Yatırım fonlarında 678,1 milyar TL çıkış likidite baskısını artırıyor

Yatırım fonlarından 28 Ağustos-28 Eylül döneminde net 678,1 milyar TL çıkış gerçekleşti; hareket, tasfiye sürecindeki fonlarda likidite baskısını artırdı. Aynı dönemde fonlara 1,96 trilyon TL giriş olurken, çıkış tutarı 2,64 trilyon TL olarak kaydedildi. Çıkışın ağırlığı para piyasası ve serbest fonlarda toplandı. Borsa yatırım fonları ile borçlanma araçları fonları ise aynı dönemde giriş aldı.

Veriler, para piyasası fonlarında 483,3 milyar TL girişe karşılık 890,2 milyar TL çıkış olduğunu gösterdi. Bu kategoride net çıkış 406,9 milyar TL’ye ulaştı. Serbest fonlarda 1,09 trilyon TL girişe karşılık 1,37 trilyon TL çıkış yaşandı. İki ana kategorideki net çıkış toplamı 675,8 milyar TL oldu ve toplam net kaybın büyük bölümünü oluşturdu.

Sermaye Piyasası Kurulu’nun 131 fon için tasfiye kararı aldığı bildirildi. Bu fonlarda 455 binden fazla yatırımcının bulunduğu aktarıldı. Tasfiye sürecinin merkezinde, portföylerinde işlem hacmi dar hisselere yoğunlaşan ve yüksek değer kaybı yaşayan fonlar yer aldı. Bu yapı, geri alım talepleri arttığında fon yöneticilerinin nakit yaratma kapasitesini sınırlayabilir.

Para piyasasında 406,9 milyar TL çıkış Para piyasası fonları normalde kısa vadeli ve düşük oynaklık beklentisiyle izlenen ürünler arasında yer alıyor. Bu kategorideki 406,9 milyar TL net çıkış, yatırımcıların yalnızca hisse ağırlıklı ürünlerden değil, daha kısa vadeli fonlardan da nakde yöneldiğini gösteren ana veri oldu. Nakdin önemli bir bölümünün mevduata yöneldiği belirtilse de bu geçişin banka, vade ve faiz dağılımına ilişkin ayrıntı verilmedi.

Serbest fonlardaki yaklaşık 280 milyar TL net çıkış, daha esnek strateji kullanan ürünlerde de risk azaltma eğiliminin izlendiğini gösterdi. Bu fonlarda strateji, portföy yoğunlaşması ve kaldıraç kullanımı fon bazında değiştiği için toplam çıkış rakamı tek başına tüm kategoriye aynı risk profilini yüklemiyor. Yatırımcı açısından ayrışma, fonun hangi varlıklara ne ölçüde yoğunlaştığı ve geri alım taleplerini hangi likiditeyle karşılayabildiği üzerinden okunuyor.

Tasfiyesine karar verilen fonlar arasında Pusula Portföy Birinci Değişken Fon’da aylık kaybın yüzde 98,01 olduğu aktarıldı. Aynı portföy şirketinin Hisse Senedi Fonu’nda kayıp yüzde 92,32 olarak verildi. Kaynakta bu fonların Hedef Holding, Odine Teknoloji, Destek Finans, Gündoğdu Gıda ve Katılımevim gibi hisseler taşıdığı belirtildi. Bu örnekler, sığ hisselerdeki fiyat hareketlerinin fon birim pay değerine nasıl yansıyabildiğini gösteriyor.

Sığ hisselerde geri alım baskısı

Portföylerinde işlem hacmi düşük hisseler bulunan fonlarda geri alım talepleri arttığında, fonların nakit yaratmak için varlık satması gerekebiliyor. Yeterli alıcı derinliği bulunmayan hisselerde satış emirleri fiyatı daha hızlı aşağı çekebiliyor. Bu mekanizma, aktarılan fon kayıpları ile tasfiye kararları arasındaki temel piyasa bağlantısını oluşturuyor; ancak her fon için kesin neden-sonuç ilişkisi ayrı portföy verisi olmadan kurulamaz.

Re-Pie Portföy İkinci Hisse Senedi Serbest Fon’da yüzde 58,36 düşüş olduğu, Bulls Portföy İkinci Serbest Fon’da ise yüzde 40,73 kayıp yaşandığı belirtildi. One Portföy ve Bulls Portföy Voltran Katılım fonlarında da yüzde 40’ı aşan kayıplar aktarıldı. Bu rakamlar, sorunun tek bir fonla sınırlı olmadığını; ancak portföy kompozisyonu ve yatırımcı tabanı farklılaştıkça etkinin fon bazında değiştiğini gösteriyor.

Fon piyasasındaki çıkışa rağmen borsa yatırım fonlarında 39,7 milyar TL, borçlanma araçları fonlarında 14,5 milyar TL giriş gerçekleşti. Katılım fonlarından 24,3 milyar TL, hisse senedi fonlarından ise 15,2 milyar TL çıkış olduğu belirtildi. Bu ayrışma, yatırımcıların tüm fon sınıflarından aynı hızda çıkmadığını ve daha likit ya da daha öngörülebilir görülen ürünlere geçiş aradığını düşündürüyor.

Tasfiye sürecinde sektör maliyeti

Fon yönetim şirketleri açısından ana sınav, tasfiye sürecindeki fonlarda geri ödeme takvimi, portföy satış hızı ve yatırımcı bilgilendirmesinin açıklığı olacak. Likiditesi sınırlı varlıkların satışa konu olması, yalnızca ilgili fonların performansını değil, aynı hisseleri taşıyan diğer portföylerin değerlemelerini de etkileyebilir. Bu nedenle sektör açısından risk, fon bazlı kayıpların ikinci tur satış baskısına dönüşüp dönüşmemesinde yoğunlaşıyor.

Makro düzeyde fonlardan mevduata geçişin sürmesi, bankacılık sistemindeki TL mevduat tabanını destekleyebilir; ancak sermaye piyasaları tarafında fon derinliğini ve riskli varlıklara talebi sınırlayabilir. Şirketler açısından daha zayıf fon talebi, özellikle halka açık küçük ve orta ölçekli şirketlerde ikincil piyasa likiditesini daraltabilir. Tasfiye süreci düzenli ilerler ve geri ödeme belirsizliği azalırsa, yatırımcı güveni ürün bazlı ayrışmaya dönebilir; aksi durumda fon sektöründe likidite, şeffaflık ve portföy yoğunlaşması daha uzun süre yatırımcıların ana gündemi olur.