Bill Gates’ten yapay zeka hamlesi: Yeni proje yolda

Bill Gates, yapay zeka denetimi için yeni kurumlar, bazı işlerin insanlara ayrılması ve teknoloji kullanımının vergilendirilmesini savunuyor.

Microsoft’un kurucusu, ağustos ayındaki yazısında ve aynı dönemde verdiği röportajda, güvenlik tartışmasını çalışma hayatı ve vergi politikasıyla birlikte ele aldı. Gates’in önerileri, teknolojinin hangi koşullarda kullanılacağı kadar, denetimi kimin üstleneceği ve insan emeğine nasıl alan ayrılacağı sorularına da odaklanıyor.

Gates denetimi şirketlerin dışına taşıyor

Gates, yapay zeka politikasında eşgüdüm sağlayacak yeni düzenleyici kuruluşlar oluşturulmasını istiyor. Bu yaklaşım, şirketlerin kendi uygulamalarını belirlemesinden farklı olarak, kamu kurumlarının yetki ve sorumluluklarının tanımlanmasını gerektiren bir politika tercihi sunuyor; ancak çağrı, tek başına yürürlüğe girmiş bir düzenleme anlamına gelmiyor.

Gates’in röportajındaki itirazlarından biri, şirketlerin itibarlarını koruma isteğinin yeterli bir güvence sayılması. Zarar ortaya çıktıktan sonra açılacak davaların denetimin yerini tutamayacağını savunan Gates, tartışmayı yaptırımdan önce önleme kapasitesine taşıyor. Böylece güvenlik yaklaşımında, bir ihlalin ardından hesap sorulmasıyla ihlalin baştan engellenmesi arasındaki ayrımı öne çıkarıyor.

Gazeteci Ezra Klein ile tartışmasında Gates’in karşı çıktığı görüş de şirketlerin itibar kaygısının denetim sağlayabileceği düşüncesi oldu. Gates’in eleştirisi, ticari teşviklerin kamu güvenliği için yeterli olup olmadığına ilişkin bir görüş ayrılığını gösteriyor; şirketlerin tamamının aynı güvenlik yaklaşımını benimsediğini ise ortaya koymuyor.

İnsanlara ayrılan işler ve vergi

Gates’in bazı mesleklerin insanlarla sınırlandırılması yönündeki önerisi, güvenlik gündeminin istihdam boyutunu oluşturuyor. Böyle bir yaklaşım uygulanırsa, karar vericilerin hangi faaliyetlerin bu kapsama gireceğini ve bir çalışanın teknoloji desteği almasıyla işin bütünüyle otomatikleştirilmesi arasındaki sınırı belirlemesi gerekecek. Bu ayrım, önerinin işletmeler açısından ne anlama geleceğini de belirleyecek.

Yapay zeka kullanımına ve robotlara vergi getirilmesi çağrısı ise ayrı bir ekonomik araç öneriyor. Vergi uygulanması halinde, kapsam ve oran işletmelerin otomasyon maliyetini etkileyebilir; yalnızca bir vergi çağrısından hareketle yatırımların ne ölçüde değişeceğini söylemek mümkün değil. Önerinin mali etkisi, uygulamanın tasarımına bağlı kalacak.

Meslek sınırlaması ile vergilendirme aynı sonucu hedefleyen özdeş araçlar değil. İlki belirli işlerde teknolojinin kullanımına sınır koyarken, ikincisi kullanımın maliyetini değiştirebilir. Bu nedenle Gates’in çağrılarının değerlendirilmesinde, güvenlik amacıyla getirilecek kuralların iş gücü politikası ve mali düzenlemelerden ayrı ayrı ele alınması önem taşıyor.

Güvenlik çağrısının uygulama sınavı

Gates’in ağustosta dile getirdiği yaklaşım, daha önce riskleri yönetilebilir gördüğü açıklamalarından daha müdahaleci bir çerçeve çiziyor. Bununla birlikte, denetimin güçlendirilmesini savunması, teknolojinin bütün kullanım alanlarına karşı çıktığı anlamına gelmiyor. Aktarılan öneriler, belirli kuralların ve kurumsal sorumlulukların oluşturulmasına odaklanıyor.

Yeni kurumlar kurulması halinde, şirketlerin hangi kuruluşa karşı sorumlu olacağı ve mevcut yükümlülüklerle yeni kuralların nasıl ilişkilendirileceği uygulamanın temel meseleleri olacak. Microsoft açısından da Gates’in kişisel politika tercihleriyle şirketin kurumsal tutumunu ayırmak gerekiyor; bu açıklamalar Microsoft adına verilmiş bir taahhüt olarak değerlendirilemez.

Ülkeler benzer denetim ölçütleri benimserse, sınır ötesinde çalışan teknoloji şirketleri için daha ortak bir uyum çerçevesi oluşabilir. Farklı meslek kısıtlamaları ve vergi tanımları benimsenmesi durumunda ise aynı ürünün pazarlara göre farklı koşullarla sunulması gerekebilir. Bunlar açıklanmış sonuçlar değil, önerilerin yasalaşması halinde ortaya çıkabilecek koşullu senaryolar.

Gates’in çağrısının somut etkisini belirleyecek aşama, savunulan ilkelerin yetki, kapsam ve uygulama takvimine dönüşmesi olacak. Hangi işlerin korunacağı, neyin vergilendirileceği ve düzenleyicilerin hangi araçları kullanacağı açıklığa kavuşmadan, şirketler, çalışanlar veya kamu gelirleri için sayısal bir sonuç çıkarmak mümkün değil.