İran’dan kritik S-400 hamlesi: Putin’e ‘Özel mektup’ gönderildi

İranlı bir yetkili, Tahran'ın Rusya'dan S-400 tedariki için görüşmeler yürüttüğünü ve teslimat konusunda iyimser olduğunu söyledi.

Adı açıklanmayan üst düzey İranlı yetkilinin anlatımı, hava savunma sistemlerine yönelik talebin Moskova'ya yeniden iletildiğine işaret ediyor. Ancak görüşmelerin imzalanmış bir sözleşmeye dönüştüğünü veya Rusya'nın teslimatı onayladığını gösteren bir açıklama bulunmuyor.

Yetkiliye atfedilen bilgilere göre İran'ın dini lideri Mücteba Hamaney, güvenlik şefi Muhsin Rızai aracılığıyla Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e mektup gönderdi. Perşembe günü Kremlin'e götürüldüğü belirtilen mektupta, S-400 sistemlerinin sağlanması başlıca talep olarak yer aldı; ziyaretin takvim tarihi belirtilmedi.

Kremlin temasında savunma ve doğal gaz

İran güvenlik şefi Muhsin Rızai, Moskova temaslarının ardından görüşmelerin kapsamını şöyle anlattı: "Putin ile önemli bölgesel meseleler ele alındı. Savaş sonrası dönem ve bölgesel güvenlik düzenlemeleri konusunda önemli görüşmeler gerçekleştirildi".

Rızai'nin bu açıklaması, S-400 konusunda anlaşmaya varıldığını bildirmiyor. Aktarılan görüşme gündeminde iki ülkeyi bağlayacak yeni bir doğal gaz hattı da bulunuyor; projenin kapasitesi, finansmanı veya inşaat takvimi hakkında ayrıntı verilmiyor.

Savunma tedariki iddiası, ABD Başkanı Donald Trump'ın Rusya'nın İran'a "hiçbir şekilde" destek vermediği yönündeki açıklaması açısından da önem taşıyor. Bununla birlikte, bir silah sisteminin görüşülmesi ile sevkiyatının gerçekleşmesi aynı şey değil; müzakere bilgisi tek başına teslimat kanıtı oluşturmuyor.

Tahran'ın beklentisi, yetkilinin Putin'in sistemleri sağlayacağına ilişkin "iyimser" olduğu sözlerine dayanıyor. Rus tarafının bu beklentiyi karşılayacak bir taahhüdü aktarılmadığından, İran'ın talebi ile Moskova'nın kararı arasındaki ayrım görüşmelerin mevcut durumunu anlamak açısından belirleyici.

İran'ın talebi, Rusya'nın kapasite sınırı

İran Parlamentosu bünyesindeki gizli bir komiteye atfedilen belgelerde, Rusya ve Çin ile savunma bağlarının geliştirilmesi öneriliyor. Belgelerin aktarılan içeriğinde hava savunması, füze kapasitesi ve insansız hava araçları öncelikli alanlar arasında sayılıyor.

Bu önerilerin, ABD ile olası uzun süreli bir çatışmaya hazırlık amacı taşıdığı ileri sürülüyor. Ancak belgelerin özgünlüğünü veya tavsiyelerin hangi ölçüde uygulandığını doğrulayan bağımsız bir kayıt sunulmuyor; öneriler ile alınmış kararları birbirinden ayırmak gerekiyor.

İsimleri verilmeyen analistler ve bölge yetkilileri, Moskova'nın geçmişte teslimata yanaşmamasını İsrail ve bölgedeki diğer ülkelerle ilişkilerini gözetmesine bağlıyor. Bu değerlendirme Rusya'nın resmi gerekçesi değil; Putin yönetiminin mevcut görüşmelere ilişkin tutumu ayrıca açıklanmıyor.

Aynı değerlendirmelerde Rusya'nın kendi savunma ihtiyacı da olası bir kısıt olarak gösteriliyor. Ukrayna'nın Rusya'daki tesislere yönelik saldırılarının hava savunma kaynakları üzerindeki baskıyı artırdığı ileri sürülse de İran'a ayrılabilecek sistem sayısına ilişkin veri bulunmuyor.

Fırlatıcı takvimi teslimatı doğrulamıyor

Ayrı bir tedarik iddiası, Rus savunma sanayisinden sızdırıldığı belirtilen belgelere dayanıyor. Bu belgelerde İran'ın K-10 koduyla tanımlandığı ve LMUR veya Ürün 305 adlı güdümlü füze için helikopterlerde kullanılacak fırlatma donanımının üretildiği öne sürülüyor.

Belgelere atfedilen 2024 tarihli program, çift raylı 90 fırlatıcı için güç ünitelerinin Aralık 2025'e kadar sevk edilmesini öngörüyor. Bu sayı S-400 sistemlerine değil, farklı bir silahın ekipmanına ait; takvim de sevkiyatın tamamlandığını göstermiyor.

Rusya teslimatı kabul ederse, S-400 talebi siyasi temaslardan somut tedarik aşamasına geçmiş olacak. Böyle bir durumda miktar ve teslim süresi, İran'ın hava savunmasını güçlendirme hedefini değerlendirmek için gerekli olacak; mevcut bilgiler bu ölçümü yapmaya yetmiyor.

Moskova kendi ihtiyaçlarına öncelik verirse, İranlı yetkilinin olumlu beklentisine rağmen müzakereler teslimatla sonuçlanmayabilir. Sürecin ilerlediğini gösterecek somut gelişmeler, Rusya'nın açık taahhüdü, sözleşme ayrıntıları ve doğrulanabilir sevkiyat kayıtları olacak.