ABD Ara Seçimleri 2026: Okuyucu Rehberi

Yazan: Serdar Cebe

Teksas'ın Harris County'sinde erken oy kuyrukları, kayıtların başladığı 1998'den bu yana hiçbir ara seçimde bu kadar uzamamıştı. Michigan erken oyu daha yeni yaygınlaştırdı, yine de 1,5 milyon kişi oyunu verdi bile. Ülke genelinde sandığa gidenlerin sayısı 39 milyonu geçti. Seçime daha dört gün var.

3 Kasım Salı günü Amerikalılar Kongre'nin tamamını yeniden şekillendirecek bir seçime gidiyor. Başkan Donald Trump, ikinci döneminin ilk iki yılını Kongre'nin iki kanadını da elinde tutan bir Cumhuriyetçi çoğunlukla geçirdi. Temsilciler Meclisi'ndeki üstünlük ise pamuk ipliğine bağlı: 218'e 214.

Anketler 2018'i hatırlatıyor. O yıl Demokratlar Meclis'i 41 sandalyeyle almıştı. Bugün genel kongre oylamasında yaklaşık 9 puan öndeler, Trump'ın onay oranı da görevdeki en düşük seviyelerinde dolaşıyor.

Ara seçim nedir, neden önemli?

Ara seçim, dört yıllık başkanlık döneminin tam ortasında yapılan federal seçimdir. Başkan seçilmez; ama Washington'daki güç dengesi yeniden kurulur.

Bu yıl sandıkta neler var:

* Temsilciler Meclisi: 435 sandalyenin tamamı. Üyeler iki yıllığına seçilir.

* Senato: 100 sandalyenin yaklaşık üçte biri, 35 koltuk. Senatörler altı yıllığına seçilir.

* Valilikler: 36 eyalette vali seçimi var. Seçim öncesinde valiliklerin 26'sı Cumhuriyetçilerde, 24'ü Demokratlarda.

* Eyalet düzeyi: Eyalet meclisleri, yerel görevler ve kürtajdan seçmen kimliğine uzanan halk oylamaları.

Demokratlar Meclis'i alırsa Trump'ın yasama gündemini durdurabilir, yönetim hakkında soruşturma açabilir, isterse yeniden azil sürecini başlatabilir. Senato'yu da alırlarsa Yüksek Mahkeme dahil yargı atamalarını engelleyebilirler.

Meclis çoğunluğu için Demokratlara net 3 sandalye yetiyor. Senato'da işleri daha zor: 47 koltukları var, 51'e çıkmak için Cumhuriyetçilerden 4 koltuk almaları gerekiyor. Sonuç 50-50 biterse eşitliği Başkan Yardımcısı JD Vance bozar.

Tarih de Cumhuriyetçilerin aleyhine. Başkanın partisi ara seçimde neredeyse her seferinde sandalye kaybeder; seçmen ilk iki yılın hesabını sorar.

Son dört ara seçim bunun örneği. 2022'de, Biden döneminde, Cumhuriyetçiler seçime 8 gün kala genel oylamada 2,7 puan öndeydi; 9 sandalye kazanıp Meclis'i aldılar. 2018'de sıra Trump'taydı. Demokratlar 7,6 puan önde gitti, 41 sandalyeyle Meclis'i geri aldı. Obama'nın iki ara seçimi de kötü geçti: 2014'te Cumhuriyetçiler 3,1 puanlık farkla 13 sandalye, 2010'da 6,9 puanlık farkla tam 63 sandalye kazandı. Bugünkü fark 2018'dekinden de geniş. (Kaynak: RealClearPolitics ortalamaları, Yahoo News derlemesi.)

Seçim nasıl yapılıyor?

ABD'de seçimi yöneten tek bir ulusal kurum yok. Kuralları 50 eyalet ayrı ayrı koyar; oyları ilçe (county) seçim kurulları sayar. Bu yüzden oy saatinden kimlik şartına kadar her şey eyaletten eyalete değişir.

Meclis için her eyalet nüfusuna göre seçim bölgelerine ayrılıyor ve her bölge tek temsilci gönderiyor. En çok oyu alan kazanıyor, ikinci tur yok. Senato'da eyaletin tamamı tek bölge sayılıyor. İki istisna var: Georgia'da yüzde 50'yi aşamayan aday ikinci tura kalıyor, Maine ise federal seçimlerde sıralamalı oy kullanıyor.

Bölge sınırları normalde on yılda bir, nüfus sayımından sonra çizilir. Bu kez beklenmedi. 2025 yazında Trump, Teksaslı Cumhuriyetçilere haritayı yeniden çizmeleri için baskı yaptı; hedef 5 ek sandalyeydi. Kaliforniya cevabı Önerge 50 ile verdi ve seçmen onayıyla Demokratlar için 5 sandalyelik yeni bir harita çıkardı.

Yarışa başka eyaletler de katıldı. Alabama, Florida, Missouri, Kuzey Karolina, Ohio, Tennessee ve Utah ile birlikte 9 eyalet haritalarını yeniden çizdi. Ulusal Eyalet Meclisleri Konferansı'na (NCSL) göre son iki yılda gönüllü olarak yapılan dönem ortası harita değişikliği, önceki elli yılın toplamını aştı. Net etki Cumhuriyetçilerin lehine: Güneydeki eyaletlerin kazanımlarına Demokratlar aynı ölçüde karşılık veremedi.

Seçim gecesi kazananı resmi bir kurum açıklamıyor; bunu AP ve televizyon kanallarının karar masaları yapıyor. Resmi sonuç, eyaletlerin haftalar süren onay sürecinden sonra kesinleşiyor.

Amerikalılar nasıl oy kullanıyor?

Türkiye'den farklı olarak ABD'de otomatik bir seçmen kütüğü yok. Oy kullanmak isteyen vatandaş önce kendisi kaydolmak zorunda. Son başvuru tarihleri eyalete göre değişiyor: Teksas'ta 5 Ekim'di; Kuzey Karolina'da 9 Ekim'di ama erken oy döneminde aynı gün kayıt da mümkün.

Kayıtlı seçmenin üç yolu var:

1. Erken oy: Seçim gününden günler, hatta haftalar önce sandık başında oy vermek. Teksas'ta erken oy 19-30 Ekim arasında.

2. Posta ile oy: Bazı eyaletlerde herkese açık, bazılarında yalnızca belirli seçmenlere. Teksas'ta posta oyu sınırlı gruplarla kısıtlı.

3. Seçim günü: 3 Kasım'da sandık başında. Sandıklar kapandığında sırada bekleyen herkesin oy kullanma hakkı var.

Kimlik şartı ayrı bir kavga konusu. Bazı eyaletler fotoğraflı kimlik isterken New York ve Minnesota genellikle kimlik sormuyor. Ohio son ara seçimden bu yana fotoğraflı kimliği zorunlu tutuyor. Brennan Center'ın sayımına göre 2025-26 döneminde 19 eyalet en az 44 kısıtlayıcı seçim yasası çıkardı.

Erken oyda rekorlar

Florida, Kuzey Karolina ve Teksas'ta katılım şimdiden 2022'nin aynı dönemini geçti.

* Ülke geneli: 39 milyonu aşkın kişi oyunu verdi. Siyah, Hispanik ve bağımsız seçmenlerin katılımı alışılmadık derecede yüksek.

* Parti dağılımı: Parti kaydı yayımlayan eyaletlerde erken oyların yaklaşık yüzde 45'i kayıtlı Demokratlardan, yüzde 31'i Cumhuriyetçilerden geldi (Florida Üniversitesi Seçim Laboratuvarı).

* Teksas: 19 milyon kayıtlı seçmenin yaklaşık yüzde 30'u, 5,7 milyon kişi oy kullandı. Harris County'de 860 bini aşkın seçmen sandığa gitti; 2018'de aynı noktada bu sayı 687 bindi.

Yine de erken oydan sonuç çıkarmak riskli. Teksaslı uzmanlara göre Demokratların üçte ikisi erken oyu tercih ediyor, Cumhuriyetçilerin önemli bir kısmı ise seçim gününü bekliyor.

Anketler ne diyor?

Demokratlar her ölçüde önde. Aradaki fark, 2018'de Meclis'i 41 sandalyeyle aldıkları dönemdekinden bile geniş.

Genel kongre oylaması

Anket şirketleri seçmene aynı soruyu sorar: "Bugün Kongre seçimi olsa bölgenizde hangi partinin adayına oy verirsiniz?" Bu "generic ballot", 435 ayrı yarışı tek bir eğilime indirger.

Nate Silver'ın Silver Bulletin ortalamasında Demokratlar 29 Ekim itibarıyla 8,7 puan önde; birkaç gün önce döngünün zirvesi olan 9,2'yi gördüler. CNN'in anket ortalaması Demokratları yüzde 52, Cumhuriyetçileri yüzde 43'te gösteriyor.

Tek tek anketler de aynı yeri gösteriyor. En geniş farkı NYT/Siena buldu: 12-19 Ekim'de 3.494 olası seçmenle yapılan ankette Demokratlar yüzde 52'ye 41, yani 11 puan önde. CNN/SSRS'in 15-18 Ekim'de kayıtlı seçmenlerle yaptığı ankette fark 10 puan (49'a 39). NPR/PBS/Marist (19-20 Ekim, 52'ye 44) ve CBS/YouGov (21-23 Ekim, 53'e 45) 8'er puan ölçtü. En yeni anket Reuters/Ipsos'un: 22-26 Ekim arasında Demokratlar yüzde 53, Cumhuriyetçiler yüzde 44. (Kaynak: CNN Poll of Polls.)

Trump'ın karnesi

Ara seçim, sandıkta adı olmasa da başkanın karnesidir. Silver Bulletin ortalamasında Trump'ı onaylayanlar yüzde 37,0, onaylamayanlar yüzde 60,2. Net -23,2 ile görev süresinin en kötü rakamlarına yakın. New York Times'a göre 1946'dan bu yana ara seçime bundan düşük onayla giren tek başkan Harry Truman.

Seçmenin bir numaralı derdi hayat pahalılığı. Trump'ın enflasyon yönetimini onaylayanlar yüzde 25, onaylamayanlar yüzde 71. NPR/Marist anketinde seçmenlerin yüzde 53'ü Trump'ı "kesinlikle onaylamıyor"; bu, anketin tarihindeki en yüksek seviyeyle eşit.

Tahminler

Modeller ve tahmin piyasaları Meclis konusunda hemen hemen hemfikir. Decision Desk HQ modeli Demokratlara Meclis'te yüzde 80 şans veriyor ve 238 sandalye bekliyor; Senato'da şans yüzde 60, beklenen koltuk sayısı 52. Kalshi tahmin piyasasında 28 Ekim itibarıyla oranlar daha da yüksek: Meclis için yüzde 91, Senato için yüzde 67. Cook Political Report ise 220 sandalyeyi Demokratlar lehine görüyor, 17 yarışı başa baş sayıyor.

Akademisyenler daha temkinli. PS: Political Science & Politics dergisinin özel sayısında tüm tahminciler Meclis'i Demokratlara verdi; Senato için çoğunluk dar bir Cumhuriyetçi zafer öngördü.

Bunlar bugünün rakamları; salı gecesi başka bir tablo çıkabilir. Marist ilk kez olası seçmen filtresi uyguladığında Demokratların farkı 10 puandan 8'e indi. Anketlerin yanıldığı seçimler de az değil.

İzlenecek yarışlar ve seçim gecesi

Meclis'i ulusal rüzgâr belirler; Senato ise eyaletlere ve adaylara özgü yarışların toplamıdır. Demokratlar savunmada oldukları Michigan, Georgia ve New Hampshire'da öne geçmiş görünüyor. Üstelik Iowa, Kansas, Nebraska ve Güney Karolina gibi geleneksel Cumhuriyetçi eyaletler de yarışa dahil oldu.

Senato'nun kaderini belirleyecek 12 yarış

Dokuzu Cumhuriyetçilerin elindeki koltuklar. Demokratların en rahat olduğu yer Kuzey Karolina: Roy Cooper, Michael Whatley karşısında ortalamada 10 puanın üzerinde önde. Ohio'da Sherrod Brown görevdeki Jon Husted'ı neredeyse tüm anketlerde 1 ila 8 puan geride bırakıyor. Teksas'ta James Talarico Ken Paxton'ın 2-6 puan, Alaska'da Mary Peltola görevdeki Dan Sullivan'ın 2-7 puan önünde. Maine'de Susan Collins zorlanıyor; Troy Jackson anketlerde 2-4 puan önde, Fox'un anketinde ise ikili eşit. Kansas'ta Adam Hamilton görevdeki Roger Marshall'ı çoğu ankette 1-5 puanla geçiyor.

Bu dokuz koltuğun kalan üçü daha belirsiz. Iowa'da Josh Turek ile Ashley Hinson arasında liderlik el değiştirip duruyor. Nebraska'da bağımsız aday Dan Osborn, görevdeki Pete Ricketts'le başa baş, ama anket sayısı az. Güney Karolina ise listede Cumhuriyetçinin önde olduğu tek eyalet: görevdeki Graham, Annie Andrews'a karşı 1-3 puan önde.

Demokratların savunduğu üç koltukta tablo onlar için iyi. Michigan'da Abdul El-Sayed son 19 anketin 18'inde Mike Rogers'ın 1-7 puan önünde. Georgia'da görevdeki Jon Ossoff Mike Collins'e karşı ortalama 8, New Hampshire'da Chris Pappas John E. Sununu'ya karşı ortalama 7 puan önde. (Kaynak: Yahoo News derlemesi, New York Times anket ortalamaları, 26 Ekim.)

Meclis tarafında NPR'ın saydığı 70 seçim bölgesinde iki parti de son günlerde altı haneli reklam harcaması yapıyor. Aralarında koyu Cumhuriyetçi bölgeler de var.

36 vali seçiminin en çekişmelileri Arizona, Georgia, Iowa, Kansas, Michigan, Nevada, Ohio ve Wisconsin'de.

Seçim gecesi, Türkiye saatiyle

ABD 1 Kasım'da kış saatine geçtiği için Doğu Yakası ile Türkiye arasındaki fark 8 saat olacak.

* Çarşamba 02.00 (TSİ): İlk sandıklar Indiana ve Kentucky'nin bazı bölgelerinde kapanıyor.

* Çarşamba sabaha karşı: Doğu ve Orta eyaletlerden sonuçlar dalga dalga geliyor; Senato'nun kaderi büyük ölçüde bu saatlerde şekillenir.

* Çarşamba 07.00 (TSİ): Kaliforniya, Oregon ve Washington'da sandıklar kapanıyor.

* Çarşamba 09.00 (TSİ): Alaska'da son sandıklar kapanıyor.

Sonuç o gece belli olmayabilir. 2022'de Meclis'in kontrolünün netleşmesi bir haftadan uzun sürmüştü. Georgia'da yüzde 50'yi geçemeyen aday ikinci tura kalır; posta oylarını geç sayan eyaletler de sonucu geciktirebilir.

Ne anlama gelecek?

Demokratlar Temsilciler Meclisi’ni alırsa Trump'ın son iki yılı, kendi partisinin kontrolündeki bir Kongre'yle değil, onu soruşturan bir muhalefetle geçer. Senato da el değiştirirse yargı atamaları ve dış politika kararları yeni bir denetimle karşılaşır.

Cumhuriyetçilerin umudu iki şeye bağlı: anketlerin yanılması ve yeni haritaların dalgayı kırması. Harita kavgası da 3 Kasım'la bitmeyecek. Eyalet Yasama Meclisleri Ulusal Konferansı,, 2028 öncesinde iki partinin yönettiği eyaletlerin yeniden harita masasına oturabileceğini söylüyor.

Salı gecesi belli olacak olan, Trump'ın kalan iki yılını nasıl bir Kongre'yle geçireceği. Cevap çarşamba sabahı gelmezse şaşırmamak gerek.