Kamerun, Biya’nın 10 haftalık yokluğu sonrası halefiyet sınavında

Al Jazeera'nin 12 Kasım tarihli haberine göre, Kamerun Cumhurbaşkanı 93 yaşındaki Paul Biya, yurt dışında geçirdiği 10 haftayı aşkın sürenin ardından 20 Ağustos'ta Yaounde'ye döndü.

Bu belirsizlik önem taşıyor; çünkü Biya 1982'den bu yana ülkeyi yönetiyor ve 14 Nisan'daki anayasa değişikliğiyle yeniden getirilen cumhurbaşkanı yardımcılığı makamına 10 Kasım itibarıyla kamuoyuna duyurulan bir atama yapılmadı.

Yaounde'de sonraki ay gerçekleşecek Papa Leo XIV ziyareti öncesinde yol yenileme çalışmaları üzerine Mart ayında çıkan bir anlaşmazlık, merkezi yönetim ile belediye yetkisi arasındaki gerilimi gözler önüne serdi. Al Jazeera'nin aktardığı yerel basındaki haberlerde, anlaşmazlığın Konut ve Kentsel Gelişim Bakanı Celestine Ketcha Courtes ile Yaounde Şehir Belediye Başkanı Luc Messi Atangana arasında yaşandığı belirtildi.

Kamerun anayasası cumhurbaşkanına ulusal politikayı belirleme, başbakanı atama ve başkomutanlık gibi geniş yürütme yetkileri tanıyor. Başbakan ise hükümet faaliyetlerini cumhurbaşkanının çizdiği çerçevede yürütüyor.

Madde 10, cumhurbaşkanının bazı yetkilerini başbakana, bakanlara veya üst düzey yetkililere devretmesine izin veriyor. Yurt dışında bulunmak cumhurbaşkanlığı yetkilerini otomatik olarak devretmiyor ve hükümet, Biya'nın uzun süreli yokluklarında net bir yetki devrinin uygulanıp uygulanmadığına dair kamuoyuna ayrıntılı bir açıklama yapmadı.

İstihbarat danışmanlık şirketi Pangea-Risk'in CEO'su Robert Besseling, Al Jazeera'ye yaptığı açıklamada, “Siyasi ortam belirgin bir kurumsal felçten muzdarip” dedi.

Organised Crime and Corruption Reporting Project tarafından yapılan araştırma, Biya'nın otuz yılı aşkın süre zarfında özel ziyaretler için yurt dışında en az dört buçuk yıl geçirdiğini ortaya koydu. Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri Ferdinand Ngoh Ngoh, 5 Şubat 2019 tarihli bir kararnameyle daimi imza yetkisi aldı; ancak Al Jazeera bu yetkinin cumhurbaşkanlığı yetkilerinin devri anlamına gelmediğine dikkat çekti.

Al Jazeera'ye göre, First Lady Chantal Biya ve Biya'nın oğlu Franck Biya'nın adları cumhurbaşkanlığı tartışmalarında sıkça geçiyor. İki isim de anayasal bir yürütme makamında bulunmuyor ve nüfuzlarına yönelik iddiaları bağımsız olarak doğrulamak zor.

14 Nisan tarihli değişiklik, makamın ölüm, istifa veya Anayasa Konseyi tarafından onaylanan kalıcı iş göremezlik nedeniyle boşalması halinde cumhurbaşkanlığı görevini bir cumhurbaşkanı yardımcısının devralacağını belirtiyor. Bir cumhurbaşkanı yardımcısı bulunmuyorsa, Senato Başkanı geçici lider olarak görev yaparken boşalmanın ardından 20 ila 120 gün içinde seçime gidilmesi gerekiyor.

Ordudaki değişiklikler tartışmaya yeni bir boyut kazandırdı. Reuters'ın 4 Ağustos tarihli haberine göre üç cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle, Kamerun'un beş birleşik askeri bölgesinden dördü dahil olmak üzere üst düzey komutanlar yeniden belirlendi; bu sırada ülke İngilizce konuşulan bölgelerdeki ayrılıkçı çatışmalar ve Aşırı Kuzey bölgesinde Boko Haram bağlantılı silahlı grupların saldırılarıyla karşı karşıya kalmayı sürdürüyor.

Focus Media Afrique'e göre, muhalif siyasetçi Joshua Osih Nisan ayındaki oturumlarda anayasa değişikliğini eleştirerek düzenlemenin demokratik meşruiyeti zayıflattığını ve merkezi otoriteyi güçlendirdiğini söyledi. Hükümet Sözcüsü Rene Emmanuel Sadi, Ağustos ayında RFI'ye yaptığı açıklamada Biya'nın yeni bir hükümet kurma zamanına karar verme hakkına sahip olduğunu ifade etti; Al Jazeera ise cumhurbaşkanlığının yorum talebine yanıt vermediğini kaydetti.

Kaynak: haber, Al Jazeera, 12 Kasım.