Trump, Putin ve Şi aynı masada: Shenzhen’de tarihi zirvenin kritik başlıkları
ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 19 Kasım’da Çin’in Shenzhen kentinde ilk kez üçlü zirvede bir…

SHENZHEN | Dünya siyasetinin en güçlü üç aktörü, 19 Kasım Perşembe günü Çin’in Shenzhen kentinde aynı masaya oturmaya hazırlanıyor. ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Liderler Zirvesi kapsamında tarihlerinde ilk kez üçlü bir görüşme gerçekleştirecek.
Çin Dışişleri Bakanlığı 16 Kasım’da yaptığı açıklamayla toplantıyı resmen doğruladı. Beyaz Saray ve Kremlin de daha önce görüşmenin yapılacağını duyurmuştu. Ancak Pekin yönetimi, zirvenin gündemine ve olası sonuçlarına ilişkin henüz ayrıntılı bir açıklama yapmadı.
Üç liderin aynı masada buluşması, yalnızca ikili ilişkiler açısından değil, küresel güvenlik, nükleer silahlanma, enerji politikaları ve uluslararası güç dengeleri bakımından da önem taşıyor.
Zirvenin gündeminde nükleer silahlar ve İran savaşı var
Beyaz Saray, Trump’ın üçlü görüşmede öncelikle nükleer silahların azaltılması ve yayılmasının önlenmesini gündeme getireceğini açıkladı. ABD yönetimine göre Trump, dünyanın en büyük nükleer cephaneliklerine sahip ülkelerin silahlanmanın sınırlandırılması konusunda görüşmesi gerektiğini düşünüyor.
İran savaşı da toplantının gündemindeki başlıklardan biri olacak. ABD'li yetkililer, Trump’ın Şi ve Putin ile İran'daki savaşın sona erdirilmesi konusunu ele almayı planladığını belirtti.
Ancak tarafların nükleer silahların azaltılması konusunda ortak bir zeminde buluşup buluşamayacağı belirsizliğini koruyor. Çin, ABD ve Rusya'nın nükleer cephaneliklerinin kendisininkinden çok daha büyük olduğunu savunarak, öncelikle bu iki ülkenin silah stoklarını azaltması gerektiğini belirtiyor.
ABD ve Rusya arasındaki son nükleer silah kontrol anlaşması New START'ın Şubat 2026'da sona ermesi de konunun önemini artırıyor. Washington, yeni bir anlaşmanın Çin'i de kapsamasını istiyor.
Ukrayna savaşı üçlü görüşmenin dışında tutulacak
Zirvenin en dikkat çekici başlıklarından biri de Ukrayna savaşı. ABD'li yetkililer, Trump'ın üçlü görüşmede Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaşı gündeme getirmesinin beklenmediğini açıkladı.
Washington, Ukrayna konusunda Kiev ve Moskova ile yürütülen ayrı bir diplomatik sürecin bulunduğunu ve Çin'in bu müzakere hattının parçası olmadığını savunuyor.
Ancak Putin'in Ukrayna konusunda Trump ve Şi ile aynı masada bulunması, Kiev ve Avrupa başkentlerinde endişeyle izleniyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ülkesinin geleceğine ilişkin kararların Ukrayna olmadan alınmaması gerektiğini daha önce vurgulamıştı.
Zirve, 1945'te ABD, İngiltere ve Sovyetler Birliği liderlerinin Avrupa'nın savaş sonrası düzenini belirlediği Yalta Konferansı'nı da yeniden gündeme getirdi. Bazı yorumcular Shenzhen'deki görüşmeyi yeni bir Yalta ihtimali üzerinden değerlendirirken Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov bu benzetmeyi reddetti. Peskov, üç ülkenin liderleri arasında yapılacak görüşmenin önemli olduğunu ancak hiçbir ülkenin kendi dünya düzeni anlayışını diğerlerine dayatmaması gerektiğini söyledi.
Putin ve Şi için küresel güç mesajı
Zirve, üç lider açısından farklı siyasi hedefler taşıyor.
Putin için Trump ve Şi ile aynı platformda bulunmak, Rusya'nın uluslararası sistemdeki büyük güç konumunu koruduğu mesajını verme fırsatı sunuyor. Ukrayna savaşı nedeniyle Batılı ülkelerle ilişkileri gerilen Moskova, Çin ile ekonomik ve diplomatik bağlarını da güçlendirmiş durumda.
Şi Cinping açısından toplantı, Çin'in küresel diplomatik ağırlığını ve ABD ile Rusya arasındaki ilişkilerdeki konumunu gösterme fırsatı olarak değerlendiriliyor. Ancak Pekin'in, özellikle Ukrayna savaşı ve nükleer silahların kontrolü gibi konularda Washington ve Moskova'nın ortak gündemine ne ölçüde katılacağı belirsiz.
Trump ise hem nükleer silahların azaltılması konusunda yeni bir diplomatik süreç başlatmayı hem de İran savaşına ilişkin temaslarını sürdürmeyi hedefliyor.
Nvidia krizi Trump-Şi görüşmesinin dışında kalabilir
Trump'ın Çin ziyareti öncesinde Washington'da gündeme gelen bir diğer başlık ise Nvidia ve şirketin CEO'su Jensen Huang hakkındaki casusluk iddiaları oldu.
Çin adına bilgi topladığı öne sürülen Alice Huang ile Jensen Huang arasında ilişki bulunduğuna yönelik iddialar, ABD'de teknoloji güvenliği tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Söz konusu iddialar bağımsız olarak doğrulanmış değil; Çin yönetimi de casusluk suçlamalarını reddediyor.
CNN'in aktardığına göre ABD'li yetkililer, Trump'ın Şi ile görüşmesinde bu iddiaları gündeme getirmesini beklemiyor. Hassas çip teknolojilerinin Çin'e ihracatına yönelik kısıtlamaların da görüşmelerin konusu olmayacağı belirtiliyor.
Washington yönetimi, ihracat kontrollerini ulusal güvenlik meselesi olarak değerlendiriyor ve bu konudaki kararların Çin ile yürütülecek diplomatik pazarlıklardan ayrı tutulacağını vurguluyor.
Japonya-Çin ilişkileri de zirvenin gölgesinde
Shenzhen'deki APEC toplantısı, Japonya ile Çin arasındaki diplomatik gerilim açısından da önem taşıyor. Japonya Başbakanı Sanae Takaiçi'nin zirve kapsamında Şi Cinping ile temas kurması beklenirken iki ülke arasındaki ilişkiler son dönemde gerildi.
Takaiçi'nin Tayvan'a yönelik olası bir askerî müdahalenin Japonya'nın güvenliğini ilgilendireceğine ilişkin açıklamaları Pekin'in tepkisine yol açmıştı. Japon basını, Tokyo yönetiminin zirvede en azından Şi ile diplomatik nezaket çerçevesinde bir tokalaşma gerçekleştirilmesini istediğini aktardı.
Japonya ayrıca Çin'in nadir toprak elementleri ihracatına yönelik kısıtlamaları ve ticarette şeffaflık konularını gündeme taşımayı planlıyor.
Büyük bir anlaşma beklentisi düşük
ABD'li yetkililer, 19 Kasım'daki üçlü toplantıdan somut bir anlaşma çıkmasını beklemediklerini belirtiyor. Görüşmenin, tarafların önceliklerini ortaya koyacağı ve gelecekteki müzakereler için başlangıç oluşturacağı değerlendiriliyor.
APEC Liderler Zirvesi 18-19 Kasım tarihlerinde Shenzhen'de düzenlenecek. 21 ekonomiyi bir araya getiren organizasyonda ticaret, teknoloji, yapay zekâ, enerji ve küresel ekonomik işbirliği başlıkları da ele alınacak.
Üç liderin görüşmesi ise APEC'in ekonomik gündemini aşarak uluslararası siyasetin en yakından takip edilen buluşmalarından biri olmaya hazırlanıyor.
More stories
- COP31 müzakerecileri 250 milyon dolarlık kayıp ve zarar uygunluk testiyle karşı karşıya
- Suudi Arabistan turizm hedefleri güvenlik engeline takıldı
- İngiltere ‘Havlu attı’: AB’ye geri dönmek istiyor
- Oligarklar 'Putin sonrası' için masaya oturdu
- Singapur mahkemesi, Kamboçya dolandırıcılık şebekesi elemanını 14 ay iki hafta hapse mahkûm etti
- Suudi Arabistan'da yüzlerce Etiyopyalı idam cezasıyla yüzleşiyor
- Londra ve Brüksel ilişkilerinde kritik üç anlaşma masada
- Küresel satrançta hamle: Trump, Putin ve Şi aynı masaya oturuyor
- Moskova'da ABD uyarısıyla reşit olmayan şüpheli yakalandı
- Türkiye, 108 milyar dolarlık dokuz aylık akışın ardından İİT ticaretinde %30 pay hedefliyor
Son haberler
- Trump Asya yolunda: Putin ve Şi ile ilk üçlü zirve
- JPMorgan'dan asgari ücret ve emekli maaşı raporu
- Babacan'dan 'Maliye Bakanlığı' iddiasına kritik yanıt
- Sedat Peker ifşa etmişti: O otele ÇED onayı çıktı
- Sanat galerisinde göz takibi: Estetik değil, veri peşindeler
- ABD ve Rusya 'Katil robotlara' dokunulmasını istemiyor

