İran, Starlink için 5 yıla kadar hapis cezasını sürdürüyor

İran makamları, Al Jazeera’nın haberine göre, 14 Ekim’de Starlink’e yönelik baskıyı sürdürme sözü verdi; terminalleri ithal etmek veya dağıtmak beş yıla kadar hapis cezası getirebiliyor.

Bu baskı önemli çünkü İran’ın 90 milyon insanı 2026’da küresel internetten iki kez koparıldı; buna ocaktaki üç haftalık kesintiden çok daha uzun süren 88 günlük savaş dönemi kesintisi de dahil.

İran’ın Supreme National Cyberspace Council Sekreteri Mohammad Amin Aghamiri, Starlink’i askeri ve istihbarat tehdidi olarak tanımladı. Elon Musk’ın SpaceX’ine ait Starlink, yerel filtrelemeyi aşabilen uydu internet hizmeti sağlıyor.

Al Jazeera’ya göre Aghamiri, “Düşmanın komuta ve kontrol, casusluk ve bilgi toplama için kullandığı bir araç,” dedi. “Starlink uydu terminallerini kesmek için birkaç sistemimiz var.”

Aghamiri, İran’ın kullandığını söylediği sistemleri tanımlamadı. Habere göre, bir sistemin ocak protestoları sırasında kullanıldığını ve İran’ın bu teknolojiyi müttefik ülkelerle paylaşmaya hazır olduğunu söyledi.

İran, ulusal güvenlik gerekçesiyle Starlink’i yasaklıyor. Haberde, bir terminali kullanmak veya bulundurmak için temel cezaların altı ay ile iki yıl hapis arasında değiştiği, cihaz ithal etmenin veya dağıtmanın ise beş yıla kadar hapis cezası getirebildiği belirtildi. Al Jazeera’ya göre savcılar ulusal güvenlik veya casusluk suçlamaları eklerse sanıklar idam cezasıyla karşı karşıya kalabiliyor.

Bu baskı, huzursuzluk ve savaş dönemlerinde çevrimiçi erişimi kontrol etmeye yönelik daha geniş bir çabanın parçası. Al Jazeera, Şubat

28’deki ABD ve İsrail saldırılarının İran ekonomisine zarar veren ve küresel internet hizmetlerine yönelik tekrarlayan kısıtlamalar getiren uzun süreli bir çatışmaya yol açtığını bildirdi.

Tahran merkezli bir internet ve telekomünikasyon uzmanı, Al Jazeera’ya anonim konuşarak, cihazlar yerel hizmetlere bağlandığında İran makamlarının sinyal bozucular, sahte GPS sinyalleri ve Starlink bağlantılı internet protokollerinin izlenmesini kullandığını söyledi. Uzman ayrıca makamların devriyeler, drone aramaları ve satıcılara baskınlar yoluyla terminallere el koymaya çalıştığını belirtti.

İran konuyu uluslararası alanda da takip etti. 2023’ten beri Starlink’i International Telecommunication Union’ın Radio Regulations Board’unda gündeme taşıdı ve yayınlar nedeniyle ABD ile Norveç üzerinde baskı kurulmasını istedi.

İran Dışişleri Bakanlığı, 4 Ekim’de Tahran’daki Norveç büyükelçisini çağırarak yetkisiz Starlink operasyonları konusunda eylemsizlik olarak nitelediği durumu protesto etti.

Teknoloji Bakan Yardımcısı Mohammad Hafez Hakami, eylül sonunda bir yönetişim toplantısında Starlink’in geniş çapta yayılması halinde İran’ın internet kontrol modelini zayıflatabileceği uyarısında bulundu. Hakami, İran’ın 2017-18 geçim maliyeti protestolarından sonra Telegram’ı engellediğini, 2019’da bir hafta süren internet kesintisi uyguladığını, 2022-23 protestolarından sonra WhatsApp ve Instagram’ı engellediğini ve Ocak 2026 protestolarında neredeyse tam bir kesintiye geçtiğini söyledi.

Hakami, “Bu eğilim sürerse bir sonraki krizde elektriği kesmek zorunda kalacağız, çünkü Starlink, devlet yönetiminden kaçmanın yeni bir aracı olarak, temelde bizim ağımıza bile bağlı değil,” dedi.

Starlink kullanımının ölçeği belirsizliğini koruyor. Al Jazeera, 2022’den bu yana on binlerce terminalin İran’a girdiğine inanıldığını, ancak kesin rakamların bilinmediğini bildirdi. Çoğu İranlı, yaptırım riskleri, sınırlı arz ve maliyet nedeniyle hâlâ erişimden yoksun.

Hükümet Sözcüsü Fatemeh Mohajerani, Salı günkü basın toplantısında makamların veritabanlarını ve çevrimiçi hizmetleri siber saldırılardan korumak için internet hizmetini bilinçli olarak yavaşlattığını veya aksattığını söyledi. “Veritabanlarımızın ve internet tabanlı hizmetlerimizin önemi nedeniyle karar alma organlarının bazen internet hızlarını düşürmek zorunda kaldığı açıktır,” dedi. “Bu konuyu inkâr etmiyoruz.”

Devlet bağlantılı medya kuruluşları Salı geç saatlerde, Aghamiri’nin yaklaşık iki yıldır incelendiğini ve güvenlik gerekçeleriyle gizli tutulduğunu söylediği bir politika çerçevesi yayımladı. Belge, platformların engelinin kaldırılması için bir takvim vermiyor. Al Jazeera’ya göre belgede Google Play ve WhatsApp’ın potansiyel olarak yeniden açılabileceği, YouTube ve Telegram’ın ise İran ile müzakere etmesi ve resmi koşulları kabul etmesi gerektiği belirtiliyor.