Budi, DSÖ bütçesinde zorunlu aidatların %50’yi aşmasını istiyor

Endonezya Sağlık Bakanı Budi Gunadi Sadikin, Channel NewsAsia tarafından yayımlanan AFP mülakatında pazartesi günü yaptığı açıklamada, Dünya Sağlık Örgütü üyelerinin zorunlu aidatları bütçenin %50'sinin üzerine çıkarması gerektiğini söyledi.

2 Kasım tarihli mülakat, üye aidatlarının şu anda kurum bütçesinin yalnızca %20 ila %30'unu karşıladığını belirten Budi'nin yedi adaylı DSÖ genel direktörlüğü yarışındaki kampanyasının merkezine finansmanı yerleştiriyor.

Budi, DSÖ'nün önce harcama önceliklerini daraltması, ardından üye hükümetlerden daha fazla kaynak talep etmesi gerektiğini söyledi. Budi, "Öncelik, (DSÖ'nün) işlevlerini gözden geçirmek, ülkelerin onayını almak ve ardından... (yeni) parayı aramak," dedi.

Bakan, kurumun istikrarlı kaynaklara sahip olmak istiyorsa mevcut finansman karmasına güvenemeyeceğini belirtti. Budi, "Her ülke DSÖ'nün sürdürülebilir olması gerektiğini söylüyor. Üyelik katkınız (toplam bütçenin) yalnızca yüzde 20'si veya yüzde 30'u ise sürdürülebilir olamazsınız," dedi.

Budi, "Sürdürülebilir olmak istiyorsanız, en azından düzenli finansman... yüzde 50'den fazla olmalı," diye konuştu.

DSÖ'nün tahakkuk eden aidatları, üye ülkelerin gelir ve nüfus büyüklüklerine göre iki yılda bir belirlenen zorunlu ödemelerdir. Hükümetlerin ve bağışçıların gönüllü katkıları bütçenin geri kalanını ve Budi'nin tarif ettiği yapı altında daha büyük payı oluşturuyor.

Budi, zorunlu aidatların %50'nin üzerine çıkarılmasının hükümetlere ağır bir yük getirmeyeceğini söyledi. Tutarın DSÖ'nün 100'den fazla üye ülkesi arasında paylaştırıldığında "milyarlar" ya da "yüz milyonlarca" dolar değil, her biri için on binlerce ABD doları düzeyinde olacağını ifade etti.

Finansman tartışması, ABD'nin Başkan Donald Trump döneminde ocak ayında DSÖ'den resmen ayrılmasından bu yana alevlendi. Budi, kurumun hâlâ COVID-19 öncesi seviyeyle karşılaştırılabilir bir bütçeye sahip olması nedeniyle bu ayrılığın "tam bir felaket olmadığını" söyledi ancak DSÖ dışındaki ülkelerin küresel bir sağlık acil durumunda dezavantajlı olacağını belirtti.

ABD hakkında "Onları geri getirmemiz gerektiği çok açık," diyen Budi, seçilmesi halinde Washington ile "derhal" görüşmelere başlayacağını ekledi. Budi, "Diplomasinin en iyi silah olduğuna inanıyorum. Ülkeler çatışırsa bence yapılacak en iyi şey füze göndermek ya da silah göndermek değildir," dedi.

Budi ayrıca üye devletlere, bir fonla desteklenen küresel bir pandemi anlaşmasını kabul etmeleri için baskı yapacağını söyledi. COVID-19 sırasındaki satın alma gücü eşitsizliklerinin ardından, hedefin gelecekteki küresel bir salgında aşılara, tedavilere ve tanı araçlarına eşit erişim sağlamak olacağını belirtti.

DSÖ'nün başka bir küresel salgına "hazır olmadığını" ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ndeki Ebola salgını konusunda yeterince çaba göstermediğini söyledi. Budi, "Bu tür bir salgındaki sorun, özellikle düşük gelirli bir ülkede gerçekleştiğinde, yüksek gelirli ülkeleri de vuran COVID-19'daki gibi büyük bir ilgi görmemesidir," ifadelerini kullandı.

Seçim takvimi

DSÖ'nün 34 üyeli Yürütme Kurulu'nun, Dünya Sağlık Asamblesi'nin değerlendirmesi için ocak ayında en fazla üç adayı belirlemesi bekleniyor. Üye devletler asamblesi yeni genel direktörü Mayıs 2027'de seçecek.

Budi; Botsvana, Katar, Suudi Arabistan, Belçika, İspanya ve Çin'den gelen adaylara karşı yarışıyor.

Kaynak: Channel NewsAsia aracılığıyla AFP mülakatı, 2 Kasım 2026