AVPA: Afrika’da 4 trilyon dolara rağmen risk sermayesi açığı var

AVPA İcra Kurulu Başkanı Frank Aswani, DRK'den Kanini Mutooni ile 5 Kasım'da yapılan RootsToFoods Capital Series söyleşisinde, Afrika'nın yaklaşık 4 trilyon dolarlık yerli varlığa sahip olduğunu ancak risk sermayesinden yoksun olduğunu söyledi.

Bu açık büyük önem taşıyor; çünkü Aswani yıllık Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları finansman açığının yaklaşık 300 milyar dolar olduğunu ifade ederken, DRK erken aşamadaki sosyal girişimcilere 300.000 dolara kadar kısıtlamasız ve çok yıllı fon sağladığını belirtti.

African Venture Philanthropy Alliance İcra Kurulu Başkanı Aswani programda, “Paradan yana sıkıntımız yok. Risk sermayemiz yetersiz,” dedi. Söyleşinin moderatörlüğünü OviBees Ventures İcra Kurulu Başkanı Ovidiu Bujorean üstlendi.

Draper Richards Kaplan Foundation Afrika Direktörü ve Kıdemli Yönetici Direktörü Mutooni, DRK'nin doğru sorunu ele alan, geri bildirimleri benimseyebilen ve gelecekteki kaynak arayışlarına hazır kurucuları aradığını söyledi. DRK, sosyal girişimler için sabırlı sermaye ve uygulamalı destek kullanan bir girişim hayırseverliği fonu konumunda.

AVPA, girişimcileri doğrudan fonlamak yerine yatırımcılarla çalışıyor. Aswani, kurumun sermaye sağlayıcıların parayı “daha iyi, daha hızlı, daha ucuz ve daha fazla etkiyle” yönlendirmesine yardımcı olduğunu söyledi; bu destekler arasında yatırımcı kapasitesini geliştirme, anlaşma paylaşım platformu ve sermaye akışlarını sektör ve araca göre izleyen bir yapay zeka veri aracı yer alıyor.

Mutooni, balıkçılık topluluklarına güneş enerjisiyle çalışan soğuk hava deposu ve soğuk zincir lojistiği sunan Kenyalı Keep IT Cool şirketini erken aşama risk sermayesine örnek gösterdi. Mutooni, DRK şirketi bulduğunda girişimin henüz gelir elde etmeye yeni başladığını, işe karışmayan tek bir Japon girişim yatırımcısına sahip olduğunu, yönetim kurulu ile yetenek planından yoksun olduğunu ve işlem başına belirsiz gelir ile maliyet dinamikleri anlamına gelen birim ekonomisinin net olmadığını anlattı.

“Ekosistemimizdeki birçok etki yatırımcısı, yatırım harcaması yoğun görünen her şeyden kaçıyor,” diyen Mutooni, “Bize gelince, çözülmesi gerçekten zor bir sorun olduğunu hissettiğimiz için ilgimizi çekti,” ifadelerini kullandı.

Mutooni, erken aşamadaki değerlemeyi belirlemenin zor olması nedeniyle DRK'nin daha sonra hisseye dönüşebilen bir borç olan dönüştürülebilir tahvil aracılığıyla yatırım yaptığını söyledi. DRK ardından finansal modelleme, işe alım planları, yönetim kurulu oluşturma ve performans göstergeleri konularında yardımcı oldu ve yaklaşık 18 ay içinde üç yeni katalitik etki yatırımcısı daha sürece katıldı.

DRK'nin yatırımından yaklaşık iki yıl sonra Keep IT Cool, 2024 Earthshot Prize'ın beş kazananından biri oldu ve Cape Town'da 1 milyon sterlinlik Atıksız Bir Dünya İnşa Et ödülünü aldı. Mutooni, DRK'nin tohum öncesi aşamada destek vermesinden yaklaşık iki buçuk ila üç yıl sonra şirketin finansal sürdürülebilirlik yolunda ilerlediğini söyledi.

Söyleşide Keep IT Cool'un gelir, değerleme veya kârlılık rakamlarına yer verilmedi. AVPA'nın ağı DRK'nin yatırımında yer almadı ancak Aswani, bu vakayı daha fazla yatırımcının örnek almasını istediği türden bir model olarak nitelendirdi.

Aswani, AVPA'nın katalitik sermaye iş birlikleri geliştirdiğini ve yatırım kararlarına ile ödeme dilimlerine katılarak öğrenen Afrikalı katılımcılara yaklaşık %30 oranında kontenjan ayrıldığını söyledi. Mutooni ise, on yıl önce gördüğü portföylerin %80'e varan oranda gurbetçi liderliğinde olabilmesinin ardından, DRK'nin artık yalnızca hizmet ettikleri topluluklara yerel olan kuruculara yatırım yaptığını ifade etti.

Her iki konuşmacı da sahada daha aktif katalitik yatırımcılar çağrısında bulundu. Mutooni, “Hepimiz kendi bağımsız incelemelerimizi yapmayı bırakalım. Ön incelemeleri birlikte yürütelim,” dedi.

Gelecek tarihler

AVPA'nın 2026 yıllık konferansının Cape Town'da 9 Kasım - 11 Kasım tarihleri arasında yapılması planlanıyor; bu etkinlik kurumun katalitik sermaye gündeminin daha fazla yatırımcı katılımı çekip çekmediğini gözlemlemek için somut bir ortam sunacak.

RootsToFoods, erken aşamadaki Keep IT Cool şirketinden içgörüler içeren Capital In Motion'ın ilk edisyonunun 5 Kasım'da yayımlanacağını belirtti. Seri, tamamlayıcı içeriklerin rootstofoods.com adresinde toplandığını duyurdu.

Kaynak: AllAfrica Global Media tarafından dağıtılan RootsToFoods Capital Series söyleşisi, 5 Kasım 2026.