Demokrat parti içinde İsrail çatlağı ve AIPAC etkisi

AIPAC tartışması, ABD'de Demokratların İsrail'e yardım konusunda ayrıştığı seçim döneminde bağışçı etkisini ve parti birliğini gündeme taşıyor.

2026 ara seçimlerine hazırlanan Demokratlar, Washington'ın İsrail'e sağlayacağı desteğin kapsamı üzerinde anlaşamıyor. Yardımların devamını isteyen siyasetçilerle bunların azaltılmasını veya şartlara bağlanmasını savunan adaylar arasındaki mücadele, aday belirleme yarışlarının yanı sıra kampanyalara para sağlayan kuruluşların rolünü de gündeme getiriyor.

İsrail'le yakın ilişkileri savunan Amerikan İsrail Halkla İlişkiler Komitesi (AIPAC), bu anlaşmazlığın merkezindeki kuruluşlardan biri. Tartışma yalnızca dış politikaya ilişkin değil; adayların finansmana erişimi, seçmenlerin öncelikleri ve aynı partideki farklı görüşlerin ortak bir seçim programında nasıl buluşacağı da söz konusu.

Anketler İsrail yardımında ayrışmayı gösteriyor

Siena Üniversitesi'nin mayısta yayımlanan ortak araştırmasına göre, Demokrat seçmenler arasında İsrail'e ek ekonomik ve askeri yardım gönderilmesine itiraz edenlerin oranı yüzde 74. Araştırmada sempatisinin Filistinlilerden yana olduğunu söyleyen Demokratların payı yüzde altmış olarak ölçülürken, İsrail'i seçenlerin oranı %15'te kaldı.

Pew Research Center'ın nisan araştırması, İsrail hakkındaki olumsuz değerlendirmelerin Demokratlarla sınırlı olmadığını gösteriyor. Kurumun sonuçlarına göre bu görüşü paylaşanların oranı ABD genelinde yüzde altmış; Demokrat seçmenler ile Demokratlara yakın duran bağımsızlar birlikte değerlendirildiğinde ise yüzde seksen.

Chicago Council on Global Affairs tarafından eylülde yayımlanan araştırmada da yardım politikası konusunda partiler arasında farklılık görülüyor. Demokratların yüzde 72'si askeri desteğin düşürülmesini ya da durdurulmasını isterken, Cumhuriyetçilerin yüzde 68'i yardımın mevcut düzeyde kalmasını veya artırılmasını tercih ediyor.

Bu araştırmalar aynı soruyu ölçmüyor: İsrail hakkındaki genel değerlendirme, taraflara duyulan sempati ve yardımların geleceği ayrı başlıklar. Sonuçlar bu nedenle tek bir eğilim serisi olarak okunamaz; ayrıca seçmenin dış politika tercihinin oy vereceği adayı ne ölçüde belirlediğini tek başına açıklamaz.

AIPAC desteği iki kanaldan yürütüyor

AIPAC, kendi tanımına göre faaliyetlerini her iki büyük partiye de açık biçimde yürüten bir kuruluş. İsrail'le bağların korunmasını savunan Cumhuriyetçi ve Demokrat siyasetçilerle çalışıyor; güvenlik desteği ve savunma alanındaki ortaklık, lobi çalışmalarının başlıca konuları arasında bulunuyor.

Kuruluşun seçimlerde kullandığı araçlar, adaylara verilen bağışlarla dışarıdan yürütülen kampanyalar arasında ayrılıyor. 2021'de oluşturulan AIPAC PAC adaylara doğrudan mali destek sağlarken, bağlantılı United Democracy Project (UDP), Super PAC statüsüyle aday kampanyalarının dışında harcama yapıyor.

Bu ayrım, bir adayı desteklemek için harcanan paranın tamamının o adayın kampanya hesabına girdiği anlamına gelmediğini gösteriyor. İsrail'e yardımın sınırlandırılmasını isteyen Demokrat adaylar, AIPAC'ın finansal olanaklarını kendilerine karşı kullanılan bir araç olarak eleştiriyor; kuruluş ise yakın ilişkileri savunan adayları desteklemeyi sürdürüyor.

Demokratların ortak program arayışı sürüyor

Michigan'daki Demokrat aday Abdul El-Sayed, İsrail'e yönelik askeri desteğin bitirilmesini savunuyor. Kampanya gündeminde sağlık hizmetlerine erişim, geçim maliyetleri ve büyük bağışçıların siyaset üzerindeki ağırlığı da bulunuyor; İsrail meselesi bu nedenle daha geniş bir temsil ve ekonomik öncelikler tartışmasıyla birlikte ele alınıyor.

Benzer görüş ayrılıkları New York, Illinois ve New Jersey'deki Demokrat adaylık mücadelelerinde de gündeme geldi. Bununla birlikte ekonomi, göç, sağlık hizmetleri ve Başkan Trump yönetimine ilişkin değerlendirmeler seçmenin diğer başlıkları; İsrail politikasındaki ayrışmayı seçim sonuçlarının tek açıklaması olarak görmek mümkün değil.

Ara seçimlerin ardından oluşacak Kongre dengesi, askeri yardım tartışmasının hangi siyasi zeminde yürütüleceği açısından önem taşıyor. Yardımın sınırlandırılmasını savunanların ağırlığı artarsa parti içindeki program müzakerelerinde bu talepler daha fazla yer bulabilir; ancak Kongre dağılımı, Beyaz Saray'ın dış politika kararlarını tek başına belirlemeyecek.