COP31’in ilk günü geride kaldı

COP31'de Murat Kurum, iklim finansmanını yatırımlara yönlendirme çağrısı yaptı; Antalya'daki toplantılarda kaynaklara erişim öne çıktı.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, konferans başkanlığı adına yatırım ihtiyacı bulunan projelerle sermaye sağlayıcılarını buluşturmayı amaçladıklarını söyledi. COP31 Müzakereler Başkanı ve Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen ise kaynaklara ulaşma süreçlerinin hızlandırılmasını ve sadeleştirilmesini istedi.

Türkiye'nin ilk kez ağırladığı konferansa ilişkin verilen bilgilere göre Antalya'daki program, Avrupa Birliği ile 196 ülkeyi bir araya getiriyor. Toplam 12 günlük takvim içinde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ağırlayacağı liderler buluşması 11–12 Kasım için planlanıyor; 102 ülkenin lideri katılacağını bildirmiş durumda.

Finansman hedefleri yatırım arayışıyla buluşuyor

Kurum, gelişmekte olan ülkelere yönelik finansman için 2035 itibarıyla yılda en az 300 milyar dolar sağlanması hedefini anımsattı. Kamu kaynaklarıyla özel sermayeyi kapsayan daha geniş çerçevede ise yıllık tutarın en az 1,3 trilyon dolara ulaşması yönündeki çağrıyı aktardı; bu rakamlar gerçekleşmiş ödemeleri değil, finansman hedeflerini ifade ediyor.

Bakanın anlattığı İklim Uygulama Köprüsü, yatırım bekleyen projelerin finansman bulmasına ve teknoloji arayan ülkelerin uygun çözümlere ulaşmasına odaklanıyor. Kurum ayrıca 2035 için toplam nihai enerji kullanımının %35'inin elektrikten karşılanmasını hedeflediklerini belirtti; mevcut paya ilişkin karşılaştırmalı bir rakam vermedi.

Bowen, finansmana ihtiyacı en yüksek ülkelerin kaynaklardan yeterince yararlanamadığını savundu. Hazırlanmış proje sayısının artırılmasını ve kamu ile özel yatırımın birlikte devreye alınmasını isteyen Bowen, erişimin yalnızca toplam kaynak büyüklüğüne bağlı olmadığını vurguladı.

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi İcra Sekreteri Simon Stiell, büyük yenilenebilir enerji projelerinin yüzde doksan'ının fosil yakıt seçeneklerine kıyasla daha düşük maliyet taşıdığını söyledi. Stiell'in değerlendirmesine göre ekonomik avantajlara rağmen iklim alanındaki ilerlemenin hızı ve paylaşımı yeterli değil.

Çiftçilerin kaynak payı tartışılıyor

BM Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu Başkanı Alvaro Lario, küçük ölçekli tarımsal yatırımlara giden kaynakların bütün iklim finansmanı içindeki payının yüzde 1'in altında kaldığını belirtti. Lario'ya göre fonun kendi yatırım portföyünde iklim değişikliğine uyumun ağırlığı ise yarıyı aşıyor.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, üreticilerin bilimsel bilgiye ve dijital araçlara erişiminin güçlendirilmesi gerektiğini söyledi. Kuraklık, taşkınlar ve su yetersizliğinin üretimden gıdaya ulaşmaya uzanan zinciri etkilediğini belirten Yumaklı, kadın üreticilere desteği de gıda güvenliği açısından gerekli gördüklerini aktardı.

Finansman tartışması böylece enerji yatırımlarının yanında üretimin devamlılığını ve kırsal geçim kaynaklarını da kapsadı. Kurum'un proje eşleştirme yaklaşımı ile Lario'nun küçük üreticilerin aldığı paya ilişkin değerlendirmesi, kaynak miktarı ve kaynakların dağılımının ayrı meseleler olduğunu ortaya koyuyor.

Sağlık yatırımlarında uygulama koşulları bekleniyor

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, önerdikleri Antalya Dayanıklı Sağlık Sistemleri Girişimi aracılığıyla ülkelerin deneyim paylaşımını kalıcı hale getirmek istediklerini söyledi. Hastanelerde su ve enerji kullanımını verimli kılmayı, atıkları azaltmayı ve hizmetlerin kesintiye uğramamasını hedeflediklerini belirtti.

Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, girişimin örgütün iklim ve sağlık çalışmalarıyla eşgüdüm içinde yürütüleceğini ifade etti. Brezilya Sağlık Bakanı Alexandre Padilha da sağlık altyapısını iklim koşullarına hazırlamak üzere yaklaşık 2 milyar dolarlık yatırım öngördüklerini açıkladı; bu tutar yapılmış harcama değil, yatırım planı olarak sunuldu.

Açılıştaki açıklamalar, finansman hedeflerinin yanında proje hazırlığı, teknoloji paylaşımı ve hizmet sürekliliğini öne çıkarıyor. Ancak İklim Uygulama Köprüsü'nün başvuru koşulları, kaynak dağıtım ölçütleri ve ödeme takvimi henüz açıklanmış değil.

Bu mekanizmalar işlerlik kazanırsa, yatırım arayan enerji, tarım ve sağlık projeleri için yeni eşleştirme olanakları doğabilir. Kaynaklara erişimdeki güçlükler sürerse, açıklanan hedeflerin somut yatırımlara dönüşmesi belirsiz kalacak; liderler buluşmasında açıklanacak taahhütlerin tutarı kadar uygulama koşulları da belirleyici olacak.