Teknoloji devlerinden Trump’ın balo salonuna milyonlarca dolarlık destek

Beyaz Saray balo salonu için 333 milyon dolar toplandığı bildirilirken, bağışçıların açıklanmaması etik denetim tartışmasının odağında yer alıyor.

Bağış tutarlarına ilişkin haberde Apple ve Nvidia'nın projeye ayrı ayrı 25 milyon dolar taahhüt ettiği belirtiliyor. Yaklaşık 400 milyon dolar olarak aktarılan maliyet tahmini karşısında, bildirilen özel finansman toplamı henüz projenin tamamını karşılamıyor.

Tartışma, bağışçıların kimliklerinin ötesinde federal yönetimle ilişkilerine uzanıyor. Aynı habere göre kaynağın yarısı, ABD Başkanı Donald Trump'ın ikinci döneminde kamu sözleşmeleri veya ihaleleri alan şirketlerden ya da bu kuruluşların yöneticilerinden geliyor; bu dağılıma ilişkin bağımsız doğrulama bulunmuyor.

Teknoloji şirketlerinden siyasi destekçilere uzanan liste

Haberdeki bağışçı dökümü, teknoloji sektörünün dışında Trump'a ve Cumhuriyetçi Parti'ye geçmişten beri mali destek sağlayan Adelson ailesini de kapsıyor. Dish Network kurucu ortağı ve yönetim kurulu başkanı Charles Ergen ile ailenin her birinin 25 milyon dolar taahhüt ettiği aktarılıyor.

Federal yönetimle sözleşme ilişkisi bulunan Lockheed Martin için bildirilen katkı ise 10 milyon dolar. Microsoft ve Palantir'in de aynı tutarda bağış yaptığı öne sürülüyor; ancak bu şirketlere atfedilen miktarlarla Apple ve Nvidia'nın taahhütlerinin ödeme durumu ayrı ayrı açıklığa kavuşmuş değil.

Nvidia, katkısını Amerikalılara hizmet sunan, siyasi partilerden bağımsız bir vakfa destek olarak tanımlıyor. Şirket açıklamasında, "Bir Amerikan şirketi olarak ABD'ye desteğimiz her şeyin üzerindedir ve ticari çıkarlardan bağımsızdır" ifadesini kullanıyor; bu açıklama katkının gerekçesini ortaya koyarken aktarılan 25 milyon dolarlık tutarı ayrıca teyit etmiyor.

Bağışçı gizliliği ve federal sözleşmeler

Beyaz Saray, bağış yapanların kimliklerini açıklamayacağını bildiriyor. Sözcü Davis Ingle, destek verenler arasında farklı Amerikan şirketlerinin bulunduğunu belirterek özel finansmanı savunuyor ve giderlerin vergi mükelleflerine yüklenmesi halinde de eleştirilerin süreceğini ileri sürüyor.

Brennan Adalet Merkezi'nden Eric Petry ise bağışçılarla tutarların kamuoyundan saklanmasının denetimi zorlaştırdığı görüşünde. Petry'nin itirazı, hükümet nezdinde işleri bulunan aktörlerin başkanın projesine para aktarırken nüfuz veya ayrıcalık arayıp aramadığının kamuoyu tarafından değerlendirilememesine dayanıyor; bu değerlendirme belirli bir şirketin usulsüzlük yaptığını kanıtlayan bir bulgu değil.

Trump'ın ilk açıklamasında maliyeti kendisiyle varlıklı destekçilerin karşılayacağını söylediği, buna karşılık haberde aktarılan bağışçı dökümünde adının bulunmadığı belirtiliyor. Ayrıca tesisin altındaki sığınak ve güvenlik altyapısı için Kongre'den istediği 1 milyar dolarlık kaynağı sağlayamadığı aktarılıyor; bu talep, salon için bildirilen 400 milyon dolarlık tahminden ayrı bir kalem olarak sunuluyor.

Doğu Kanadı ve inşaatın hukuki sınırları

Proje, yaklaşık 8.360 metrekarelik bir yapı ve 1.000 kişiye oturma imkânı sağlayan bir salon olarak tarif ediliyor. Tartışmanın tarihi koruma boyutunda, First Lady'nin ofislerinin ve sinema salonunun bulunduğu Doğu Kanadı'nın yapıya alan açmak üzere yıkılması yer alıyor.

Koruma savunucuları ve projeye karşı çıkanlar, yıkımla Trump'ın yetkisini aştığını ileri sürüyor. Yönetim ise sığınaklar, tıbbi kullanım alanları ve füze ile İHA tehditlerine karşı savunma donanımları planlandığını belirterek projeyi ulusal güvenlik ihtiyacıyla gerekçelendiriyor.

Hukuki süreç bakımından aktarılan bilgiye göre ABD Yüksek Mahkemesi, ağustosta beşe karşı dört oyla inceleme devam ederken yapım çalışmalarına izin verdi. Karara katılmayan Yüksek Mahkeme Başkanı John Roberts'ın projeyi "muhtemelen hukuka aykırı" diye nitelediği belirtiliyor; kararın yılı ve dosya numarası ise belirtilmiyor.

Aktarılan karar, çalışmaların sürmesine izin verildiğini gösteriyor; projenin bütün hukuki itirazlardan kurtulduğu anlamına gelmiyor. İnşaatın geleceği açısından devam eden yargı incelemesi, finansman açısından da taahhütlerin ne kadarının ödendiği ve kalan maliyetin nasıl karşılanacağı açık başlıklar olmaya devam ediyor.