İçeriğe geç
SON HABERLER
Dış Politika

Oligarklar ‘Putin sonrası’ için masaya oturdu

BBC’nin araştırmasına göre bazı oligarklar artık Putin sonrası Rusya’nın nasıl şekilleneceğini tartışıyor.

Atlas Newsdesk
Oligarklar 'Putin sonrası' için masaya oturdu

Rus oligarklar, Putin sonrası nüfuz ararken Andrey Melniçenko, tek kişide yoğunlaşan yönetimin değişmesini ve dışa açılmayı savunuyor.

Gübre sektöründeki yatırımlarıyla tanınan Melniçenko, verdiği röportajda Vladimir Putin'e doğrudan istifa çağrısı yapmadı. Buna karşılık yönetim biçimine ilişkin açıklamaları, ekonomik güçlerini siyasi etkiye dönüştürmek isteyen iş insanlarının beklentilerini tartışmaya açtı.

Melniçenko konuşuyor, açık destek gelmiyor

Melniçenko, aynı röportajda Batılı hükümetleri Rusya'nın güvenlik taleplerini dikkate almamakla suçladı ve Ukrayna'yı Moskova ile Batı arasındaki mücadelenin sahası olarak nitelendirdi. Bunlar milyarderin siyasi değerlendirmeleri; açıklamaları, Kremlin'in dış politika yaklaşımından bütünüyle uzaklaştığı anlamına gelmiyor.

Sürgünde yaşayan Rus gazeteci ve analist Aleksandra Prokopenko, Melniçenko'nun diğer varlıklı iş insanlarını da tartışmaya çekmeye çalıştığını düşünüyor. Ancak başka bir oligarkın ona açık destek vermemesi, bu çıkışın ortak bir siyasi girişime dönüştüğünü söylemeyi güçleştiriyor.

Röportajı yapan gazeteci Arkadi Ostrovski ise Melniçenko'nun, ekonomik seçkinlerin yeniden yönetimde ağırlık kazanmasını isteyen daha geniş bir çevrenin düşüncelerini dile getirdiği görüşünde. Bu yorum, milyarderler arasında ortaklaşılmış bir programın ya da örgütlü bir hareketin bulunduğunu doğrulamıyor.

Melniçenko'nun açıklamaları için Kremlin'den izin alıp almadığı bilinmiyor. Putin'in yakın vadede ayrılacağına ilişkin somut bir işaret de bulunmadığından, tartışmanın odağında ilan edilmiş bir iktidar değişikliği değil, olası bir geçişte servet sahiplerinin üstlenebileceği rol yer alıyor.

Özelleştirme serveti Kremlin nüfuzuna dönüşmüyor

Sovyetler Birliği 1991'de dağıldıktan sonra kamu işletmelerinin özel sektöre devri, Rusya'da yeni bir zenginler grubunun yükselişine zemin hazırladı. Bu iş insanlarının bir bölümü, ekonomik varlıklarının yanı sıra siyasi kararlar üzerinde de etkili oldu.

Putin'in 2000'de devlet başkanlığına seçilmesini izleyen dönemde ise merkezi yönetimin ağırlığı arttı ve oligarkların bağımsız hareket alanı daraldı. Sürgündeki Rus siyasetçi ve analist Dmitri Nekrasov, bugünkü ilişkide belirleyici unsurun iş insanlarının Kremlin'e bağımlılığı olduğunu söylüyor.

Nekrasov, bu güç dengesini şöyle tanımlıyor: "Ellerinde hiçbir koz yok, oynayabilecekleri bir oyun da yok. Putin'le ilişkileri olduğu için zenginler, Putin onlarla ilişkili olduğu için değil".

Ukrayna'nın işgalinin başladığı 24 Şubat 2022'de Putin'in önde gelen iş insanlarını Kremlin'e çağırması, yönetimin beklentisini görünür kıldı. Putin, katılımcılardan hükümetin üretim ve istihdam çalışmalarına katkı istedi; Kremlin'in yayımladığı görüntülerde milyarderlerin söz aldığı görülmedi.

Finansçı Bill Browder, savaş sonrasında Batı yaptırımlarının Rus zenginlerin uluslararası hareket serbestisini sınırladığını belirtiyor. Rusya'da yatırım deneyimi bulunan Mike Calvey de yönetime açıkça karşı çıkmanın iş insanları açısından hapis ve servet kaybı riski taşıdığı değerlendirmesini yapıyor.

Putin sonrasında üç farklı ihtimal

Prokopenko ve Nekrasov'un değerlendirmelerinde üç ihtimal öne çıkıyor: otoriter yapının korunması, büyük sermaye gruplarının siyasette yeniden ağırlık kazanması veya demokratik dönüşüm. Bunlar olası yollar; herhangi birinin gerçekleşeceğini gösteren kesinleşmiş bir geçiş planı bulunmuyor.

Otoriter düzen korunursa, Prokopenko'nun değerlendirmesine göre yeni lider başlangıçta Putin'in sahip olduğu güç ve kaynaklara ulaşamayabilir. Böyle bir geçiş iş insanlarına pazarlık fırsatı sunabilse de servetlerinin güvenceye alınması ya da siyasi özgürlüklerin genişlemesi kendiliğinden sağlanmış olmayacak.

Nekrasov'un tarif ettiği diğer ihtimalde, büyük şirketlerle bağlantılı birkaç güçlü grup yönetimde etkili olabilir. Prokopenko ise bazı oligarkların arzusunu şöyle aktarıyor: "Yeniden sözlerinin dinlendiği, servetlerine el konulmadığı ve oyunun kurallarını bildikleri bir döneme dönmek istiyorlar".

Demokratik dönüşüm seçeneğinde temel engel, Prokopenko'nun değerlendirmesine göre demokratik kurumların aşınmış olması. Melniçenko'nun dünyayla yeniden ilişki kurma çağrısının somut karşılığı açısından belirleyici ayrım, yalnızca liderin değişmesiyle siyasi ve ekonomik kuralların değişmesi arasında olacak.

More stories

Son haberler