Sudan iç savaşında cinsel şiddet iddiaları komutanlara uzandı

Sudan'da devam eden iç savaşta cinsel şiddet suçlamalarına ilişkin yeni bir açık kaynak araştırması kamuoyuna yansıdı. Bilgi Dayanıklılığı Merkezi tarafından yürütülen incelemeler, saldırıların yaşandığı beş farklı merkezde çatışan taraflardan 25 rütbeli ismin bulunduğunu ortaya koydu.

Çalışma, Hızlı Destek Kuvvetleri ile Sudan Silahlı Kuvvetleri ve bunlara bağlı grupların askeri yetkililerini kapsıyor. Araştırmacılar, dijital veriler ve tanık ifadelerini eşleştirerek komutanların suç mahalleriyle olan coğrafi ve zamansal bağlantılarını haritalandırdı.

Açık kaynak verileri ve saha tanıklıkları

Analistler, sosyal medya görüntüleri ve bağımsız kayıtlar üzerinden kişilerin kimliklerini, bulundukları noktaları ve kayıt tarihlerini doğruladı. Bu veriler daha sonra mağdurların anlatımları, kadın ve erkeklerin zorla ayrılması gibi risk unsurları ve kayıt altına alınan hadiselerle karşılaştırıldı.

İncelenen vakalar arasında Hızlı Destek Kuvvetleri kadın birliğinde görev yapan Khademallah Khashmin Herika'ya ait kayıtlar yer alıyor. Kuzey Eyaleti'ne yönelik saldırı çağrısı yaptığı öne sürülen Herika'nın, Faşir ve Garni bölgelerinde kadınların alıkonulduğu dönemde buralarda bulunduğu belirlendi.

Ayrıca Hızlı Destek Kuvvetleri liderinin kardeşi ve komutan yardımcısı Abdürrahim Hamdan Dagalo'nun Faşir'deki askeri üs ile Suudi Hastanesi çevresinde görüldüğü belgelendi. Birleşmiş Milletler heyetleri, kentin ele geçirilmesi esnasında söz konusu hastane ve üniversite kampüsünde toplu cinsel saldırıların yaşandığını raporlamıştı.

Komuta sorumluluğu ve hukuki sınırlar

Araştırma, isimleri belirlenen komutanların doğrudan tecavüz emri verdiğini ya da suçu bizzat işlediğini kesin olarak kanıtlamıyor. Kuruluş, komutanların doğrudan ya da dolaylı sorumluluk taşıdığına dair makul gerekçeler bulunduğunu, ancak eldeki verilerin münferit olaylarda bireysel cezai sorumluluk atfetmek için henüz yeterli olmadığını kaydetti.

İnceleme altında bulunan bir diğer figür olan Abuaqla Mohamed Ahmed Alwakil'in, daha önce Hızlı Destek Kuvvetleri bünyesinde Vad Medeni'de görev yaptığı, saf değiştirdikten sonra ise ordu yanlısı Sudan Kalkan Güçleri'nin başına geçtiği belirtiliyor. Bu birliklerin kontrolündeki bölgelerde kadınların kaçırılması ve cinsel saldırıya uğramasına dair suçlamalar bulunuyor.

Uluslararası hukuk çerçevesinde komuta sorumluluğunun tesis edilebilmesi için yetkililerin fiili kontrole sahip olması, suçlardan haberdar bulunması ve bunları önlemede yetersiz kalması şartı aranıyor. Doğrulanan görsel ve zamansal verilerin gelecekteki uluslararası soruşturmalara zemin hazırlaması beklenirken, Sudan'daki taraflar personellerine yönelik cinsel şiddet ithamlarını reddetmeyi sürdürüyor.