İngiltere İçişleri Bakanlığına AB oturum hakları davası

Birleşik Krallık İçişleri Bakanlığı, Brexit sürecinin ardından yaklaşık 1.500 Avrupa Birliği vatandaşının oturum izinlerini hukuka aykırı şekilde iptal ettiği iddiasıyla Yüksek Mahkemeye şikayet edildi. Göçmen hakları savunucusu sivil toplum kuruluşu the3million tarafından açılan davada, bakanlığın ayrılık anlaşması şartlarını çiğnediği öne sürülüyor.

Mahkemeye sunulan dava dilekçesinde, İngiltere'de yaşama hakkı tanıyan "ön yerleşim statüsü" (pre-settled status) almış kişilerin izinlerinin, sonradan yapılan idari incelemeler gerekçe gösterilerek tek taraflı geri alındığı belirtiliyor. Bu kararlardan etkilenen 1.473 kişinin, karara karşı resmi itiraz hakkından ve orantılılık denetiminden mahrum bırakıldığı ifade ediliyor.

Ayrılık anlaşmasındaki yasal güvencelerin ihlali

Davacı taraf, İngiltere ile AB arasında imzalanan Brexit ayrılık anlaşmasının, oturum haklarının kaldırılmasından önce adil bir değerlendirme süreci ve yargı yolu tanıdığını vurguluyor. Yetkililerin ise bu kişilerin anlaşma kapsamı dışında kaldığını öne sürerek koruma mekanizmalarını devre dışı bıraktığı savunuluyor.

Dava konusu krizin merkezinde, kan bağı yoluyla İtalya vatandaşlığı alan Brezilya kökenli AB vatandaşları yer alıyor. İçişleri Bakanlığı ilk etapta başvuru sırasında fiziki İtalyan pasaportu sunmayan kişilerin statülerini geçersiz saymış, ancak geçtiğimiz dönemde kan bağıyla vatandaşlık kazananların doğumdan itibaren İtalyan kabul edileceğini teyit ederek geri adım atmıştı.

Bakanlığın idari tasarrufuna yargı denetimi

Söz konusu iptal kararları nedeniyle sağlık personeli ve mühendis gibi farklı meslek gruplarından birçok bireyin çalışma ve barınma güvencesini aniden kaybettiği bildiriliyor. Hukukçular, AB Yerleşim Planı kapsamındaki esnek değerlendirme kriterlerinin, kişilerin neden hak kaybına uğradığını tam olarak anlamalarını imkansız kıldığını savunuyor.

İçişleri Bakanlığı daha önce de Brexit sonrası AB vatandaşlarının haklarına yönelik düzenlemeler sebebiyle mahkemelik olmuştu. Yüksek Mahkeme, 2022 yılındaki benzer bir davada, geçici statü sahiplerine kalıcı oturum için yeniden başvuru zorunluluğu getiren bakanlık kuralını yasalara aykırı bulmuştu.

Dava süreci devam ederken bakanlık yetkilileri devam eden hukuki işlemler hakkında yorum yapmaktan kaçındı. Mahkemenin vereceği nihai karar, Birleşik Krallık'ta yaşayan binlerce göçmenin gelecekteki yasal statü güvencesini doğrudan etkileyebilir.