ABD Büyükelçisi Barrack: Türkiye-İsrail gerilimi siyasi algıdan ibaret

ABD'nin Türkiye Büyükelçisi Tom Barrack, İran ile kapsamlı barıştan önce askeri gerilime ara verilmesi konusunda uzlaşmaya yaklaşıldığını söyledi.

Barrack'ın değerlendirmesinde kısa vadeli hedef, bütün anlaşmazlıkları çözen nihai bir metinden ziyade askeri gerilimin duraklatılması. Büyükelçi, yakın dönemde kapsamlı bir barışı güç gördüğünü belirtirken, daha sınırlı bir uzlaşma için yürütülen temasların sonuç vermeye yaklaştığını savundu.

Doha'daki "Küresel Perspektifler" buluşmasında 9 Ekim günü gazeteci Becky Anderson'ın sorularını yanıtlayan Barrack, diplomatik çabaların merkezine bölge ülkelerinin girişimlerini yerleştirdi. Bununla birlikte, anlattığı yakınlaşma henüz imzalanmış bir anlaşma ya da tarafların ortaklaşa duyurduğu bir karar değil, büyükelçinin müzakere sürecine ilişkin değerlendirmesi niteliğinde.

Katar ve Pakistan'ın arabuluculuk rolü

Barrack, tarafları bir müzakere zemini etrafında buluşturma çabalarında Katar ve Pakistan'a özellikle işaret etti. Bu ülkelerle diğer müttefiklerin katkısının, üzerinde konuşulabilecek bir süreç oluşturulmasını sağladığını ve geçici bir duraklama ihtimalini yaklaştırdığını söyledi.

Türkiye ile Suudi Arabistan'ın girişimlerini de aynı diplomatik çerçeve içinde değerlendiren büyükelçi, Pakistan'la birlikte bu ülkelerin Tahran'a yönelik temaslarını övdü. Barrack'a göre Washington ile uyum içinde yürütülen bu girişimler, bölgesel aktörlerin gerilimi azaltmada daha doğrudan sorumluluk aldığı bir dış politika yaklaşımını gösteriyor.

Büyükelçinin anlatımında bölge hükümetlerinin hesabı, yalnızca ABD'nin o andaki askeri mevcudiyetiyle sınırlı değil. Barrack, bu yönetimlerin Washington'ın bölgeden ayrılabileceğini, kendilerinin ise İran'la komşuluk ilişkilerini sürdürmek zorunda kalacağını dikkate aldığını belirtti.

Bu ayrım, Barrack'ın bölgesel diplomasiye yüklediği uzun vadeli işlevi de açıklıyor: Temaslar yalnızca mevcut gerilimi durdurmayı değil, İran'la ilişkilerin daha sonra nasıl yönetileceğini de ilgilendiriyor. Ancak büyükelçinin açıklamalarında olası uzlaşmanın süresi, yükümlülükleri veya uygulama düzenine ilişkin ayrıntı bulunmuyor.

İranlı muhataplarla iletişim sorunu

Barrack, diplomatik çabalara ilişkin olumlu değerlendirmesinin yanında, İran tarafıyla güvenilir temas kurmanın zorlaştığını da söyledi. Bu güçlüğü, kriz sırasında ABD'nin iletişim kurduğu üst düzey İranlı isimlerin öldürülmesine bağladı.

Büyükelçinin bu nedensellik açıklaması kendi beyanına dayanıyor; konuşmadan aktarılan bölümde ilgili yetkililerin kimlikleri veya olayların tarihleri belirtilmiyor. Dolayısıyla iletişim sorununun kapsamı ile hangi müzakere kanallarını etkilediği, verdiği bilgilerden anlaşılamıyor.

İletişim kanallarının korunması, Barrack'ın yakın gördüğü sınırlı uzlaşmanın uygulanması açısından da önemli bir koşul oluşturuyor. Taraflar bir duraklama üzerinde anlaşırsa, yükümlülüklerin karşılıklı olarak iletilmesi gerekecek; temas güçlüğü sürerse, anlaşmanın nasıl yürütüleceği ayrıca çözülmesi gereken bir mesele olacak.

https://x.com/MarioNawfal/status/2115897710524154187?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E2115897710524154187%7Ctwgr%5E4740f081448944c9667685c8404de332f78e8dc6%7Ctwcon%5Es1_c10&ref_url=https%3A%2F%2Fgazeteoksijen.com%2Fdunya%2Ftom-barrack-turkiye-israil-arasindaki-gerilim-siyasi-algidan-ibaret-294432

Türkiye, İsrail ve Mısır başlıkları

Barrack, Türkiye ile İsrail arasındaki gerilimi değerlendirirken, iki ülkedeki siyasi söylemlerle somut politikalar arasında ayrım yapılması gerektiğini savundu. Bir tarafta İsrail'in genişleme hedeflerine, diğer tarafta Osmanlı'nın yeniden canlandırılmasına ilişkin anlatıların bulunduğunu söyleyerek bunları ağırlıkla siyasi algılar üzerinden yorumladı.

Bu değerlendirme, büyükelçinin iki ülke arasındaki gerilime ilişkin yaklaşımını ortaya koyuyor. Açıklamalarında Ankara ile İsrail arasında yeni bir uzlaşma, doğrudan temas takvimi veya karşılıklı taahhüt duyurusu yer almadı.

Mısır konusunda ise Barrack, Kahire'nin Mekke Anlaşması'na dahil olmadığını belirtti. Bunu Mısır'ın İsrail'le yürürlükteki barış antlaşmasına ve Yunanistan'la yaptığı deniz ve güvenlik anlaşmasına bağladı; diğer katılımcılar konusunda ayrıntı paylaşmadı.

İran dosyasında bundan sonraki somut eşik, Barrack'ın yakın olarak nitelediği uzlaşmanın tarafların kabul ettiği koşullara dönüşüp dönüşmeyeceği. Askeri gerilime ara verilmesi mümkün olsa bile, büyükelçinin çizdiği çerçevede bu adım kapsamlı barışla aynı anlama gelmiyor ve daha geniş anlaşmazlıkların çözümünü tek başına karşılamıyor.

https://x.com/MarioNawfal/status/2115906014931567049?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E2115906014931567049%7Ctwgr%5E4740f081448944c9667685c8404de332f78e8dc6%7Ctwcon%5Es1_c10&ref_url=https%3A%2F%2Fgazeteoksijen.com%2Fdunya%2Ftom-barrack-turkiye-israil-arasindaki-gerilim-siyasi-algidan-ibaret-294432