Meclis'te bu hafta: AK Parti'nin fon vurgununa karşı kanun teklifi masada

TBMM’de 131 yatırım fonunun tasfiyesini düzenleyen teklif, yatırımcılara ilk aşamada en fazla 1 milyon lira ödeme yapılmasını öngörüyor.

AKP’nin sunduğu dokuz maddelik düzenleme için Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşme tarihi 14 Ekim olarak belirtiliyor. Teklif, yatırımcı alacaklarının hesaplanmasının yanında varlık satışlarını ve sorumlulardan zararların tahsilini de kapsıyor; henüz yürürlükte bir ödeme düzenlemesi niteliği taşımıyor.

Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi, Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) 17 Eylül 2026 tarihli tasfiye kararlarını izliyor. Kapsam, yedi fon şirketinin toplam 131 fonuyla sınırlı; dolayısıyla düzenleme bütün yatırım fonları için genel bir ödeme sistemi oluşturmuyor.

İlk ödemede milyon liralık tavan

Teklifteki hesaplamaya göre, net yatırımı 1 milyon liranın altında kalan yatırımcıya kendi yatırım tutarını aşmayacak ara ödeme yapılacak. Bu eşiğin üzerindeki yatırımlarda ise ara ödemenin üst sınırı 1 milyon lira olacak; ilk ödeme hesabında net yatırıma endeksleme uygulanmayacak.

Ancak bu tavan, her yatırımcının doğrudan aynı miktarı alacağı anlamına gelmiyor. Para piyasası niteliği taşımayan fonlarda ara ödeme, hesaplama gününden önceki günün kapanışı esas alınarak belirlenen katılma payı değerlerinin toplamını da geçemeyecek.

Önceki güne ilişkin fiyatı Takasbank hesaplayacak; değerleme için gereken veriler tasfiyeyi yürüten kuruluşlardan sağlanacak. Böylece ara ödeme hesabında yalnızca başlangıçtaki net yatırım değil, yatırımcının elindeki payların ilgili tarihteki değeri de sınır oluşturacak.

Nihai ödeme hesabı ise ilk ara ödemeden farklı bir temele dayanıyor. Teklif, net yatırımın tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) değişimlerinin aritmetik ortalaması üzerinden endekslenmesini öngörüyor; bu hesap, ilk ödemeye uygulanmayacak.

Tasfiye gelirleri ödemelerin kaynağı olacak

Ödemeler için fonların elindeki varlıkların yanı sıra tahsilat, iade ve geri kazanım yoluyla elde edilen değerler kullanılacak. Düzenlemedeki ödeme hesabıyla bu ödemeleri karşılayacak kaynaklar ayrı unsurlar: net yatırımın endekslenmesi alacağın hesabını, varlıkların satışı ve tahsilatlar ise finansmanını ilgilendiriyor.

Teklif yasalaşır ve varlıkların nakde çevrilmesi uzarsa, yatırımcıların alacaklarına erişiminde tasfiye takvimi belirleyici hale gelebilir. Sorumlulardan geri alınan değerlerin artması halinde ise ödeme için kullanılabilecek kaynak genişleyebilir; bunlar kesinleşmiş sonuçlar değil, önerilen mekanizmanın koşullu sonuçları.

Hak sahipliği, tek bir kurumun kayıtlarına bakılarak belirlenmeyecek. Tasfiye kuruluşları MKK, Takasbank, Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu (TEFAS), saklama ve dağıtım kuruluşlarından gelen kayıtları karşılaştırıp uyumlaştırarak her fon ve hesap için pay sahipliğini saptayacak.

SPK, tasfiyeyi gözetip denetleyecek; uygulamayı görevlendirilen kuruluşlar yürütecek. Teklif Kurula, değerleme yöntemlerinden satış işlemlerine, ödeme aşamalarından dağıtım önceliklerine kadar sürecin kurallarını belirleme yetkisi tanıyor.

Ödeme hakkı bakımından bir diğer sınır, Sermaye Piyasası Kanunu’nun 104, 106 ve 107’nci maddeleriyle bağlantılı. Teklif, bu maddelerdeki “piyasa bozucu eylemler”, “bilgi suistimali” ve “piyasa dolandırıcılığı” fiillerini işlediği veya faillerle ortak hareket ettiği saptanan kişi ve kurumları ödeme dışında bırakmayı öngörüyor.

Komisyon takviminde fonlar ve kamu hesapları

Komisyon aşamasından sonraki hafta fon teklifinin Genel Kurul’a gelmesi bekleniyor; bu, kesinleşmiş bir yasalaşma tarihi değil. Görüşmelerde ödeme koşullarının korunup korunmayacağı, ardından SPK’nin uygulama esasları ve tasfiye kuruluşlarının hesaplamaları yatırımcılar açısından izlenecek başlıca adımlar olacak.

Meclisin diğer ekonomik gündeminde, Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) Komisyonunun denetim kapsamındaki 45 kuruluşun hesaplarını incelemeye başlaması bulunuyor. İnceleme 2023 ve 2024 dönemlerini kapsıyor; ilk haftada Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü, Et ve Süt Kurumu Genel Müdürlüğü, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü ve Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü ele alınacak.