Batan kargo gemisinde yağma girişimi: Teknelerle çevrelediler

Hürmüz Boğazı çevresinde iki ticari geminin battığı bildirildi; Singapur makamları, GFS Pride’ın 21 kişilik mürettebatının kurtarıldığını açıkladı.

Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) kayıtlarına dayandırılan bilgilere göre, diğer kayıp Antigua ve Barbuda bayrağı taşıyan Cape Dao oldu. Geminin 23 Eylül’de mühimmat isabet etmesinin ardından haftalar sonra batması, iki olayın farklı zamanlarda gerçekleşen saldırılarla bağlantılı olduğunu gösteriyor.

IMO kayıtlarına göre bu kayıplarla birlikte, 28 Şubat’ta başlayan ABD-İran savaşından beri boğaz ve yakınında batan ticari gemi sayısı üçe çıktı. Denizcilik risk yönetimi şirketi MARISKS, son olayları değerlendirirken geçiş güvenliğine ilişkin tehdidin tankerlerin ötesine uzandığını belirtti.

İki gemide farklı tahliye sonuçları

Singapur bayrağı taşıyan GFS Pride, deniz güvenliği kaynaklarının aktardığı bilgilere göre salı günü boğazı geçerken vuruldu. Singapur Denizcilik ve Liman Kurumu (MPA), çarşamba günkü açıklamasında gemide hasarın ardından yangın çıktığını ve geminin daha sonra battığını bildirdi.

MPA, gemideki 21 denizcinin tümünün güvenli biçimde çıkarıldığını ve yaralanan kimse bulunmadığını açıkladı. Kurum, ticari gemileri hedef alan saldırıları kınadı ve bunların uluslararası hukuka aykırı olduğu değerlendirmesini yaptı; bu hukuki niteleme Singapur makamlarına ait.

Cape Dao için aktarılan mürettebat bilgileri ise farklı. IMO kayıtlarına dayandırılan açıklamaya göre, ilk isabet sırasında bir denizci yaşamını yitirdi ve diğer mürettebat üyeleri gecikmeden gemiden çıkarıldı. Geminin daha sonra batmasıyla bağlantılı ek bir can kaybı bilgisi paylaşılmadı.

Mart ayındaki batışa iki kayıp eklendi

Önceki batış, Malta bayrağı taşıyan Safeen Prestige adlı konteyner gemisiydi. IMO verilerine dayandırılan bilgilere göre gemi, mart ayında vurulmasının ardından boğazın kuzey kesiminde battı; GFS Pride ve Cape Dao böylece savaş döneminde kayda geçen ikinci ve üçüncü ticari gemi kayıpları oldu.

Nisan ayında ise İran Devrim Muhafızları, MSC Francesca adlı konteyner gemisine el koymuştu. Batma ve el koyma olayları farklı sonuçlar doğursa da aktarılan örnekler, konteyner taşımacılığının da çatışmanın doğrudan etkilediği faaliyetler arasında bulunduğunu ortaya koyuyor.

MARISKS yetkilileri, çarşamba günkü değerlendirmelerinde konteyner taşıyan gemilerle kuru yük gemilerinin de ağır hasara uğradığını belirtti. Şirketin değerlendirmesi, güvenlik tartışmasının yalnızca petrol sevkiyatına odaklanmasının diğer ticari yüklerin karşılaştığı tehdidi kapsamaya yetmediğine işaret ediyor.

Tahran misilleme gerekçesini öne sürüyor

Tahran yönetimi, bölgedeki saldırılarını artırmasını ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukasına ve yaptırımlarına karşılık verme gerekçesiyle açıkladı. Bu, İran tarafının kendi eylemlerine ilişkin açıklaması; tek başına son iki gemi kaybının nasıl gerçekleştiğini veya her saldırının sorumlusunu belirlemiyor.

İran Devrim Muhafızları ayrıca bir geminin mayına çarptığını, kaçak yük taşıdığını ve izin verilmeyen tehlikeli bir güzergâh izlediğini ileri sürdü. Ancak bu iddiaların GFS Pride’a mı yoksa Cape Dao’ya mı yöneltildiği aktarılan açıklamada net değil. Dolayısıyla iddiaları belirli bir geminin batışına kesin açıklama olarak bağlamak mümkün değil.

Saldırılar sürerse, gemi işletmecilerinin geçiş kararlarında mürettebat güvenliği ve gemilerin uğrayabileceği hasar belirleyici olabilir. Böyle bir senaryoda konteyner ve kuru yük taşımacılığındaki aksamalar, enerji taşımacılığından ayrı olarak ticari mal sevkiyatlarını da etkileyebilir; ancak mevcut bilgiler gecikme, navlun veya küresel fiyat etkisini ölçmeye yetmiyor.

Geçiş güvenliğinin iyileşmesi halinde ise yeni saldırı riski azalabilir, fakat batmış gemilerin kaybı ortadan kalkmaz. GFS Pride ve Cape Dao açısından batış nedenlerinin teknik incelemelerle açıklığa kavuşması, sektör açısından da ticari geçişlerin hangi güvenlik koşullarında sürdürüleceği temel belirsizlikler olarak duruyor.