Burnham’ın İskoçya hamlesi SNP’nin bağımsızlık tezini sınıyor

Bir Guardian köşe yazısına göre Başbakan Andy Burnham, 1976'daki İskoç İşçi Partisi ayrışmasından 50 yıl sonra, 16 Ekim'de Motherwell'de yaptığı konuşmada İskoçya'ya daha fazla yetki devri konusunda iş birliği teklif etti.

Rory Scothorne 1 Kasım tarihli yazısında, İngiltere'nin nüfusu İskoçya'nın yaklaşık 10 katıyken, Scottish National party için acil riskin özerklik konusundaki siyasi rekabet olduğunu belirtti.

Burnham ayrıca cuma günü Ulusal Ekonomik Konsey toplantısında İskoçya Birinci Bakanı John Swinney ve Galler Birinci Bakanı Rhun ap Iorwerth ile bir araya geldi. Scothorne, toplantının devredilmiş yetkiler ve sanayi reformu etrafında inşa edilen ortak bir programa işaret ettiğini ifade etti.

Yazıda, bu gündemin SNP'nin uzun süredir kullandığı zemine girdiği belirtildi: İskoçya'nın istihdamı, kamu hizmetlerini ve daha yakın uluslararası bağları korumak için daha fazla kontrole ihtiyaç duyduğu tezi. Burnham'ın çağrısı "bölgesel güçlendirme" vaatlerini de içeriyor.

Scothorne'un tezi, Burnham'ın Britanya'nın Avrupa ile bağlarını yeniden kurması durumunda aynı yaklaşımın bağımsızlık hareketine de yardımcı olabileceği yönünde. Atlas360 ekim ayında, Guardian Politics Weekly UK videosuna dayanarak Burnham'ın euro ve Schengen'i devre dışı bırakırken serbest dolaşımı yeniden ele almak istediğini aktarmıştı.

Makale, Burnham'ın bu girişimini daha uzun bir İskoç siyasi tarihine yerleştirdi. 1976 yılında sol görüşlü İskoçlar, İskoç meclisi önerileri nedeniyle Labour partisinden ayrılan Scottish Labour party'nin ilk konferansı için Stirling'de toplanmıştı.

Dönemin South Ayrshire milletvekili Jim Sillars bu ayrılığa öncülük etti ve daha sonra SNP'ye katılarak 1991'de genel başkan yardımcısı oldu. Scothorne, Sillars'ın İskoç milliyetçiliğine "Avrupa içinde bağımsızlık" formülünün kazandırılmasına yardımcı olduğunu yazdı.

SNP, 1975'te "Sesimiz yoksa giriş de yok" sloganıyla Avrupa Ekonomik Topluluğu üyeliğine karşı çıkmıştı. 1990'lara gelindiğinde, Avrupa Birliği'nin küçük uluslara ve azınlık kültürlerine daha fazla önem vermesiyle parti Avrupa yanlısı bir çizgiye geçti.

Avrupa daha sonra bağımsızlık tartışmasının her iki tarafı için de merkezi bir konu haline geldi. İskoçlar 2014'te bağımsızlığı kısmen yeni bir İskoç devletinin AB'ye üyelik başvurusu yapması gerekeceği için reddetti. 2016'da Birleşik Krallık AB'den ayrılma yönünde oy kullanırken İskoçya AB'de kalma yönünde oy kullandı.

Çözülmemiş konu ise ticaret. Scothorne, bağımsız bir İskoçya'nın AB'ye yeniden katılması durumunda, AB dahil diğer tüm ülkelerin toplamından daha fazla İskoç ihracatı satın alan Birleşik Krallık'ın geri kalanıyla fiziki bir sınırla karşılaşabileceğini yazdı.

Bazı milliyetçiler, İskoçya'nın Birleşik Krallık ve AB pazarları arasında Northern Ireland tarzı bir düzenleme arayabileceğini savunuyor. Scothorne, bu karşılaştırmanın zayıf olduğunu, çünkü Northern Ireland'a yönelik özel muamelenin bölünmenin güvenlik mirasını yansıttığını, İskoç milliyetçiliğinin ise barışçıl ve demokratik olduğunu yazdı.

Makalede, mevcut anketlerin evet ve hayır desteğini yaklaşık olarak eşit seviyede gösterdiği belirtildi. Bu durum, Burnham'ın yetki devri, sanayi ve Avrupa konusundaki sicilini, SNP'nin gelecekteki herhangi bir kampanyayı nasıl kurgulayacağı açısından merkezi kılıyor.

Kaynak: köşe yazısı, The Guardian – Europe, 1 Kasım 2026; Atlas360 arka plan, 28-30 Ekim 2026.