Türkiye’nin küresel borsa payı yüzde 0,26’ya iner

Borsanın Gündemi'nin 18 Ekim'de aktardığı SIFMA raporundaki Dünya Borsalar Federasyonu verilerine göre küresel borsa değeri 2011-2025 döneminde 49,6 trilyon dolardan 157,8 trilyon dolara çıktı.

Aynı veriler Türkiye'nin kote yerli şirketler toplam değerinin 2011'de 197,07 milyar dolardan 2025'te 404,35 milyar dolara yükseldiğini, küresel payının ise yüzde 0,40'tan yüzde 0,26'ya gerilediğini gösterdi.

Küresel ölçekte 14 yıldaki nominal artış 108,2 trilyon dolar oldu. Bu, dolar bazında yaklaşık yüzde 218'lik büyümeye karşılık geliyor ve dünya borsalarının toplam büyüklüğünün yaklaşık 3,2 katına çıktığını gösteriyor.

Türkiye'de piyasa değeri aynı dönemde 207,28 milyar dolar arttı. Yüzde 105,2'lik büyüme, küresel ortalamanın altında kaldığı için ülkenin toplam içindeki ağırlığı yaklaşık 0,14 yüzde puan azaldı.

Raporun aktarılan verilerinde ABD, küresel artışın ana kaynağı olarak öne çıktı. ABD hisse senedi piyasalarının değeri 2011'de 15,6 trilyon dolardan 2025'te 68,9 trilyon dolara yükseldi; 53,3 trilyon dolarlık artış dünya genelindeki büyümenin yüzde 49'una denk geldi.

ABD'nin küresel borsa değerindeki payı aynı dönemde yüzde 31,5'ten yüzde 43,7'ye çıktı. Borsanın Gündemi'nin aktardığına göre SIFMA, ABD piyasalarının Çin'in yaklaşık 4,4 katı büyüklüğe ulaştığını bildirdi.

Büyümenin bileşimi teknoloji şirketlerinin ağırlığını da artırdı. Kaynak metinde Apple, Microsoft, NVIDIA, Alphabet, Amazon, Meta ve Tesla'nın yükselişi; yapay zekâ, bulut bilişim, dijital reklamcılık ve yazılım alanlarındaki büyüme beklentileriyle ilişkilendirildi.

Çin'in piyasa değeri 2011-2025 döneminde yaklaşık 4,6 kat artarak 15,5 trilyon dolara ulaştı. Hindistan'da toplam değer yaklaşık 5,3 katına çıkarak 10,6 trilyon dolar oldu. Japonya'nın borsa değeri iki katını aşmasına rağmen küresel payı yüzde 7,1'den yüzde 4,8'e indi.

Türkiye verileri yıllar içinde sert dalgalanmalara işaret ediyor. Dolar bazında toplam piyasa değeri 2021'de yaklaşık yüzde 42 geriledi, 2022'de ise yaklaşık yüzde 138 yükseldi. Sonraki üç yılda artış sürdü; 2025'te yıllık büyüme yaklaşık yüzde 6,7 oldu.

Piyasa değeri, şirketlerin dolaşımdaki pay sayısı ile hisse fiyatının çarpılmasıyla hesaplanıyor. Bu nedenle toplam büyüklükteki değişim yalnızca endeks performansını değil, halka arzları, şirket sayısını, sermaye yapılarını ve fiyat hareketlerini de yansıtıyor.

Dolar bazlı karşılaştırmalar kur etkisine açık. Türk lirası cinsinden şirket değerlerinin dolara çevrilmesi, dolar bazındaki düşüşlerin aynı oranda yerel para cinsi kayıp anlamına gelmediği; yeni halka arzların da toplam değeri artırabileceği anlamına geliyor.

Nominal dolar tutarları ayrıca enflasyondan arındırılmış reel getiriyi göstermiyor. Veriler, yatırımcı getirilerinden çok ülkelerin sermaye piyasası büyüklüklerini ve dünya toplamındaki ağırlıklarını karşılaştırmak için kullanılıyor.