Bakan Işıkhan’dan emekli maaşlarına yönelik ‘Enflasyon’ mesajı

Bakan Işıkhan, emekli aylıkları için refah payını içeren seçenekler hazırlandığını, artışın Cumhurbaşkanının talimatlarıyla şekilleneceğini söyledi.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’ın açıklamasına göre hazırlıklar, tek bir zam önerisi yerine farklı hesaplamalar üzerinden yürütülüyor. Bakan, teknik değerlendirmeler ile Cumhurbaşkanına sunulacak seçenekleri anlattı; ancak uygulanacak artış oranını veya refah payının büyüklüğünü açıklamadı.

Işıkhan, emekli sayısını 17 milyon 100 bin olarak verdi ve bütçede emeklilere yönelik bir kaynak ayrıldığını belirtti. Açıklamada bu kaynağın tutarı yer almadığından, hazırlanan seçeneklerin toplam maliyeti ve kişi başına düşebilecek artış henüz hesaplanamıyor.

Bütçe kaynağı seçeneklerle değerlendiriliyor

Bakanın tarif ettiği çalışmanın başlangıç noktasını, bütçede önceden belirlenen tutar oluşturuyor. Işıkhan, bu kaynağın emekli aylıklarına adalet ve hakkaniyet gözetilerek yansıtılmasını amaçladıklarını söyledi; dağılımın hangi ölçütlerle yapılacağını ise ayrıntılandırmadı.

Bu nedenle açıklama, bütün emeklilere aynı oranda mı yoksa farklı tutarlarda mı artış uygulanacağını ortaya koymuyor. Aylık düzeylerine göre bir ayrım yapılması, belirli bir alt sınırın değiştirilmesi veya ayrı gruplara farklı düzenlemeler getirilmesi konusunda da bilgi verilmedi.

Işıkhan’ın anlattığı sıraya göre önce teknik hesaplamalar tamamlanacak, ardından refah payı artış hesabına dahil edilecek. Bununla birlikte refah payının hangi göstergeye bağlanacağı, nasıl hesaplanacağı veya seçenekler arasında değişip değişmeyeceği açıklamada belirtilmedi.

Dolayısıyla refah payının gündemde olması ile tutarının kesinleşmesi birbirinden ayrı aşamalar olarak duruyor. Bakanın sözleri, bu unsurun hazırlıkta dikkate alınacağını gösteriyor; emeklilerin hesabına yansıyacak net bir miktar ya da kesinleşmiş bir ödeme taahhüdü sunmuyor.

Ocak enflasyonu hesapları yeniden değiştirecek

Bakan, ocakta enflasyon verisi duyurulmadan önce hazırlıkların tamamlanmış olmasını öngördüğünü belirtti. Verinin açıklanmasıyla birlikte hesaplamaların yeniden ele alınacağını söyledi; böylece ön hazırlık ile açıklanan enflasyona dayalı son hesap arasında bir ayrım yaptı.

Bu takvimde ocak verisi, henüz açıklanmamış bir sonuç olarak yer alıyor; Bakanın açıklamasında kullanılacak enflasyon oranı bulunmuyor. Ayrıca ocak ayıyla hangi yılın kastedildiği belirtilmediği için zam hazırlığının takvim yılı mevcut bilgilerle kesinleştirilemiyor.

Enflasyonun hesaba katılacağı açıklansa da bunun aylıklara hangi formülle aktarılacağına ilişkin ayrıntı verilmedi. Bu aşamada açıklanan bir oran olmadığı için mevcut aylıklarla zam sonrasındaki tutarları karşılaştırmak veya emeklilerin satın alma gücündeki olası değişimi sayısallaştırmak mümkün değil.

Açıklamada geçmiş dönem artışları, önceki refah payları veya bütçedeki emekli ödemelerinin toplamı da yer almıyor. Dolayısıyla hazırlanan seçeneklerin önceki uygulamalara göre daha yüksek bir artış getirip getirmediği ya da kamu harcamalarında ne ölçüde değişiklik yaratacağı değerlendirilemiyor.

Son şekli Cumhurbaşkanının talimatları belirleyecek

Işıkhan, bakanlık bünyesindeki çalışmaların tamamlanmasının tek başına nihai karar anlamına gelmeyeceğini vurguladı. Hazırlanan alternatiflerin Cumhurbaşkanına iletileceğini ve düzenlemenin onun talimatlarına göre tamamlanacağını söyledi; böylece teknik hazırlık ile son karar aşamasını birbirinden ayırdı.

Bakan, çalışma sonuçlandığında duyuruyu da Cumhurbaşkanının yapacağını belirtti. Ancak açıklama için kesin bir gün, artışın yürürlüğe gireceği tarih veya yeni tutarların hangi ödeme döneminde emeklilere ulaşacağı konusunda bilgi paylaşmadı.

Emekliler açısından açıklığa kavuşması gereken başlıklar, toplam zam oranı, refah payının tutarı ve ayrılan kaynağın aylıklar arasında nasıl dağıtılacağı. Işıkhan’ın çizdiği süreçte bu ayrıntılar, Cumhurbaşkanının değerlendirmesi ve enflasyon verisiyle yenilenecek hesaplamalar sonrasında netleşecek; mevcut açıklama hazırlığın yöntemini ortaya koyuyor, sonucunu değil.