Fransa’da eylemlerin faturası göstericilere kesilecek

Fransa hükümetinin protesto tasarısı, doğrudan zarar vermeyen göstericilere de belirli koşullarda 10 bin euroya kadar mali sorumluluk getirebilecek.

Senato aşamasını tamamlayan metnin sıradaki adresi Ulusal Meclis. Düzenleme henüz yürürlükte değil; tartışmanın merkezinde, bir gösteriye katılmanın hangi durumlarda başkalarının verdiği hasarı ödeme yükümlülüğüne dönüşebileceği bulunuyor.

Aktarılan düzenleme, tazminat tahsilatı için sosyal desteklerden kesinti yapılmasına da izin veriyor. İnsan hakları kuruluşları, sendikalar ve muhalif siyasetçiler, önerilen kapsamın şiddete karışmayan katılımcılar üzerinde baskı oluşturabileceğini savunuyor.

Doğrudan fiilin ötesindeki tazminat sorumluluğu

Haberde aktarılan hükümlere göre, yıkım amacı taşıyan bir topluluğa bu amacı bilerek dahil olduğu değerlendirilen kişilerden ödeme istenebilecek. Kolluk güçlerinin yaptığı iki ayrı dağılma çağrısından sonra alanda kalmayı sürdürenler de kapsam içine alınabilecek.

Bu nedenle tasarı, yalnızca hırsızlık yapan veya mülke zarar veren kişilerin ödeyeceği tutarı belirlemiyor. Aynı zamanda, doğrudan fiili gerçekleştirmeyen katılımcıların hangi davranışlarının mali yükümlülük doğuracağını düzenlemeyi amaçlıyor.

Ulusal Barolar Konseyinin Özgürlükler ve İnsan Hakları Komisyonu üyesi ceza avukatı Laurent Caruso, yürürlükteki hukukun faillerden zararın karşılanmasını istemeye zaten olanak verdiğini belirtiyor. Caruso'nun değerlendirmesinde asıl değişiklik, sorumluluk çerçevesinin hasara fiilen yol açmayanlara doğru genişletilmesi.

Caruso, metindeki ifadelerin yeterince açık olmadığını ve uygulamada keyfiliğe alan bırakabileceğini savunuyor. Örneğin yakındaki bir kişinin kamuya ait mülke zarar vermesinin diğer göstericiler açısından hangi şartlarda yükümlülük oluşturacağının belirsiz kaldığını söylüyor.

Avukatın işaret ettiği diğer sorun, ayrılmak isteyen bir katılımcının kalabalık içinde hareket edememesi. Caruso'ya göre, polis uyarısından sonra alanda bulunmayı esas alan bir uygulama böyle kişileri de yaptırımla karşılaştırabilir ve gösterilere katılımı caydırabilir.

İşletme hasarıyla yardım kesintisi birleşiyor

Tasarının gündeme geldiği süreç, yaşam maliyetleri ve yakıt zamlarına yönelik protestoları izliyor. Aktarılan bilgilere göre, 17 Ekim'deki eylemlerin çoğu şiddetsiz gerçekleşti; bazı şehirlerde ise yağma, yangın ve mülke zarar verme olayları yaşandı.

Fransa Ticaret ve Sanayi Odası, olayların gerçekleştiği hafta sonu yaklaşık 2.500 işyerinin zarar gördüğünü bildirdi. Kurumun verisinde, bu toplamın 1.000'i aşan bölümünü yağmalanan, tahribata uğrayan veya yakılan işletmeler oluşturdu.

Piyasa ekonomisini savunan IFRAP Vakfı, toplam maliyet için 1 milyar euroya yaklaşan bir tahmin sundu. Bu tutar, kesinleşmiş tazminat yükümlülüklerini veya mahkemelerce belirlenmiş zarar toplamını değil, vakfın ülke çapındaki maliyet değerlendirmesini ifade ediyor.

Önerilen tahsilat mekanizması, dar gelirli ailelere yönelik ödemelerle birlikte barınma ve asgari gelir desteklerini kapsıyor. Böylece zararların karşılanması tartışması, yalnızca gösterideki davranışların değerlendirilmesiyle sınırlı kalmıyor; sorumlu bulunan kişinin hane gelirine de uzanıyor.

Caruso, bu desteklerin mevcut hukukta korunduğunu belirterek kesintilerin aile üyelerini de etkileyebileceği uyarısını yapıyor. Kişinin gerçekleştirmediği bir eylem nedeniyle ailesinin gelir kaybına uğramasının temel hukuk ilkeleriyle uyuşmayacağını savunuyor.

Meclis sürecinde kapsam ve tahsilat

Senato görüşmelerinde Fransız Komünist Partisi Senatörü Fabien Gay, ödeme yükünün yıllara yayılabileceğini vurguladı. Gay, aylık 57 euro kesintiyle 10 bin euroluk borcun kapatılmasının yaklaşık 14 yıl alacağını söyledi; bu örnek, kesinleşmiş bir kesinti takvimi değil.

Uluslararası Af Örgütü (Amnesty International), öneriyi Fransa'daki haklar açısından gerileme olarak değerlendiriyor. Genel İş Konfederasyonu (CGT) ile Fransa Demokratik İş Konfederasyonu (CFDT) da barışçıl protestoların tehdit altında olduğunu savunuyor.

Ulusal Meclis aşamasında sorumluluğun sınırları ve sosyal desteklerden tahsilat hükümlerinin korunup korunmayacağı belirleyici olacak. Mevcut kapsam kabul edilirse doğrudan zarar vermeyen katılımcılar da belirtilen koşullarda ödeme yükümlülüğüyle karşılaşabilecek; metin değiştirilirse bu çerçeve daralabilecek.

Nihai hükümler ve uygulama yöntemi henüz kesinleşmiş değil. Özellikle gruba bilerek katılmanın nasıl değerlendirileceği ve alandan ayrılamayanlarla ayrılmayı reddedenlerin nasıl ayırt edileceği, Caruso'nun dile getirdiği hukuki itirazların merkezinde kalıyor.