ABD’den çarpıcı orta doğu itirafı: Artık sahip olmak istemiyoruz, B planımız var

ABD'nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack, Irak için günlük 10 milyon varillik petrol hedefini anarak yabancı şirketlere yatırım çağrısı yaptı.

Barrack, Londra'daki Chatham House Irak Girişimi (Iraq Initiative) etkinliğinde enerji yatırımlarını, bölgesel bağlantıları ve Washington'un güvenlik yaklaşımını birlikte ele aldı. Çağrısının muhatapları arasında ABD, Fransa ve İtalya merkezli şirketlerin yanı sıra Orta Doğu'dan yatırımcılar da yer aldı.

Petrol hedefinin altyapı ayağı

Büyükelçinin tarif ettiği ihtiyaç, mevcut boru hatlarının yanında ilave hatların kurulmasını kapsıyor. Barrack, Irak'ın üretim hedefi doğrultusunda dışarıdan sermaye çekmesi gerektiğini savunurken, yatırım çağrısını yalnızca petrol üretimine değil, bu üretimi destekleyecek enerji altyapısına da yöneltti.

Irak'a ilişkin değerlendirmesinde yatırımın önündeki başlıca engeli başka ülkelerde değil, ülkenin idari işleyişinde gördüğünü söyledi. ABD şirketlerinin çıkarlarını temsil eden bir diplomat olarak işlemlerin hızından duyduğu hoşnutsuzluğu dile getirdi ve "Açıkçası önümüzde duran engel bürokrasiniz." dedi.

Bu eleştiri, yatırım ortamına dair Barrack'ın değerlendirmesi niteliğinde. Büyükelçi, Irak'ın bulunduğu yerin, geçmişinin ve petrol rezervlerinin sunduğu avantajlara işaret ederken, bunları harekete geçirmek için net bir "kırmızı çizgiye" ihtiyaç duyulduğunu da savundu.

Hürmüz için alternatif güzergah arayışı

Enerji bağlantıları konusunu Hürmüz Boğazı üzerinden açan Barrack, "Hürmüz Boğazı temelde bir rehin alma unsuruna dönüşmüş durumda." ifadesini kullandı. Büyükelçi, bu değerlendirmesine eşlik eden alternatif arayışını, bölgedeki geçiş sürecinde mevcut seçeneklerin yanında bir güvence mekanizmasına ihtiyaç duyulduğu görüşüyle açıkladı.

Barrack'ın önerdiği çerçevede Irak, Türkiye ve Suriye, alternatif bağlantılar bakımından merkezi bir konuma sahip. Büyükelçi, hangi güzergahın tercih edildiğinden bağımsız olarak bu üç ülkeyi geçişin anahtarı olarak tanımladı; Irak'a da bölgesel ilişkilerde köprü rolü üstlenmesi çağrısında bulundu.

Yeni hatlar için sermaye sağlanması halinde, üretim hedefiyle taşıma altyapısını birlikte geliştirme yaklaşımı somut yatırım kararlarına dönüşebilir. İdari süreçler Barrack'ın eleştirdiği hızda kalırsa ise şirketlerin bölgeye yönelmesine yönelik çağrı ile projelerin hayata geçirilmesi arasında mesafe oluşabilir.

Bağdat ile KRY kararlarına mesafe

Büyükelçi, Irak ile İran arasındaki siyasi bağları "etle tırnak gibi" sözleriyle niteledi. Bağdat'ın Tahran'a karşı düşmanca bir tutum alması gerekmediğini belirtirken, Irak'a önerdiği köprü rolünü komşusuyla ilişkilerini düşmanlık üzerine kurmayan bir yaklaşım içinde tarif etti.

Washington'un bölgesel tutumunu anlatırken "Artık kontrol etmek istemiyoruz, artık sahip olmak istemiyoruz" ifadesini kullandı. Bölgenin yenilenme sürecinde dinlemeye ihtiyaç olduğunu savunan Barrack, ABD'nin tek başına güvenlik sağlayıcısı olmayacağı bir düzende bölgedeki aktörlerin yeniden konumlanmaya çalıştığını söyledi.

Irak içindeki siyasi düzenlemeler konusunda ise Kürdistan Bölgesel Yönetimi (KRY) ile Bağdat arasındaki anlaşmaları işaret etti. Bu anlaşmalara Washington'un müdahil olmayacağını belirten Barrack, karar yetkisinin Irak'a ait olduğunu vurguladı ve "Bu bir Amerikan kararı değil, bir Irak kararı." dedi.

ABD'nin rolünü teşvik ve yardım imkanlarıyla sınırlayan büyükelçi, birlik çağrısını yalnızca KRY'ye yöneltmedi; bölgenin tamamını kapsayan bir yaklaşım istedi. Böylece yatırım çağrısına eşlik eden siyasi mesajında, Washington'un destek sunması ile Irak adına karar alması arasında ayrım yaptı.

Üretim artışı yeni taşıma imkanlarıyla birlikte gerçekleşirse, Irak'ın dış pazarlara sunabileceği petrol için daha geniş bir altyapı oluşabilir. Buna karşılık yatırım kararlarının gecikmesi halinde, hem üretim hedefinin hem de Barrack'ın savunduğu alternatif bağlantıların uygulanması, sermaye ve altyapı ihtiyacının karşılanmasına bağlı kalacak.