Nijerya bankaları, CBN’in faiz indirimlerine rağmen 8 sektörde birincil faiz oranlarını yükseltti

Vanguard'ın 2 Kasım'da yayımlanan CBN faiz oranı çizelgeleri analizine göre, Nijerya bankaları Ağustos 2025 ile Ekim 2026 arasında 11 sektörün 8'inde ortalama birincil kredi faiz oranlarını yükseltti.

Bu durum kredi koşulları açısından önem taşıyor, çünkü Nijerya Merkez Bankası (CBN) gösterge faiz oranı olan Parasal Politika Oranını 13 ay içinde 450 baz puan indirerek Eylül 2026'da %23'e düşürdü.

Birincil faiz oranları, bankaların daha güçlü kurumsal müşterilerine sunduğu indirimli kredi oranlarıdır. Vanguard, artışların finans ve sigortacılıkta 0,33 yüzde puan ile tarım, ormancılık ve balıkçılıkta 1,33 yüzde puan arasında değiştiğini belirtti.

Quest Merchant Bank hisse senedi araştırmaları başkanı Tunde Abioye, Vanguard'a yaptığı açıklamada bu farklılaşmanın parasal gevşemenin işe yaramadığı anlamına gelmeyebileceğini söyledi: “Verilerin gösteriyor olabileceği şey, gevşeme döngüsünün borçlanma maliyetlerini düşürmede tamamen başarısız olmasından ziyade, parasal gevşemenin sektörler arasındaki gecikmeli ve eşitsiz aktarımıdır.”

Comercio Partners kurucu ortağı Nnamdi Nwizu, Vanguard'a yaptığı açıklamada banka düzeyindeki verilerin bu değişimin genel bir eğilim olmadığını gösterdiğini söyledi: “Belirlenen yedi sektördeki 174 karşılaştırılabilir banka sektörü birincil kredi faizi gözleminden 65'inde düşüş kaydedildi, 79'u değişmedi ve yalnızca 30'unda artış kaydedildi.”

Vanguard analizine göre ortalama birincil kredi faiz oranları tarım, ormancılık ve balıkçılıkta %23,44'ten %24,77'ye, inşaatta ise %25,25'ten %26,40'a yükseldi. İmalat %23,79'dan %24,36'ya yükselirken, gayrimenkul %25,82'den %26,57'ye çıktı.

Rapora göre devlet borçlanma oranları %25,52'den %26,49'a yükseldi. İnsan sağlığı ve sosyal hizmetler %26,11'den %26,96'ya, eğitim %26,33'ten %26,85'e, finans ve sigortacılık ise %25,55'ten %25,88'e çıktı.

Tablo tek tip değildi. Vanguard, birincil kredi faiz oranlarının sanat, eğlence ve dinlenmede 0,66 yüzde puan, petrol ve gazda 0,24 yüzde puan ve bilgi ve iletişimde 0,08 yüzde puan düştüğünü belirtti.

CBN çizelgelerindeki en yüksek teklif edilen kredi oranları olan azami kredi faiz oranları çoğu sektörde aksi yönde hareket etti. Vanguard, 10 sektördeki ortalama azami oranın 1,20 yüzde puan düşerek %33,78'den %32,58'e gerilediğini bildirdi.

Rapora göre mevduat faiz oranları da aynı dönemde düştü. Ortalama tasarruf mevduatı faiz oranları Ağustos 2025'teki %7,81 seviyesinden Ekim 2026'da %6,61'e gerilerken, ortalama vadeli mevduat oranları %14,52'den %12,28'e düştü.

CBN'in son 350 baz puanlık indirimi enflasyondaki yavaşlamayı takip etti. Vanguard, enflasyonun Mayıs 2026'daki %15,93 seviyesinden Ağustos 2026'da %15,39'a gerilediğini, ardından Eylül ayında %14,63'e düştüğünü belirtti.

Nwizu, Vanguard'a yaptığı açıklamada Eylül ayındaki adımın tüm etkisini değerlendirmek için henüz erken olduğunu, çünkü Ekim ayı kredi faiz oranı gözleminin CBN'in 22 Eylül'deki ayarlamasından 17 gün sonra yapıldığını söyledi. Nwizu ayrıca Nijerya kredi faiz oranlarının parasal sıkılaşmaya gevşemeden daha hızlı tepki verdiğini ortaya koyan Haziran 2026 tarihli bir IMF çalışmasına atıfta bulundu.

Abioye, Vanguard'a yaptığı açıklamada birincil borçlular için yüksek seyreden faiz oranlarının isteğe bağlı genişleme, sermaye harcamaları ve uzun vadeli yatırımlar üzerinde baskı oluşturabileceğini söyledi. Nwizu ise yüksek borçlanma maliyetlerinin imalat, tarım ve gayrimenkulü etkileyebileceğini belirtirken baskıların bankacılık sistemi genelinde tek tip olmadığını ekledi.

Kaynak: haber raporu, Vanguard üzerinden AllAfrica, 2 Kasım 2026