5 yıllık bilişsel bozukluk riski p-tau217 kan testiyle %38 bulundu

Mass General Brigham araştırmacıları, 30 Ekim tarihli ScienceDaily araştırma kuruluşu bülteninde, bir tau proteini belirteci olan kandaki yüksek p-tau217 düzeyinin, bilişsel açıdan normal yaşlı yetişkinlerde beş yıllık bilişsel bozukluk riskini %38 olarak işaret ettiğini bildirdi.

JAMA'da yayımlanan çalışma, bir kan biyobelirtecinin belirtiler ortaya çıkmadan önce riski tahmin edip edemeyeceğini test etmesi açısından önem taşıyor. En yüksek risk grubunda tahmini 10 yıllık risk %78'e ulaştı; ancak bu daha uzun vadeli tahmin çok daha az veriye dayanıyordu.

Araştırmacılar Kuzey Amerika, Japonya ve Avustralya'daki altı gözlemsel çalışma ve klinik çalışmadan elde edilen verileri birleştirdi. Analize, çalışmalara dahil edildiklerinde bilişsel bozukluğu bulunmayan 2.684 yaşlı yetişkin dahil edildi.

Katılımcılar çalışmaya kaydolurken kan örnekleri verdi, bir beyin görüntüleme yöntemi olan pozitron emisyon tomografisi (PET) taramalarından geçti ve yıllık bellek ile düşünme kontrolleri yaptırdı. Bazı katılımcılar araştırmaya 2004 yılında katıldı ve en son takip değerlendirmeleri 2025 yılında gerçekleşti.

Yaklaşık 478 katılımcıda daha sonra bilişsel bozukluk gelişti. JAMA makalesinin ScienceDaily aktarımına göre, başlangıçtaki daha yüksek p-tau217 düzeyleri sonraki bozulmayla güçlü bir şekilde ilişkiliydi.

Mass General Brigham Neuroscience Institute bünyesinde bilişsel sinirbilimci ve başyazar Rachel F. Buckley, "Bu, p-tau217'nin bir kişinin bilişsel bozukluk riski hakkında bize neler söyleyebileceğini daha iyi anlamaya yönelik kritik bir adımdır" dedi.

Biyobelirteç; PET görüntülemesinde görülebilen anormal protein birikintileri olan amiloid-beta plaklarının ve APOE4 gibi genetik risk faktörlerinin ötesinde ek bilgi sağladı. Kaynağa göre, p-tau217'yi ölçen bir kan testi yakın zamanda federal onay aldı.

Çalışma, belirtisi olmayan kişiler için rutin Alzheimer riski taramasını desteklemiyor. Kıdemli ve sorumlu yazar Reisa Sperling, "Alzheimer hastalığına bağlı bilişsel bozukluk geliştirme riski yüksek olduğunu öğrenen kişiler için henüz hastalığın seyrini değiştiren tedavilerimiz yok; bu nedenle şu anda mevcut kan testlerini belirti göstermeyen bireylere önermiyoruz" dedi.

Çalışma, sağlıklı yaşlı yetişkinleri test etmenin sonuçları iyileştirip iyileştirmediğini gösteremiyor. Kaynak, katılımcıların daha geniş nüfusu temsil etmeyebileceğini ve analizin yaşam boyu risk yerine sınırlı süreler üzerinden risk tahmini yaptığını belirtti.

Bulgular, çalışmaya dahil edildiklerinde bilişsel olarak normal olan yaşlı yetişkinler için geçerlidir; genç yetişkinler veya önceden bilişsel bozukluk tanısı almış kişiler için geçerli değildir. ScienceDaily aktarımı, risk tahminleri için cinsiyet dağılımı veya güven aralığı vermedi.

Finansman sağlayanlar arasında National Institutes of Health, U.S. Department of Defense, Eli Lilly, Alzheimer’s Association, GHR Foundation, anonim bir vakıf ve özel bağışçılar yer aldı. Buckley, sunulan çalışma dışında NIH hibeleri bildirdi; Sperling ise çalışma dışında hibeler, sektör danışmanlığı ve klinik çalışma fonları bildirdi.

Şimdilik pratik rol araştırma triyajıdır. Sperling, p-tau217'nin gelecekte Alzheimer demansı açısından yüksek risk taşıyan ve önleme çalışmalarına katılabilecek kişileri belirlemeye yardımcı olabileceğini söyledi.

Kaynak: araştırma kuruluşu bülteni, ScienceDaily Health, 30 Ekim 2026.

Atlas360 sağlık araştırmalarını aktarır, tıbbi tavsiye vermez.