CNN Deşifre Etti: Trump'ın BM Kürsüsündeki Yanlışları

Trump BM konuşması, beş başlıktaki iddiaları nedeniyle kamu kayıtlarıyla yeniden karşılaştırıldı; farklar dış politika, iklim ve iç güvenliğe uzandı.

ABD Başkanı Trump, salı günü Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada büyük ölçüde önceden hazırlanmış metne bağlı kaldı. Metin, savaşlardan iklim politikasına, ABD'ye yatırım taahhütlerinden mühimmat stoklarına kadar geniş bir iddia seti içerdi.

Sekiz savaş iddiası daralıyor

Trump konuşmasında, "Göreve geldiğimden beri sekiz savaşı sona erdirmek benim için büyük bir onur oldu" dedi. Ancak kendi saydığı dosyalar arasında savaş niteliği taşımayan iki başlık bulunuyor: Mısır ile Etiyopya arasındaki baraj anlaşmazlığı ve Sırbistan ile Kosova arasında ayrıntıları belirsiz diplomatik gerilim.

Ruanda ile Demokratik Kongo Cumhuriyeti arasındaki çatışma da ABD arabuluculuğunda imzalanan anlaşmaya rağmen bitmiş değil. Gazze'de ABD aracılığıyla varılan ateşkese karşın İsrail saldırılarının sık sık devam etmesi, bu başlığın da Trump'ın çizdiği kapanmış savaş çerçevesine uymadığını gösteriyor.

Trump'ın hanesine yazılabilecek en somut örnek, 2025'te İsrail ile İran arasındaki kısa çatışmanın sona ermesine yardım etmesi oldu. Bu çizginin kalıcılığı sınırlı kaldı: İsrail, 2026'da ABD ile birlikte İran'a karşı yeni bir savaş başlattı.

İklim verileri farklı çiziyor

Trump, yapay zeka risklerini küçümserken iklim uyarılarını da hedef aldı ve küresel ısınma ifadesinin gezegen soğuduğu için iklim değişikliği diye yeniden adlandırıldığını öne sürdü. NASA'nın açıklamaları, iki kavramın aynı şey olmadığını; küresel ısınmanın sıcaklık eğilimini, iklim değişikliğinin ise bu eğilimin etkilerini anlattığını belirtiyor.

Birleşmiş Milletler iklim panelinin 2023 raporu, insan faaliyetlerinin küresel ısınmaya tartışmasız biçimde neden olduğunu ve 2011 ile 2020 arasında küresel yüzey sıcaklığının 1850 ile 1900 ortalamasının 1,1 derece üzerine çıktığını bildirdi. Dünya Meteoroloji Örgütü de ocak ayında, son 11 yılın kayıtlardaki en sıcak 11 yıl olduğunu açıkladı.

Trump'ın kimsenin ölmediği yönündeki iddiası da sağlık kurumlarının değerlendirmeleriyle örtüşmüyor. Dünya Sağlık Örgütü, iklim değişikliğinin yalnızca yetersiz beslenme, sıtma, ishal ve sıcaklık stresi üzerinden 2030 ile 2050 arasında yılda yaklaşık 250 bin ek ölüme yol açmasının beklendiğini belirtiyor.

2018'de tartışılan 12 yıllık süre, herkesin öleceği iddiası değil, küresel ısınmayı sanayi öncesi döneme göre 1,5 dereceyle sınırlamak için emisyonların hızla azaltılması gerektiği uyarısıydı. BM Çevre Programı ise bu ay, dünyanın 1,5 derecelik eşiği muhtemelen önümüzdeki birkaç yıl içinde aşacağını bildirdi.

Yatırım hesabı küçülüyor

Trump, ABD'ye dünyanın dört bir yanından 21 trilyon dolarlık yeni yatırım taahhüdü sağlandığını söyledi. Beyaz Saray'ın kendi internet sitesindeki toplam ise aynı konuşma sırasında 11,2 trilyon dolar seviyesindeydi; bu rakam, Trump'ın kullandığı tutarın yaklaşık yarısına denk geliyor.

Bu resmi liste de yalnızca doğrudan ve kesin yatırımlardan oluşmuyor; belirsiz vaatler, ikili ticaret başlıkları ve ekonomik değişim ifadeleri aynı sepet içinde yer alıyor. Federal verilere göre 2025'te ABD'ye gelen yeni doğrudan yabancı yatırım yaklaşık 232 milyar dolar oldu.

Mühimmat stokları sınanıyor

Trump, İran savaşını savunurken ABD'nin mühimmatının az olduğu iddialarını reddetti ve "korkaklar ve hainler" ifadesini kullandı. Mevcut stokların kesin düzeyi gizli olsa da Savunma Bakanlığı'nı denetleyen federal müfettişlik ve Kongre Bütçe Ofisi, bazı kalemlerde baskı oluştuğunu ayrı raporlarda kayda geçirdi.

Federal müfettişlik raporu, savaşta kullanılan mühimmatın stratejik stoklarda açık oluşturduğunu ve savunma sanayii tabanındaki darboğazları görünür kıldığını aktardı. Kongre Bütçe Ofisi ise füze savunma önleyicilerinde açık bulunduğunu, Haziran 2025'ten bu yana stokun muhtemelen yarısı ile üçte ikisi arasındaki bölümünün kullanıldığını ve yeniden inşanın en az beş yıl sürebileceğini bildirdi.

Washington verisi ayrı duruyor

Trump, Washington DC'de suçun %87 azaldığını söyledi. Washington polisi verilerine göre pazartesi itibarıyla kentte 15 binden fazla toplam suç kayda geçti; bu sayı, 2024'ün aynı tarihine göre yaklaşık %23, 2025'in aynı dönemine göre ise yaklaşık %15 düşüş anlamına geliyor.

Beyaz Saray'ın daha önce işaret ettiği kundaklama vakaları dört olaydan bire geriledi, ancak bu dar kategori genel suç tablosunu temsil etmiyor. Cinayetlerde de son yıllara göre düşüş var, fakat bu gerileme Trump'ın dile getirdiği oranlara ulaşmıyor.

Bundan sonraki tablo, Beyaz Saray'ın iddialarını kategori bazında ve denetlenebilir listelerle destekleyip desteklemeyeceğine bağlı olacak. Eğer ayrıntılı kayıtlar yayımlanırsa tartışma genel siyasi ifadelerden ölçülebilir verilere kayar; bu, küresel yatırım beklentileri, Beyaz Saray'ın dış politika mesajı ve savunma tedarik planları için daha net bir zemin sağlar.

Eğer iddialar geniş tutulursa, ABD taahhütlerinin dışarıdan okunması zorlaşır ve iklim, güvenlik ile savunma çevreleri aynı başlıklarda daha fazla veri ayrımı yapmak zorunda kalır.