Yapay zekadaki atılımlar alan değiştirenlerin yarısını çekti

Beichen Lu ve dört ortak yazar, 19 Ekim'de sunulan bir arXiv ön baskısında, 36 yıllık bilgisayar bilimi verilerine göre yapay zekadaki atılımların konu değiştiren araştırmacıların yarısından fazlasını yapay zekaya çektiğini belirtti.

Bu durum önem taşıyor çünkü yazarlar, Transformer sonrası yaşanan yoğunlaşmayı hakem değerlendirme güvenindeki düşüşle ilişkilendiriyor; 21 Ekim tarihli arXiv kaydına göre hakem güveni 5 puanlık ölçekte 1 puan düştü.

Henüz hakem değerlendirmesinden geçmemiş olan ön baskı, 7,2 milyon makaleyi, 73.089 hakem değerlendirmesini ve 3,7 milyon araştırmacıyı inceliyor. Yazarlar, elde edilen kanıtların yapay zeka alanındaki ilerleme üzerinde yalnızca araştırmacı sayısı, yayın hacmi ya da yatırımlarla açıklanamayan bir kısıtlamaya işaret ettiğini söyledi.

Yazarlar özette, “Atılımlar, kolektif yoğunlaşmanın tüketebileceği çeşitli bir ilgi odağına bağlıdır,” diye yazdı. Yazarlar, son dönem yapay zeka sistemlerinin merkezinde yer alan bir sinir ağı mimarisi olan Transformer'ın ardından bilgisayar bilimi genişlerken araştırma odağının daraldığını ifade etti.

Yazarlar, AlexNet'ten büyük dil modellerine uzanan tekrarlayan bir döngüyü tarif ediyor. Aktardıklarına göre, her atılım alanın “fikir taşıma kapasitesini” artırdı ancak daha büyük atılımları, sonraki çalışmalar için mevcut fikir çeşitliliğinin daha hızlı tükenmesi izledi.

Bu bulgu, daha fazla insan ve daha fazla fonun keşifleri güvenilir biçimde hızlandırması gerektiğini öne süren basit ve ölçek odaklı yapay zeka araştırması görüşüyle çelişiyor. Ön baskı bunun yerine, araştırmacılar aynı baskın alanda bir araya geldikçe ilginin kendisinin kıt bir girdiye dönüşebileceğini savunuyor.

Yazarlar, bu eğilimin bilgisayar bilimiyle sınırlı olmadığını belirtti.

Makale ayrıca olası bir pekiştirme mekanizması olarak hakem değerlendirmesine işaret ediyor. Yazarlar simülasyonların, yazarların makale göndermek veya katılım sağlamak karşılığında çalışmaları incelediği bir politika olan karşılıklı hakemliğin (reciprocal reviewing), üretken yazarlara daha fazla nüfuz sağlayabileceğini ve alanın kabul ettiği kapsamı daraltabileceğini gösterdiğini söyledi.

Bu iddialar henüz erken aşamada kalıyor. arXiv kaydı bir özet ve bibliyografik ayrıntılar sunuyor; ancak dış hakem değerlendirmesi, bağımsız tekrarlama veya bildirilen kalıpların alternatif araştırma ilgisi ölçümleri altında geçerli olup olmayacağını ortaya koymuyor.

Yazarlar, kurumları teşvikleri öncü paradigma etrafında toplamak yerine yapay zekada ilgi çeşitliliğini korumaya çağırıyor. arXiv kaydı, makaleyi Yapay Zeka (Artificial Intelligence), Bilgisayarlar ve Toplum (Computers and Society) ile Genel İktisat (General Economics) başlıkları altında listeliyor.

Kaynak: arXiv ön baskısı, arXiv cs.AI, 21 Ekim 2026