Google’ın yapay zeka özetleri Rekabet Kurumu’nun gündeminde

Rekabet Kurumu, Google'ın iki yapay zeka arama özelliğini soruşturuyor; inceleme, hakim durumun kötüye kullanılıp kullanılmadığını belirlemeyi amaçlıyor.

Kurumun duyurusuna göre incelemenin odağında, Google Arama içindeki AI Overviews ve AI Mode bulunuyor. Süreç, kullanıcıya doğrudan yanıt veren bu araçların sunuluş biçimini rekabet hukuku çerçevesinde ele alıyor; soruşturma açılması, ihlalin saptandığı anlamına gelmiyor.

İncelenen ekonomik bütünlük Alphabet Inc., Google Ireland Limited, Google LLC, Google International LLC ve Google Reklamcılık ve Pazarlama Ltd. Şti. şirketlerini kapsıyor. Kurum, değerlendirmesini 4,1 bin sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 6. maddesi kapsamında yürütecek; bu hüküm, hakim konumun kötüye kullanılmasını yasaklıyor.

Yanıt ekranda, ziyaret başka yerde

AI Overviews, arama sayfasının üst kısmında yapay zekanın hazırladığı bilgi özetlerini gösteriyor. AI Mode ise kullanıcının arama hizmetiyle karşılıklı etkileşim kurarak daha ayrıntılı bilgi almasına imkan veriyor. İki araç da bilgiye erişimi, bağlantı listesinden bir site seçmenin ötesine taşıyor.

Yayıncılar açısından temel mesele, içeriğin kullanılmasıyla okurun içeriğin üretildiği adrese gitmesi arasındaki bağ. Kullanıcı ihtiyacını arama ekranında karşılıyorsa, yanıtın dayandığı haber sayfasını açmayabilir. Böyle bir durumda yayıncı, içeriği yanıt üretiminde kullanıldığı halde aynı kullanıcıdan ziyaret alamayabilir.

Bu olasılığın ekonomik karşılığı, sitelere gelen ziyaretler ve bunlarla bağlantılı reklam gelirleri üzerinden ortaya çıkıyor. Bununla birlikte, sunulan bilgiler Türkiye'deki yayıncıların bu iki özellik nedeniyle ne kadar trafik veya gelir kaybettiğini göstermiyor. Soruşturmanın açılması da tek başına böyle bir kaybın büyüklüğünü ortaya koymuyor.

İçerik karşılığında yayıncıya ne sunulduğu, uluslararası tartışmanın diğer ayağını oluşturuyor. Yanıtlardaki kaynak bağlantılarının ne kadar görünür olduğu, kullanım şartları ve yayıncının içeriğinin kullanılmasına karşı çıkabilmesi bu tartışmanın başlıkları arasında. Ancak aktarılan duyuruda, bu konuların her biri için ayrı bir ihlal iddiası veya bulgu açıklanmıyor.

Trafik düşüşü ile nedenini ayırmak

Aktarılan Chartbeat verilerinde, dünya genelindeki 2.576 haber sitesinin Google üzerinden aldığı organik arama trafiği Kasım 2024–Kasım 2025 döneminde %33 azaldı. Bu karşılaştırma, yayıncıların aramadan gelen ziyaretlerdeki gerilemesini sayısallaştırıyor. Ancak veriler, düşüşün ne kadarının AI Overviews veya AI Mode ile bağlantılı olduğunu göstermiyor.

Türkiye'de yayıncıların Google'a ilişkin itirazları da yeni soruşturmayla başlamadı. Mart 2025'te ortak açıklama yapan dokuz medya kuruluşu, bazı sitelerin Keşfet ve Haberler üzerinden aldığı ziyaretlerin azaldığını ileri sürerek Rekabet Kurumu'ndan müdahale istedi. Bu açıklama, yayıncıların kendi trafik deneyimlerine dayanan bir şikayetti.

Önceki itiraz ile yeni inceleme arasındaki ayrım, hangi uygulamanın değerlendirildiği konusunda önem taşıyor. Yayıncıların ortak açıklaması algoritmalardaki değişikliklere yönelikti; yapay zeka özetlerini doğrudan hedef almıyordu. Dolayısıyla o açıklamayı, bugünkü soruşturmada ele alınan iki özelliğin etkisine ilişkin kanıt olarak değerlendirmek mümkün değil.

Google için yaptırım ihtimali koşullu

Hukuki değerlendirme, Google'ın bu hizmetleri sunarken hakim konumunu kötüye kullanıp kullanmadığı üzerinde yoğunlaşıyor. İhlal saptanırsa şirkete idari para cezası uygulanması ve ihlali gidermeye yönelik yükümlülükler getirilmesi mümkün. Paylaşılan bilgilerde olası bir ceza tutarı ya da uygulanabilecek yükümlülüklerin ayrıntıları bulunmuyor.

Yayıncılar bakımından sürecin önemi, içerik kullanımı ile ziyaretçi kazanımı arasındaki ilişkinin rekabet denetimine taşınması. Google açısından ise inceleme, iki arama aracının mevcut sunum biçimini hukuki değerlendirmeye açıyor. Kullanıcının başka bir siteye geçmeden yanıt alabilmesi ile içerik üreticisinin trafik beklentisi, dosyanın ekonomik çerçevesini oluşturuyor.

İhlal kararı ve buna bağlı yükümlülükler çıkarsa, Google'ın ilgili uygulamalarda değişiklik yapması gerekebilir; yayıncılar üzerindeki sonuç ise yükümlülüklerin kapsamına bağlı olur. Aktarılan açıklamada Google'ın yanıtı, soruşturmanın tamamlanacağı tarih veya belirli bir ürün değişikliği yer almıyor. Bu nedenle ceza, trafik kazanımı ya da hizmetlerin değişeceği yönünde kesin bir sonuç çıkarmak için henüz dayanak bulunmuyor.