AfCRA, Afrika’nın borç servisi 163 milyar dolara ulaşırken yatırımcı güveni sınavıyla karşı karşıya

Daily Maverick'in 5 Kasım tarihli haberine göre Afrika Kredi Derecelendirme Ajansı (AfCRA), AB verilerinin Afrika'nın dış borç servisi ödemelerinin 2024'te 163 milyar dolara ulaştığını gösterdiği bir dönemde, 7 Ekim'de Mauritius'ta kuruldu.

Söz konusu borç servisi toplamı, 2010 yılında kaydedilen 61 milyar doların iki katından fazla olup, altyapı, enerji ve sanayi kalkınması için sermaye arayan Afrika hükümetleri üzerindeki baskıyı artırıyor.

AfCRA; Moody’s Ratings, S&P Global Ratings ve Fitch Ratings ile birlikte faaliyet gösterirken hükümetleri, bankaları, şirketleri ve diğer borçluları değerlendirmek üzere tasarlandı. Kredi derecelendirmeleri, geri ödeme riskinin resmi değerlendirmeleridir ve borçlanma maliyetleri ile kurumsal yatırımcıların bir tahvili satın alıp alamayacağını etkileyebilir.

Güney Afrikalı ekonomist Nomahlubi Jakuja, 2025 yılında Bird Story Agency'ye yaptığı açıklamada, ajansın önem kazanıp kazanmayacağını güvenirliğin belirleyeceğini söyledi. Jakuja, “Etkili olabilmesi için yatırımcılar nezdinde güvenirlik tesis etmesi gerekecek” dedi.

AB destekli bu girişim, Afrika Akran İnceleme Mekanizması'ndan üye ülkelere derecelendirme kuruluşlarıyla olan ilişkilerinde yardımcı olmasının istendiği 2017 yılına dayanıyor. Daily Maverick, Mauritius'un ev sahibi olarak seçilmesinden önce fizibilite çalışmaları ve planlamaların yapıldığını bildirdi.

Finansman ortamı oldukça zorlu. OECD'nin Afrika Sermaye Piyasaları Raporu 2025, alt-orta gelirli Afrika ülkelerinin 2022 ile 2024 yılları arasında döviz cinsinden tahvillerde başka yerlerdeki benzer ekonomilere kıyasla yaklaşık bir yüzdelik puan daha fazla ödediğini, Afrika dolar tahvil getirilerinin ise 2024'te %9'a yaklaşarak incelenen bölgeler arasındaki en yüksek seviyeye ulaştığını ortaya koydu.

AfCRA destekçileri, daha fazla yerel verinin Afrika riskine yönelik toptancı bakış açılarını azaltabileceğini savunuyor. Afrika Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Enstitüsü araştırmacı ve analisti Kenneth Ekesa, mevcut yaklaşımların kayıt dışı ekonomiyi, ekonomik direnci ve Afrika Kıtasal Serbest Ticaret Alanı kapsamındaki bölgesel ticaret potansiyelini küçümseyebileceğini söyledi. Ekesa, “Sorun hiçbir zaman Afrika'nın gerçek ekonomik performansı olmadı, aksine bakıldığı mercekti” dedi.

Farklı tahminler de algının maliyetine işaret ediyor. BM Kalkınma Programı (UNDP) 2023 yılında, Afrika ülkelerinin 24 milyar dolardan fazla fazla faiz ödediğini ve mahrum kalınan krediler nedeniyle 46 milyar dolardan fazla kayba uğradığını tahmin etti. UNDP başka bir tahminde, egemen kredi derecelendirmelerinin daha az öznel değerlendirmelere dayanması durumunda ülkelerin 74,5 milyar dolara kadar tasarruf edebileceğini belirtti.

Daily Maverick ayrıca, Africa No Filter ve Africa Practice tarafından 2024 yılında yapılan ve kalıplaşmış medya söylemlerinin Nijerya, Kenya, Mısır ve Güney Afrika genelindeki yıllık borç servisi maliyetini 4,2 milyar dolar olarak belirleyen bir çalışmaya atıfta bulundu. Haberde, bu tahminin yalnızca derecelendirme kuruluşlarına yüklenen maliyetleri değil, ülke algılarını ve medyadaki sunumları kapsadığı ifade edildi.

AfCRA'nın ilk açılımı, emeklilik fonlarının, sigortacıların ve bankaların tutabilecekleri tahvillere ilişkin kurallarla sıklıkla karşı karşıya kaldığı iç sermaye piyasalarında gerçekleşebilir. Birleşme ve devralmalar, kurumsal finansman ve portföy yönetimi analisti Oluwakemi Owonubi Babalogbon, derecelendirmenin tanınmasının kurumsal sermayeye erişimi etkileyebileceği piyasalar olarak Nijerya, Kenya ve Batı Afrika Ekonomik ve Parasal Birliği'ni gösterdi.

Düzenleyici kurumların kabul etmesi piyasa kullanımını garanti etmeyecektir. Daily Maverick, AfCRA'nın derecelendirmeler olumsuz olduğunda bile verilerinin güvenilir, yöntemlerinin şeffaf ve kararlarının bağımsız olduğunu göstermek zorunda olduğunu bildirdi.

AB, Afrika'nın 55 ülkesinden 32'sinin üç büyük uluslararası kuruluş tarafından derecelendirildiğini, 23 ülkenin ise bu tür değerlendirmelerden yoksun olduğunu belirtiyor.