Makura, Afrika’nın İmajı İçin 50 AfCFTA Onayına Dikkat Çekti

Moky Makura, The Guardian'da yayımlanan fikir yazısında 24 Ekim itibarıyla Afrika Kıtasal Serbest Ticaret Bölgesi için 50 onay olduğunu belirterek Afrika'nın ticari ilerlemesinin dış kaynaklı bir "görünürlük açığı" nedeniyle gölgelendiğini söyledi.

Bu algı açığının ticari sonuçları var. Makura, İngiltere'nin 17. sırada olduğu 2026 kripto para benimseme tablosunda Nijerya'nın üçüncü sırada yer almasına dikkat çekti ve algıların ziyaretleri, satın almaları ile kültürel etkileşimi etkilediğini belirtti.

Yaklaşık 30 yıl önce Londra'dan Johannesburg'a taşındığını yazan Makura, bu uyuşmazlığın bir göstergesi olarak finans sektörünü ele aldı. Makura, Güney Afrika'da apartheid sonrasında ATM'lerin bulunduğunu ve bankacılık sisteminin geride bıraktığı İngiliz sistemiyle olumlu yönde karşılaştırılabileceğini yazdı.

Afrika ayrıca geleneksel bir banka şubesi ağına bağlı kalmadan para saklamanın, göndermenin ve almanın telefon tabanlı bir yolu olan mobil parayı geliştirdi. Makura, Kenya'nın milyonlarca kullanıcının geleneksel bankacılığın belirli kısımlarını nasıl baypas edebileceğini gösterdiğini ve Sahra Altı Afrika'nın mobil para büyümesinde merkezi konumunu koruduğunu yazdı.

Makura, University of Bath sosyal psikoloğu Dr Adam Hahn tarafından yürütülen ısmarlama bir araştırmanın, İngiltere ve ABD'deki insanların Afrika'yı orantısız şekilde ekonomik ve siyasi işlevsizlik, zorlu çevre koşulları ile modernite ve kültür eksikliğiyle ilişkilendirdiğini ortaya koyduğunu söyledi. Makalede araştırmanın örneklem büyüklüğü ya da saha çalışması tarihleri yer almadı.

Makura, bu çerçevenin Afrika'nın bazı dış aktörler tarafından hâlâ "çökmüş, bağımlı, iradeden yoksun ve görünüşe göre ATM'lerden de mahrum" görülmesi anlamına geldiğini yazdı. Sorunu ise "ilerlemenin yokluğu değil, görünürlüğün eksikliği" olarak tanımladı.

Yazıda değeri 1 milyar doların üzerinde olan birkaç Nijeryalı finansal teknoloji şirketinin adı geçti: Flutterwave, OPay, Moniepoint ve Interswitch. Bu değerlemenin üzerindeki özel girişimler, girişim sermayesi yatırımcılarının özel piyasalardaki nadir ölçeği belirtmek için kullandığı bir eşik olan unicorn olarak adlandırılıyor.

Makura ayrıca Aliko Dangote'nin Nijerya'daki rafinerisini endüstriyel hedeflerin bir kanıtı olarak gösterdi. Atlas360 hesaplamalarına göre 20 milyar dolarlık proje, 1 milyar dolarlık unicorn eşiğinin yaklaşık 20 katı büyüklüğünde ve Makura burayı dünyanın en büyük tek hatlı rafinerisi olarak tanımladı.

Rafineri, Makura'nın onlarca yıldır ham petrol ihraç ederken işlenmiş yakıtının büyük kısmını ithal ettiğini yazdığı Afrika'nın en büyük petrol üreticisi ülkesinde inşa edildi. Dangote küresel çapta dikkat çekti ancak Makura daha küçük girişimcilerin de iç piyasadaki boşlukları doldurduğunu belirtti.

Bu örnekler arasında, Senegal'deki bebek mamasının neden büyük ölçüde ithal edildiğini sorguladıktan sonra 2018'de Senegalli bebek maması markası Le Lionceau'yu kuran Siny Samba da vardı. Makura, şirketin yerel çiftçiler ve kadın kooperatifleri için pazarlar yarattığını yazdı.

Tanzanya'da Makura, atık meyve ve sebzeleri balık yemine dönüştüren ve en az 200 çiftçiyle çalışan Diana Orembe'nin NovFeed şirketine değindi. Kuzey Nijerya'daki Maiduguri'de ise ayda yaklaşık 200 elektrikli araç üreten Mustapha Abubakar Gajibo'nun African Motor Works şirketini örnek verdi.

Makura politika ve altyapı değişikliklerine de işaret etti. Kenya'nın elektriğinin %91'e varan kısmını yenilenebilir kaynaklardan ürettiğini, 38 ülkenin tek Afrika hava taşımacılığı pazarına katıldığını ve havacılık girişiminin 2022'den bu yana Afrika içinde 108 yeni rota oluşturulmasına yardımcı olduğunu yazdı.

Kaynak: fikir yazısı, The Guardian, 24 Ekim