ABD ve Rusya ‘Katil robotlara’ dokunulmasını istemiyor
Birleşmiş Milletler üyesi 128 ülke, insan müdahalesi olmadan hedef seçip saldırabilen otonom silah sistemlerini sınırlandırmak için Cenevre’de bir araya…

Cenevre’deki otonom silah görüşmeleri, insan denetiminin sınırlarını belirlemeyi amaçlarken oy birliği şartı bağlayıcı kurallar için engel oluşturuyor.
Beş gün sürecek konferans, BM silah sözleşmesine katılan 128 ülkeyi buluşturuyor. Yaklaşık 13 yıldır bağlayıcı düzenleme üretilemeyen alanda, hedef seçimini ve saldırıyı insan müdahalesi olmaksızın gerçekleştiren sistemlere getirilecek sınırlar ele alınıyor.
Toplantı öncesinde BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC) Başkanı Mirjana Spoljaric, insanları kendi kararıyla hedef alan makinelerin etik açıdan kabul edilemez bir eşiği aşacağı uyarısını yaptı. Müzakerelerin merkezinde yalnızca teknoloji değil, ölümcül güç kullanılırken karar yetkisinin kimde kalacağı bulunuyor.
İnsan denetiminin sınırı henüz ortaklaşmadı
BM uzman grubunun kullandığı tanım, operatör müdahalesi olmaksızın hedefi saptayan, seçen ve öldürücü saldırı yapabilen sistemleri kapsıyor. Bununla birlikte, bu silahlar için devletleri hukuken bağlayan ortak bir tanım bulunmuyor.
Bu ayrım, yapay zekadan yararlanan her askeri uygulamanın bütünüyle otonom olmadığı anlamına geliyor. Tartışma, yazılımın karar hazırlığına katkısından çok, saldırı kararının hangi aşamada insandan sisteme geçtiğine odaklanıyor.
Mevcut sözleşme çerçevesi, bazı konvansiyonel silahları yasaklamak veya kullanımlarını sınırlamak için zaten uygulanıyor. Yakıcı silahlara ilişkin kısıtlamalar ve kör edici lazerlere yönelik yasak, otonom sistemler için yürütülen görüşmelerin hukuki arka planını oluşturuyor.
Almanya Dışişleri Bakanlığı, Fransa ile destekledikleri yaklaşımın iki ayrı düzenleme içerdiğini belirtiyor: insan denetiminden bütünüyle çıkan sistemlere yasak, diğer otonom işlevlere ise kullanım kuralları. Böylece öneri, bütün askeri yapay zeka uygulamalarını aynı kategoride değerlendirmiyor.
Berlin operasyon koşullarına esneklik istiyor
Almanya’nın tutumu, yasak arayışı ile ordunun operasyonel ihtiyaçları arasında ayrım yapıyor. Almanya Kara Kuvvetleri Komutanı Korgeneral Christian Freuding, insan denetiminin kapsamının görevin koşulları dikkate alınarak belirlenmesini savunuyor.
Almanya Savunma Bakanlığının ağustosta yayımladığı yapay zeka stratejisi de insan müdahalesinin düzeyini operasyon şartlarıyla ilişkilendiriyor. Belgede hava ve deniz görevlerinde daha geniş sistem özerkliği, sivillerin yoğun bulunduğu yerleşimlerde ise daha sıkı denetim öngörülüyor.
Arx Robotics kurucu ortağı ve CEO’su Marc Wietfeld, Ukrayna’daki savaşın geleneksel kontrol yaklaşımını yeniden değerlendirmeyi gerektirdiğini söylüyor. Wietfeld’e göre sensörlerin ürettiği verinin artması, insanların bütün gelişmelere zamanında karşılık vermesini zorlaştırıyor; bu, sektörde faaliyet gösteren bir şirket yöneticisinin değerlendirmesi.
Hertie School askeri strateji profesörü Mauro Gilli, ABD, İsrail ve Çin’i bu teknolojileri geliştiren başlıca ülkeler arasında gösteriyor. Gilli ayrıca Ukrayna ile Rusya’nın çatışmalarda otonom işlevleri giderek artan araçlardan yararlandığını belirtiyor.
Oy birliği uzlaşmanın kapsamını daraltıyor
Cenevre’de kararların bütün tarafların onayını gerektirmesi, tek bir ülkenin itirazının ilerlemeyi durdurabilmesine olanak tanıyor. Gilli, Washington ve Moskova’nın yeni silah teknolojilerinde hareket serbestisini korumak istediğini değerlendiriyor; bir anlaşmanın imzalanmasının uygulamayı kendiliğinden güvenceye almayacağını da vurguluyor.
BM dışındaki REAIM süreci ise hükümetleri, akademisyenleri, sivil toplum kuruluşlarını ve savunma şirketlerini 2023’ten beri bir araya getiriyor. Madrid’de şubatta yapılan buluşmada 80’i aşan katılımcı ülkenin yaklaşık üçte birinin ortak metne destek vermesi, bu platformda da katılım ile uzlaşmanın farklı düzeylerde kaldığını gösteriyor.
Hamburg Bundeswehr Üniversitesi bünyesindeki Savunma Yapay Zekası Gözlemevi eş direktörü Heiko Borchert, düzenleme tercihlerinde teknolojik rekabetin rol oynayabileceğini söylüyor. Borchert’in değerlendirmesine göre öndeki devletler rakiplerinin gelişimini sınırlamayı, geridekiler ise aradaki farkın büyümesini önlemeyi amaçlayabiliyor.
İnsan denetimine ilişkin ortak ölçütler kabul edilirse, savunma şirketlerinin sistemlerini bu ölçütlere göre geliştirmesi gerekebilir. Uzlaşma sağlanamazsa hangi otonom işlevlerin kabul edilebilir olduğu konusundaki belirsizlik sürer; ancak mevcut bilgiler şirketler veya küresel ekonomi üzerindeki mali etkiyi hesaplamaya yetmiyor.
Almanya hükümeti, etkili düzenleme için ilgili aktörlerin tamamının masada bulunması gerektiğini savunuyor. Görüşmelerin belirleyici sınavı, bu geniş katılım hedefiyle bağlayıcı insan denetimi kurallarının aynı metinde buluşturulup buluşturulamayacağı olacak.
More stories
- Dünyanın en hızlı bilgisayarı hacklendi
- Voyager 1, bir ışık günü mesafe barajını yıkıyor
- OpenAI, seyahat girişimi Odessia'yı satın aldı
- Nvidia'nın yeni CEO'su olmaya aday 7 isim
- FURSOY, Linux çalıştırabilen 500 MHz RISC-V çekirdeği paylaştı
- SpaceX, Starship'in üst aşamasını yakaladı ancak güçlendiricisini kaybetti
- Spotify video listesi YouTube rekabetine yeni halka ekledi
- Ghost Bat pazara giriyor, otonom savaş yarışı kızışıyor
Son haberler
- Trump Asya yolunda: Putin ve Şi ile ilk üçlü zirve
- COP31 müzakerecileri 250 milyon dolarlık kayıp ve zarar uygunluk testiyle karşı karşıya
- Suudi Arabistan turizm hedefleri güvenlik engeline takıldı
- JPMorgan'dan asgari ücret ve emekli maaşı raporu
- Babacan'dan 'Maliye Bakanlığı' iddiasına kritik yanıt
- Sedat Peker ifşa etmişti: O otele ÇED onayı çıktı
- Sanat galerisinde göz takibi: Estetik değil, veri peşindeler
- İngiltere ‘Havlu attı’: AB’ye geri dönmek istiyor

