Axios’un İsrail seçimleri iddiası: ABD yönetimi yeni bir lider beklentisinde

Trump, İsrail seçimleri öncesinde Netanyahu'yu destekledi; ABD'li yetkililer ise farklı bir hükümetle çalışmanın daha kolay olabileceğini söylüyor.

Washington açısından mesele, seçimden hangi liderin çıkacağının ötesinde, kurulabilecek hükümetin bölgesel anlaşmalara yaklaşımı. Yönetimdeki görüşmelere yakın kaynaklar, başkanın yakın çevresindeki danışmanların çoğunun Netanyahu lehine tutum alınmasına karşı olduğunu ve seçim yarışına mesafeli kalınmasını istediğini aktarıyor.

Trump'ın pazar günü açıkladığı destek, aynı kaynakların anlatımına göre haftalar süren kararsızlığın ardından geldi. ABD Başkanı, Netanyahu'nun yenilmesinin ikili ilişkileri etkileyebileceğini öne sürerken, yönetim içindeki değerlendirmeler başka bir hükümetle işbirliği ihtimalini de açık tutuyor.

Netanyahu desteği yönetimi birleştirmiyor

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, gazetecilerin seçimle ilgili sorularını yanıtlarken kişisel tutumunu başkanın tercihinden ayırdı. Vance, “Netanyahu’ya saldırmıyorum, Netanyahu’yu desteklemiyorum. Sonuçta önemli olanın başkanın desteği olduğunu düşünüyorum” dedi.

Yetkililerin düşüncelerine aşina kaynaklara göre Vance ve bazı kıdemli danışmanlar, İran savaşı öncesinde Netanyahu'nun Beyaz Saray'a aktardığı değerlendirmeleri hatalı buluyor. Bu, söz konusu yetkililere atfedilen bir kanaat; hangi değerlendirmelerin tartışıldığına ilişkin ayrıntı verilmiyor.

Trump'ın İsrail yönetimiyle kişisel ilişkilerinde ise Netanyahu'nun ayrı bir yeri bulunuyor: ABD Başkanı başka bir İsrail başbakanıyla çalışmadı ve rakip adaylarla şahsen tanışmıyor. Bir danışmanının kullandığı “O, tanıdığı şeytan” ifadesi, bu tanışıklığın gerilimlere rağmen sürdüğüne ilişkin değerlendirmesini yansıtıyor.

Anketlerde 61 sandalye açığı

Üç televizyon kanalının cuma günü yayımladığı araştırmalar, Netanyahu ittifakını 120 üyeli Knesset'te 50 sandalyede gösteriyor. Bu tahmin, mevcut temsilinden 17 sandalye eksik ve hükümet çoğunluğu için gerekli 61 sandalyenin altında; Likud için öngörülen 20 sandalye de partinin mevcut 32 sandalyesinin gerisinde.

Aynı araştırmalarda eski askeri yetkili Gadi Eisenkot'un öncülüğündeki muhalefete 52–56 sandalye, iki Arap İsrailli partiye toplam 14–16 sandalye öngörülüyor. Haftanın başında yayımlanan başka bir televizyon araştırması ise Netanyahu ittifakını 60, Likud'u 30 sandalyede göstererek diğer tahminlerden ayrılıyor.

Bu dağılımlar, seçimde önde çıkmakla hükümet kurabilecek desteği toplamanın farklı sonuçlar olabileceğine işaret ediyor. Eisenkot, Arap İsrailli partileri hükümete almayı daha önce reddetti; muhtemel ortaklarından bazıları da bu partilerin dışarıdan destekleyeceği bir azınlık yönetimine karşı çıkıyor.

Dolayısıyla Netanyahu'nun sandalye kaybetmesi, rakiplerinin otomatik olarak iktidara gelmesi anlamına gelmiyor. Hiçbir taraf hükümet oluşturamazsa yeniden seçim ihtimali doğabilir ve Netanyahu geçici başbakanlık görevini sürdürebilir; anketler ise bu süreçte gerçekleşecek ittifak pazarlıklarının sonucunu göstermiyor.

Gazze ve İran dosyaları bekliyor

Yönetim çevrelerinden aktarılan değerlendirmeler, anlaşmazlıkların yalnızca seçim tercihinden kaynaklanmadığını gösteriyor. Trump'ın temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner'in, Netanyahu'nun Gazze planını uygulamaya taşıma konusundaki yaklaşımından rahatsız olduğu belirtiliyor.

ABD'nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack'a atfedilen kaygılar ise İsrail hükümetinin Şam politikasına ve Suriye'de devam eden askeri faaliyetlerine odaklanıyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun ekibinin de İsrail'den Lübnan hükümetini desteklemek için daha fazla adım beklediği aktarılıyor.

ABD'li yetkililerin çizdiği diplomatik gündem, Gazze planının yanında İsrail'in Lübnan ve Suriye ile anlaşmasını, ardından Suudi Arabistan'la uzlaşmasını içeriyor. Bazı yetkililer, Netanyahu'nun aşırı sağcı ortaklarını içermeyen bir hükümetin bu başlıklarda daha elverişli olabileceğini düşünüyor; ancak hükümet değişikliği tek başına anlaşma sağlanacağını göstermiyor.

Netanyahu görevini korursa, bir ABD'li yetkilinin değerlendirmesine göre Trump seçim desteğini taviz talep ederken kullanabilir. Muhalefet hükümet kurarsa aynı yetkili, yeni yönetimin de Washington'la ilişkileri geliştirmek isteyeceği görüşünde; iki ihtimal de henüz seçim ve koalisyon sonuçlarına bağlı.

İran'a yönelik yeni bir operasyon ihtimali ise diplomatik gündemin başlıca belirsizliği olarak aktarılıyor. İsrail'deki oylama ve ABD ara seçimlerinin ardından Trump'ın bu seçeneğe yaklaşımı kadar, İsrail'de karar alabilecek bir koalisyonun oluşup oluşmayacağı da bölgesel görüşmelerin ilerleyişi açısından belirleyici olabilir.