Türk somonu dünyaya açılıyor: Ekim ayı ihracatı 95 milyon doları geçti

Türk somonu ihracatı, sektör birliğinin verilerine göre ekimde yüzde 54 artışla 95,1 milyon dolara çıkarak aylık rekor düzeyine ulaştı.

Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği Başkanı Ufuk Atakan Demir'in paylaştığı verilere göre, Ekim 2025'te ihracat 61,9 milyon dolar düzeyindeydi. Ekim 2026'da Türk somonu, Türkiye'nin 275,7 milyon dolarlık su ürünleri ihracatından yaklaşık yüzde 35 pay alarak levrek ve çipuranın önüne geçti.

Aylık sonuç ile yılın ilk on ayındaki sıralama ise farklılaştı. Türk somonu ekimde ihracat değeri bakımından ilk sıraya yerleşirken, ocak-ekim toplamında levreğin ardından ikinci oldu; sektörün somon için belirlediği yıl sonu hedefi 650 milyon dolar.

Somon, çipurayı on aylık toplamda geçiyor

Demir'in açıkladığı rakamlara göre Türk somonundan elde edilen ihracat geliri, 2025'in ocak-ekim dönemindeki 430,7 milyon dolardan 2026'nın aynı döneminde 526,2 milyon dolara yükseldi. Bildirilen yüzde 22'lik artışla somon, 509 milyon dolarlık çipura ihracatını geride bıraktı.

Levrek ise aynı dönemde 666 milyon dolarla değer sıralamasının başında kaldı. Birliğin verilerinde levrek ihracatının yıllık artışı yüzde 21 olarak yer aldı; böylece somonun aylık liderliği, henüz yılın toplamına taşınmış olmadı.

Miktar açısından tablo somon lehine değişiyor: Demir'in aktardığı verilere göre sevkiyat, karşılaştırılan on aylık dönemlerde 65.333 tondan 78.890 tona çıktı. Yaklaşık %21'lik bu artış, Türk somonunu ihraç edilen balıklar arasında tonaj liderliğine taşıdı.

Gelirdeki ve miktardaki artış oranlarının birbirine yakın olması, açıklanan sonuçlarda hacim büyümesinin de yer tuttuğunu gösteriyor. Ancak ürün ve ülke bazında karşılaştırmalı birim fiyatlar verilmediğinden, ihracat gelirindeki değişimin ne kadarının fiyatlardan kaynaklandığı ayrıştırılamıyor.

Rusya ve dondurulmuş ürünlerin ağırlığı

Demir'in paylaştığı ülke dağılımında Rusya Federasyonu, ocak-ekim döneminde 345 milyon dolarlık alımla Türk somonunun başlıca pazarı oldu. Onu 75 milyon dolarlık ihracatla Belarus ve 27 milyon dolarla Vietnam izledi; Rusya'ya satışlar bu iki pazardaki toplamı da aştı.

Bu dağılım, somon ihracatının seyrini değerlendirirken Rusya'daki talebin önemini ortaya koyuyor. Rusya'ya satışlar zayıflarsa, diğer pazarlardaki artışın kaybı karşılayıp karşılamadığı toplam ihracatın yönü açısından belirleyici olabilir; açıklanan rakamlar ise böyle bir zayıflama yaşandığını göstermiyor.

Ürün dağılımında dondurulmuş somon ihracatı 353,3 milyon dolarla, taze veya soğutulmuş ürünlerden elde edilen 154,3 milyon doların üzerinde gerçekleşti. Demir'in verilerine göre filetolarda da dondurulmuş ürünler 16,8 milyon dolarla öndeydi; taze veya soğutulmuş filetonun ihracat değeri 1,7 milyon dolarda kaldı.

Birlik üyeleri somon ihracatının 38 bin tonunu ve 256 milyon dolarlık bölümünü gerçekleştirdi. Demir, Ege Bölgesi'nin miktar ve gelir bakımından ulusal somon ihracatındaki payını yaklaşık yüzde 49 olarak açıkladı; bölgenin katkısı böylece toplamın yarısına yaklaştı.

Yıl sonu hedefinde iki ay kaldı

Somondaki büyüme, su ürünleri ihracatının genelindeki artışla aynı döneme denk geldi. Birliğin paylaştığı rakamlara göre sektörün ocak-ekim ihracatı, önceki yılın aynı dönemindeki 1,789 milyar dolara karşılık 2,14 milyar dolara ulaştı; bildirilen artış oranı %20 oldu.

Birlik, 1,377 milyar dolarlık ihracatla sektörün Türkiye genelindeki gelirinin yüzde 64,3'ünü gerçekleştirdi. Bu oran, birliğin toplam su ürünlerindeki ağırlığının, Türk somonu özelinde açıkladığı yaklaşık yarılık paydan daha yüksek olduğunu gösteriyor.

Somonda 650 milyon dolarlık yıl sonu hedefine ulaşılıp ulaşılmayacağı, kasım ve aralık sevkiyatlarıyla netleşecek. Ekimdeki satış düzeyi korunursa hedefe yaklaşma süreci desteklenebilir; ancak tek aylık rekor, kalan dönemin aynı tempoda geçeceğini göstermiyor.