ABD sandık başında: Ara seçimde oy kullanma süreci devam ediyor

ABD'de ara seçim için oy verme başladı; Temsilciler Meclisi'ndeki 435 sandalyenin tamamı ve Senato'daki 100 sandalyenin 35'i seçime açıldı.

Oylama, Başkan Donald Trump'ın görev süresi devam ederken yasama organındaki parti dağılımını yeniden belirleyecek. Seçmenler başkanı değiştirmek için değil, yönetimin gündeminin ele alınacağı Kongre'nin üyelerini seçmek üzere oy kullanıyor.

Temsilciler Meclisi için eşik 218

Temsilciler Meclisi yarışında çoğunluk için gereken sayı 218 sandalye. Seçim öncesindeki dağılımda Cumhuriyetçilerin sandalye sayısı bu eşikte bulunurken, Demokratların 214, bağımsızların ise bir sandalyesi var; iki üyelik boş.

Meclisin bütün üyeliklerinin aynı seçimde yenilenmesi, mevcut dağılımın tamamını seçmenin kararına açıyor. Senato'da ise yalnızca belirli üyelikler için sandık kuruluyor; bu nedenle iki kanadın seçim kapsamı birbirinden farklı.

Senato'nun mevcut yapısında Cumhuriyetçilerin 53 sandalyesine karşılık Demokratlar 45 sandalyeye sahip. Diğer iki üyeliği elinde tutan bağımsız senatörler, birçok başlıkta Demokratlarla birlikte hareket ediyor.

Sandalyelerin partiler arasında eşit bölünmesi halinde Başkan Yardımcısı JD Vance'in rolü önem kazanıyor. Senato başkanlığını da yürüten başkan yardımcısının eşitliği bozan oy yetkisi, 50'ye 50 dağılım oluşursa Cumhuriyetçilere üstünlük sağlayabilir.

Bu olasılık, Senato'daki kontrol hesabının yalnızca hangi partinin daha fazla sandalye kazandığıyla sınırlı olmadığını gösteriyor. Temsilciler Meclisi'nde ise yarışın çoğunluk ölçütü doğrudan 218 üyeliğe ulaşmak.

Florida ve Ohio seçim sayısını artırıyor

Senato'da olağan yenileme takvimi bu yıl 33 üyeliği kapsıyor. Florida ve Ohio için düzenlenen özel oylamalar da hesaba katıldığında, seçmenin karar vereceği sandalye sayısı 35 oluyor.

İki kanat arasındaki farkın temelinde görev süreleri ve temsil sistemi bulunuyor. Temsilciler Meclisi üyelerinin görev süresi iki yıl; eyaletlere ayrılan üyelikler ise nüfus büyüklüğüne göre belirleniyor.

Senatörler altı yıllık süre için seçiliyor ve her eyalet, nüfusu ne olursa olsun, iki üyeyle temsil ediliyor. Senato üyeliklerinin yaklaşık üçte birinin iki yılda bir yenilenmesi, bu kanatta seçimlerin kademeli yapılmasını sağlıyor.

Kongre için iki yılda bir sandık kurulmasına karşılık başkanlık yarışı dört yıllık aralıklarla düzenleniyor. Başkanın görev döneminin ortasındaki Kongre oylaması bu nedenle ara seçim adını alıyor.

Kongre üyeliklerinde sonuç, başkanlık yarışından farklı biçimde, doğrudan seçmenlerin verdiği oylarla belirleniyor. Başkanlık seçimindeki Seçiciler Kurulu mekanizması bu oylamada kullanılmıyor; iki kanadın üyeleri kendi seçim yarışları üzerinden belirleniyor.

Eyalet kuralları sonuç takvimini farklılaştırıyor

Seçim ülke çapında yapılırken oyların kullanılması ve sayılması büyük ölçüde eyaletlerin sorumluluğunda yürütülüyor. Sandıkların ülke genelinde aynı anda kapanmaması nedeniyle sonuç akışı doğudan batıya doğru farklı saatlerde ilerliyor.

Seçmenlerin seçenekleri arasında seçim günü sandığa gitmenin yanı sıra erken oy verme ve posta kullanımı da bulunuyor. Ancak posta pusulasının otomatik gönderilmesi ya da seçmenin başvurusuna bağlı olması, eyaletin uyguladığı kurala göre değişiyor.

Kimlik ibrazı, seçmen kaydı ve postayla gönderilen oyların son kabul tarihi de ülke genelinde tek bir kurala bağlı değil. Farkın dar kaldığı yarışlarda posta oylarının sayımı ve itirazlar, kesinleşmenin birkaç gün sürmesine yol açabiliyor.

Cumhuriyetçiler iki kanattaki üstünlüğünü korursa Trump'ın yasama gündemi kendi partisinin çoğunlukta olduğu bir Kongre'de ele alınacak. Demokratlar kanatlardan birinde kontrolü elde ederse, aynı gündem farklı parti çoğunluklarının bulunduğu bir yasama yapısıyla karşılaşacak.

Bu iki senaryo arasındaki ayrımı, sandalye sonuçlarının kesinleşmesi ortaya koyacak. Seçimle şekillenen Kongre'nin göreve başlama tarihi ise 3 Ocak 2027; oylama sonuçları ile yeni üyelerin görevi devralması ayrı aşamalar oluşturuyor.