Trump'tan Şi'ye Tarihi Karşılama: 64 Yıl Sonra Bir İlk

Trump Şi görüşmesi, Şi'nin 2015'ten beri ilk Washington ziyaretiyle ticaret ateşkesi ve teknoloji rekabetini açtı.

Andrews Üssü'nde 64 yıl

ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'i Andrews Ortak Üssü'nde askeri uçak gösterisi, bando töreni ve 30 metrelik kırmızı halıyla karşıladı. Melania Trump ve Peng Liyuan da liderlere eşlik etti.

Karşılama, protokol bakımından 1962'den bu yana görülen ilk örneklerden biri oldu. Bir ABD başkanının Papa dışındaki yabancı bir lideri havaalanında karşılaması en son John F. Kennedy'nin İngiltere Başbakanı Harold Macmillan için piste çıktığı dönemde yaşanmıştı.

Şi ve eşi uçaktan indikten sonra Trump çiftiyle tokalaştı; iki lider kırmızı halıda kısa süre yürüdü ve kameraların karşısına geçti. ABD ve Çin bayraklarının yan yana kullanıldığı tören, görüşmeler başlamadan önce iki tarafın temaslara verdiği siyasi ağırlığı gösterdi.

ABD Hava Kuvvetleri bandosu milli marşı çalarken iki B-1 uçağı üssün üzerinden geçti. Uçakların sesi sırasında Trump'ın kısa süre rahatsız olduğu anlar sosyal platformlarda yayıldı.

Ticaret ateşkesi Ocak ayına uzadı

Ziyaretin ekonomi ayağı, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in bir gün önce açıkladığı ticaret ateşkesi kararıyla açıldı. Bessent'e göre Washington ve Pekin, 10 Kasım'da süresi dolması beklenen düzenlemeyi Ocak ayına kadar uzatacak.

Mevcut çerçeve, Trump'ın bazı Çin mallarına uygulanan gümrük vergilerini azaltması karşılığında Pekin'in nadir toprak minerallerine dönük kısıtlamaları gevşetmesini öngörüyor. Bu mineraller elektrikli araçlardan savunma elektroniğine kadar çok sayıda üretim zincirinde kullanıldığı için dosya yalnızca gümrük tarifeleriyle sınırlı değil.

Temaslarda yapay zeka, ticaret, İran ve Tayvan başlıklarının da masaya gelmesi bekleniyor. Çin tarafına Politbüro Daimi Komitesi üyesi Cai Qi, Başbakan Yardımcısı He Lifeng, Dışişleri Bakanı Wang Yi, Pekin'den diğer delegeler ve büyükelçilik yetkilileri eşlik etti.

Çin devlet medyasına göre Şi, iki ülkenin rakip değil ortak olarak hareket etmesi gerektiğini söyledi. Bu ifade, görüşmelerin daha geniş bir stratejik rekabet zemini üzerinde yürüdüğü bir dönemde Pekin'in kamuya dönük mesajını yansıttı.

Washington'da değişen Çin tonu

Trump'ın Çin söylemi, ilk dönemindeki daha sert ifadelerden farklı bir hatta ilerliyor. Başkan Trump ilk döneminde Pekin'i ticaret dengesi, fikri mülkiyet ve salgın dönemindeki açıklamalar üzerinden hedef almıştı.

İkinci döneminde dil daha düşük sıcaklıkta kurulsa da politika dosyalarında baskı artmış görünüyor. Kaynağa göre ilk dönemde yüzde on ile yüzde 25 arasında kademeli tarifeler çelik, alüminyum ve belirli elektroniklere odaklanırken, ikinci dönemde bazı stratejik ürünlerde yüzde altmış ve yüzde yüz'ü aşan oranlar gündeme geldi.

Bu fark, Washington'ın hedefini yalnızca ticaret açığını azaltmaktan üretim zincirlerinin yerini değiştirmeye kaydırdığını gösteriyor. ABD'nin Çin'den nadir toprak ithalatını güvenceye alma isteği ile Amerikan tarım ürünleri satışlarını artırma hedefi aynı pazarlık alanında buluşuyor.

Kamuoyu tarafında ise ton daha karmaşık. Chicago Council on Global Affairs anketine göre ABD'lilerin %41'i Çin'in bölgesel hedeflerini ABD için tehdit olarak görüyor; bu oran 2022'de %52 seviyesindeydi.

Aynı ankette ABD'lilerin %57'den fazlası Washington'ın Pekin ile iş birliği yapması ve ilişkileri sürdürmesi gerektiğini belirtti. Trump'a yakın olmayan Cumhuriyetçilerin %57'si iş birliğini desteklerken, Trump'ın sadık tabanının %63'ü ilişkilerin sınırlandırılmasından yana.

Teknoloji zincirleri sınanıyor

Görüşmelerin sonucu, yalnızca iki başkent arasındaki diplomatik hava için değil, teknoloji ve emtia akışları için de belirleyici olacak. Eğer ateşkes Ocak ayına kadar sorunsuz taşınırsa, küresel üreticiler nadir toprak tedariki ve tarife maliyetleri konusunda kısa vadeli bir nefes alanı bulabilir.

Bu senaryoda Washington, tarım ihracatı ve seçili sanayi ürünleri için Çin pazarına erişimi artırmaya çalışır; Pekin ise kritik mineral kartını daha sınırlı kullanır. Teknoloji sektörü açısından mekanizma, girdi maliyetlerinin ve lisans belirsizliğinin geçici olarak düşmesidir.

Eğer görüşmeler Tayvan, yapay zeka kontrolleri veya tarifeler üzerinde kilitlenirse, ticaret ateşkesinin uzaması piyasalara yalnızca sınırlı güven verebilir. Bu durumda küresel makro görünümde risk, üretim zincirlerinin daha pahalı güzergahlara kayması; ABD-Çin ilişkisinde risk, ekonomik dosyaların güvenlik başlıklarına bağlanması olur.

Şimdi izlenecek ana eşik, Ocak ayına kadar tarifeler ve nadir toprak kısıtlamaları konusunda yazılı bir çerçevenin çıkıp çıkmayacağı. Çıkmazsa, Andrews'teki törensel yumuşama ticaret, teknoloji ve tarım sektörleri için kalıcı bir dengeye dönüşmeyebilir.