Endonezya orman yangınları şirketlerin mali denetimini artırıyor

Güneydoğu Asya'da yangın bilançosu ağırlaşıyor

Endonezya genelinde yılın ilk on ayında 2,88 milyon hektarlık alanın tahrip olması, tarımsal emtia üreticileri ile uluslararası finans çevreleri arasındaki ilişkileri yeniden tartışmaya açtı. Rainforest Action Network ve Nusantara Atlas tarafından hazırlanan ortak rapor, yangın tahribatının 2019'un aynı dönemine kıyasla yüzde 35 oranında artış gösterdiğini ortaya koydu. Felaketin boyutları bölgedeki ekolojik dengenin yanı sıra geniş bir coğrafyada halk sağlığını ve ekonomik faaliyetleri de doğrudan etkiliyor.

Yangın kaynaklı yoğun duman, Endonezya içinde solunum yolu rahatsızlıklarında keskin bir artışa yol açarken, komşu ülkelerde hava kalitesi alarmlarının verilmesine ve okulların geçici olarak kapatılmasına sebep oldu. Bölgedeki yangın emisyonlarının mevsimsel ortalamanın üç katına ulaştığı saptandı. Uzmanlar, aşırı sıcaklar ve El Niño etkisinin yanı sıra kurutulmuş turba topraklarının yangınları kontrol edilemez hale getirdiğine işaret ediyor.

Turba arazilerindeki tahribat ve kurumsal sorumluluk

Karbon tutma kapasitesi son derece yüksek olan sulak turba alanları, ticari tarım için drene edildiğinde yangına karşı son derece elverişli hale geliyor. Rapor, tek tek alevlerin kim tarafından yakıldığından çok, bataklıkların kurutulması suretiyle yangına elverişli zemin yaratan işletme kararlarına odaklanıyor. Palmiye yağı ve kâğıt hamuru tedarik zincirinde yer alan kurumsal aktörlerin, yüksek yangın riski barındıran ekosistemlerde üretim yapmaya devam etmesi eleştirilerin merkezinde bulunuyor.

Araştırmada öne çıkan somut bulgularda, büyük sanayi gruplarına tahsisli alanlardaki kayıplar sıralandı. Bumi Mekar Hijau bünyesindeki kâğıt hamuru tesislerinde 14 bin 600 hektardan fazla alan kül olurken, bu arazinin Asia Pulp & Paper şirketinin ana tedarikçisi olduğu belirtildi. First Resources tarafından işletilen Batı Kalimantan'daki arazide ise yaklaşık 2 bin hektarı yüksek koruma değeri taşıyan orman olmak üzere 3 bin 740 hektarlık alanın yandığı belirlendi. Benzer şekilde Bumitama Agri ruhsat sahasında yanan 4 bin 470 hektarın yüzde 88'inin turba zemininde yer aldığı saptandı.

Finans dünyasına bağlayıcı şart çağrısı

Hedef gösterilen kuruluşlar arazilerde sıfır yakma politikası izlediklerini ya da incelemelerin devam ettiğini belirterek doğrudan sorumluluk iddialarını yanıtsız bıraktı. Bazı şirketler yasal süreçlerin sürdüğünü gerekçe göstererek ayrıntılı açıklama yapmaktan kaçındı. Bununla birlikte, Singapur'un sınır ötesi duman kirliliği yasaları çerçevesinde yürütülen soruşturmalar bölgesel denetim baskısının arttığını gösteriyor.

Çevre kuruluşları, söz konusu ticari operasyonları fonlayan uluslararası bankalara ve yatırımcılara seslenerek finansman erişiminin somut şartlara bağlanmasını talep etti. Kredi ve sermaye akışının inandırıcı yangın önleme programlarına endekslenmesi gerektiği savunulurken, küresel tedarik zincirlerinin şeffaflığı konusundaki belirsizlikler sürüyor. Şirketlerin saha kontrollerini güçlendirmemesi durumunda ekolojik yıkımın ve finansal itibar kaybının derinleşeceği ifade ediliyor.