Fatma Betül Sayan Kaya'dan "gönüllü" iade: Ana para kalıyor

Fon soruşturması, Kaya çiftinin 2,17 milyar liralık çekim iddiası sonrası TMSF iade hesabına ödeme izniyle yeni aşamaya geçti.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Aklama Suçları Soruşturma Bürosu, Fatma Betül Sayan Kaya ve eşi İlyas Kaya’nın Sermaye Piyasası Kurulu’nun gönüllü ödeme yöntemi kapsamında para yatırmasına onay verdi. Ödemenin, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’nun isteğe bağlı iade hesabına yapılacağı belirtildi.

Kaya çiftine ödeme izni

Savcılık onayının ardından çiftin, fon işlemlerinden elde ettikleri kazançtan anapara dışındaki bölümü iade hesabına gönderdiği aktarıldı. Hesapların soruşturma kapsamında dondurulmuş olması, ödeme için ayrıca yargı makamının iznini gerekli hale getirdi.

Dosyada tartışılan ana tutar, çiftin fona yatırdığı ileri sürülen 163 milyon 46 bin lira ile dört ay sonra çekildiği iddia edilen 2,17 milyar lira arasındaki farktan kaynaklanıyor. Bu iddia, Kaya’nın AK Parti Genel Başkan Yardımcılığı görevinden affını istemesinin ardından siyasi tartışmanın merkezine yerleşmişti.

SPK kuralında iki kat şartı

6,4 bin sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 107’nci maddesi, haklarında suç duyurusu bulunan kişilerin belirli koşullarda etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanabilmesine imkan tanıyor. Düzenleme, haksız kazanç sağlandığı kabul edilen durumlarda elde edilen veya başkasına sağlanan menfaatin iki katı tutarında ödeme yapılmasını öngörüyor.

Kanuna göre bu ödeme için alt sınır 500 bin lira olarak belirlenmiş durumda. Kurul kararının ardından ödeme belgelerinin 15 gün içinde SPK’ya sunulması gerekiyor; bu süre, gönüllü iade adımının hukuki sonucunu belirleyecek başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.

Gönüllü ödeme mekanizması, soruşturmanın ceza hukuku boyutunu kendiliğinden ortadan kaldıran otomatik bir işlem değil. Etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı, dosyadaki menfaat hesabı, ödeme tutarı ve SPK sürecinin nasıl tamamlanacağına bağlı olacak.

Meclis’te 4,4 milyar tartışması

Yeni Parti Grup Başkanvekili Gökhan Günaydın, TBMM’de yaptığı açıklamada iade girişiminin yeterli olmadığını savundu. Günaydın, kanundaki iki kat şartına atıf yaparak ödenmesi gereken tutarın 4,4 milyar lira olduğunu söyledi.

"2 milyar lirayı Hazine'ye ödemek suretiyle kendilerini kurtarma gayretine girmişler. Oysa ödenmesi gereken, haksız edinimin 2 katı; yani 4,4 milyar lira. Götürdüğü parayı aynen Hazine'ye iade edince tüm soruşturmalardan muaf mı olacak? Aklınız gerçekten bu kadar basit mi çalışıyor? Vatandaşın bunun peşini bırakacağını mı sanıyorsunuz?"

Günaydın’ın itirazı, ödeme tutarının nasıl hesaplanacağına ilişkin siyasi ve hukuki ayrımı görünür kıldı. Savcılığın izin kararı ödeme yolunu açarken, bunun etkin pişmanlık bakımından yeterli sayılıp sayılmayacağı ayrı bir değerlendirme konusu olarak dosyada duruyor.

Sermaye piyasası dosyaları sınanıyor

İade adımı etkin pişmanlık kapsamında kabul edilirse, dosyanın seyri daha çok ödeme hesabı ve belgelerin zamanında sunulup sunulmadığı üzerinden ilerleyecek. Bu durumda Kaya çifti açısından hukuki riskin çerçevesi daralabilir; sermaye piyasası dosyalarında ise gönüllü ödeme yolunun kullanımı daha fazla başvurulan bir seçenek haline gelebilir.

Bu yorum kabul görmezse, soruşturmanın odağı haksız kazanç hesabı, fon işlemlerinin niteliği ve iddia edilen menfaatin tam karşılığı üzerinde kalacak. Böyle bir senaryoda hem çiftin mal varlığı üzerindeki tedbirler hem de SPK’nın benzer dosyalarda yatırımcı güvenini korumak için uygulayacağı yaptırım çizgisi daha yakından izlenecek.