Mehmet Uçum’dan seçim tarihi açıklaması: Sandığa 18 ay var

Mehmet Uçum, seçimler için Mart veya Nisan 2028'i işaret ederken yeni anayasa çalışmalarının seçim sonrasına uzanabileceğini söyledi.

Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Uçum, Çankaya Köşkü'ndeki gazeteci buluşmasında seçim zamanlamasının büyük ölçüde belirginleştiğini savundu. Aktarılan açıklamalarında, anayasa hazırlığının mevcut yasama döneminde tamamlanmasını mümkün gördüğünü, ancak çalışmaların ilkeler üzerinde uzlaşma arayışıyla sınırlı kalabileceğini belirtti.

Uçum seçim için baharı gösteriyor

Uçum, seçimlerin Mart ya da Nisan 2028'de gerçekleşmesi beklentisini dile getirirken “Seçimlere 18 ay kaldı” dedi. Bu ifade, onun seçim zamanına ilişkin değerlendirmesini yansıtıyor; açıklamalarda kesinleşmiş bir seçim kararının tarihi veya bu karara ilişkin bir belge yer almıyor.

Seçim için dile getirilen zaman aralığı ile anayasa hazırlığı için önerilen başlangıç tarihi, Uçum'un değerlendirmesinde birbirinden ayrı başlıklar olarak yer alıyor. Yeni metnin hazırlanması, Meclis tarafından kabulü ve seçmenin onayına götürülmesi için ise aynı açıklamalarda kesin bir gün belirtilmiyor.

Uçum'un çizdiği çerçevede seçim, anayasa tartışmasının iki aşamasını birbirinden ayırıyor: mevcut Meclis döneminde temel yaklaşımın geliştirilmesi ve sonraki dönemde metnin kabulünün gündeme gelmesi. Bununla birlikte Uçum, anayasanın seçimden önce hazırlanması seçeneğini kapatmadı; bu olasılığın değerlendirilmesini de Meclis'e bıraktı.

Anayasa hazırlığında ilkeler öne çıkıyor

Uçum, kurulun yeni anayasa başlığını Adalet Bakanı ile görüştüğünü bildirdi. Çalışmaların hukuk politikası yaklaşımı, metnin genel yapısı ve dayanacağı esaslar üzerinde devam edeceğini söyledi; aktarılan açıklamalarda hazırlanmış bir taslak veya madde listesi paylaşılmadı.

Başlangıç için önerdiği tarihi ise “1 Ekim 2026 tarihini yeni anayasanın yapım sürecinin başlangıç tarihi olarak belirleyebiliriz” sözleriyle anlattı. Buradaki ifade bir tarih önerisi niteliğinde; açıklama, o gün hangi somut hazırlık işleminin başladığına ilişkin ayrıntı içermiyor.

Uçum, anayasa ihtiyacının yalnızca siyasetçilerin beklentileriyle açıklanamayacağını, toplumun ihtiyaçlarının ve taleplerinin belirleyici olması gerektiğini savundu. Ancak bu taleplerin hangi katılım yöntemiyle toplanacağı veya hazırlığa nasıl aktarılacağı konusunda bir mekanizma tarif etmedi.

Tartışmanın geçmişini 1987'ye kadar götüren Uçum, sivil bir anayasa arayışının uzun süredir sürdüğünü ifade etti. Önceki seçimlerde partilerin bu yönde vaatler verdiğini hatırlatarak artık genel çağrıların ötesinde belirli konuların ele alınacağı bir aşamaya geçildiğini ileri sürdü.

Bu yaklaşım, Uçum'un anlatımında hazırlığın yalnızca metin yazımından ibaret olmadığını gösteriyor. Önce hangi ilkelerin esas alınacağı üzerinde düşünsel bir ortaklık geliştirilmesini de ilerleme olarak değerlendiriyor; mevcut döneme ilişkin beklentisini bu olasılığı açık tutarak kuruyor.

Meclis için iki dönemli çerçeve

Uçum, TBMM'nin 28. yasama dönemi bitmeden yeni anayasanın hazırlanma olasılığının dışlanmaması gerektiğini söyledi. Buna karşılık, kalan sürede ulaşılabilecek sonucun metni tamamlamak yerine ana yaklaşımlar üzerinde olgunlaşma düzeyinde kalabileceğini de belirtti.

Seçim sonrasına ilişkin daha kesin bir beklenti dile getiren Uçum, 2028'in ardından başlayacak 29. yasama döneminde geniş uzlaşmayla kabul edilecek bir anayasanın halkın onayına götürülmesini gerekli gördüğünü anlattı. Bu, Uçum'un siyasi değerlendirmesi; diğer partilerin aynı takvimi veya yöntemi benimsediğine ilişkin bir açıklama aktarılmıyor.

Uçum'un öngördüğü ilkelerle sınırlı çalışma seçeneği gerçekleşirse, metnin tamamlanması ve kabulüne ilişkin tartışmalar sonraki yasama dönemine kalacak. Mevcut dönemde hazırlık tamamlanırsa ise onun açık bıraktığı seçim öncesi seçenek gündemde olacak; hangi yolun izleneceğine ilişkin nihai yetkiyi siyasi liderlik ve Meclis'e bırakan Uçum, bağlayıcı bir tamamlanma takvimi açıklamadı.