Washington’ın İran’ı vurmak için hazırladığı füze GBU-43/B

ABD’li kaynaklar, İran için MOAB içeren saldırı seçenekleri hazırlandığını öne sürüyor; Trump’ın harekat kararı aldığı doğrulanmış değil.

Askeri hazırlıklardan haberdar olduğu belirtilen yetkililerin anlatımına göre Pentagon’un değerlendirdiği hedefler arasında enerji altyapısı ile nükleer tesisler bulunuyor. Ancak aktarılan bilgiler, seçenek hazırlanmasıyla başkanın uygulama emri vermesi arasında ayrım yapılmasını gerektiriyor; herhangi bir saldırı tarihi veya onaylanmış hedef listesi sunulmuyor.

İddialar, ABD Başkanı Donald Trump’ın ara seçimlerin çevresindeki dönemde yeni bir harekat isteyebileceği ihtimaline dayanıyor. Kaynaklar, hazırlıkları durdurulan operasyonların yeniden başlaması olasılığıyla ilişkilendiriyor; seçim takvimine yapılan bu gönderme, tek başına askeri karar alındığını ya da belirli bir tarihin seçildiğini göstermiyor.

MOAB ile hedef arasındaki uyum

Planlamaya yakın olduğu belirtilen bir ABD’li kaynak, Trump’ın enerji tesislerini kapsayan ek saldırı seçeneklerinin hazırlanmasını istediğini ileri sürüyor. Aynı kaynağın anlatımında MOAB da bu seçenekler arasında yer alıyor; fakat talimatın kapsamını gösteren bir belge veya kamuya açık başkanlık açıklaması aktarılmıyor.

Ayrı bir kaynak ise Kazma Dağı’nı içeren nükleer tesis hedefleri için hazırlanan seçeneklerde MOAB kullanımından söz edildiğini belirtiyor. Bu iki anlatım, mühimmatın hem enerji altyapısıyla hem nükleer programla bağlantılı planlamalarda gündeme geldiği iddiasını taşıyor; hangi hedef için seçileceğini kesinleştirmiyor.

Teknik adı GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast olan mühimmatın olası kullanımında temel mesele, patlama gücünden çok hedefin niteliği. Aktarılan teknik değerlendirmeler, havada patlayarak basınç etkisi oluşturan MOAB ile derindeki korunaklı tesisleri delmek üzere geliştirilen mühimmat arasında ayrım yapıyor; değerlendirmeleri yapan uzmanların isimleri verilmiyor.

Bu değerlendirme doğruysa, MOAB’ın bir saldırı paketinde bulunması Kazma Dağı’ndaki yeraltı hedeflerinin imha edilebileceğini tek başına göstermiyor. Mühimmatın görünür etkisi ile nükleer programın belirli unsurlarını devre dışı bırakma hedefi farklı ölçütler gerektiriyor; sunulan bilgilerde hedef derinliği veya beklenen hasara ilişkin doğrulanmış bir hesap bulunmuyor.

Trump’ın çekilme hesabı ve seçimler

Yönetimdeki görüşmelere ilişkin aktarımlarda, askeri seçeneklerin iç siyasi maliyet ve çatışmayı sona erdirme arayışıyla birlikte değerlendirildiği öne sürülüyor. Kamuoyu desteğinin zayıfladığı ve Cumhuriyetçi Parti’nin seçimlerde tepkiyle karşılaşabileceği iddiaları da bu anlatımın parçası; bunları ölçen bir anket ya da karşılaştırmalı veri sunulmuyor.

Bir kaynağın değerlendirmesine göre ilave saldırılar, yönetimin başarı ilan ederek bölgedeki askeri varlığını hızla azaltmasına zemin hazırlayabilir. Bu, açıklanmış bir çekilme takvimi değil, olası siyasi amaç hakkında kaynağın yorumu; Beyaz Saray’ın bu yaklaşımı benimsediğini gösteren resmi bir strateji belgesi aktarılmıyor.

Trump’ın İran’a kara kuvveti gönderilmesine mesafeli olduğu, askeri planlamacıların ise diplomatik temasları dışlamayan çıkış seçenekleri üzerinde çalıştığı belirtiliyor. Bununla birlikte, yeni bombardımanların hangi anlaşma koşullarına bağlanacağı açıklanmıyor; askeri baskı ile müzakere hedefi arasındaki bağlantı, aktarılan planlarda henüz somutlaşmış değil.

Hürmüz ve nükleer hedeflerin belirsizliği

Aktarılan görüşmelerde Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin yeniden sağlanmasına yönelik vaatler de çıkış arayışının bir unsuru olarak yer alıyor. Ancak geçişlerin mevcut durumunu, olası düzenlemenin koşullarını veya tarafların yükümlülüklerini gösteren ayrıntılar verilmiyor; bu nedenle enerji ticaretine etkisini sayısallaştırmak mümkün değil.

Yeni saldırılar onaylanırsa, açıklanacak hedefler ile kullanılan mühimmatın uyumu, operasyonun nükleer kapasiteyi sınırlama amacı açısından temel değerlendirme noktası olacak. Diplomatik yol tercih edilirse, enerji altyapısı ve nükleer tesislere ilişkin taleplerin bir anlaşmaya nasıl bağlanacağı önem kazanacak; mevcut bilgiler bu iki yoldan hangisinin seçildiğini göstermiyor.