Güney Afrika partileri Cape Town’ın yıllık 30.000 konutluk açığı konusunda bölündü

Daily Maverick'in 27 Ekim'de yayınlanan seçim programında altı Güney Afrikalı parti temsilcisi Cape Town'ın konut sorununa yaklaşımı konusunda fikir ayrılığına düşerken, kentin belediye başkan yardımcısı yılda yaklaşık 30.000 konutluk bir açık olduğunu belirtti.

Tartışma, Güney Afrika'nın 4 Kasım yerel seçimleri öncesinde arazi kullanımı, kiralama düzenlemeleri ve belediye hizmetlerini gündeme taşıyor: Atlas360 hesaplamalarına göre söz konusu açık günde yaklaşık 82 konuta denk geliyor.

Daily Maverick'in Politically Aweh programı; DA'dan Eddie Andrews, ANC'den Cameron Dugmore, ActionSA'dan Dereleen James, EFF'den Dr. Tlaleng Mofokeng, FF+'tan Dr. Corné Mulder ve Good partisiyle birlikte seçime giren Rise Mzansi'den Songezo Zibi'yi bir araya getirdi. Daily Maverick, MK'yi de davet ettiğini bildirdi.

Cape Town Belediye Başkan Yardımcısı Andrews, belediyenin tek tedarikçi olmak yerine uygun fiyatlı konut imkanı sağlaması gerektiğini savundu. Yayına göre Andrews, bu yaklaşımı "yatırım odaklı büyüme" ile ilişkilendirerek "Özel sektörü ortaklarımız olarak görüyoruz" dedi.

Daily Maverick'e göre Dugmore, ANC'nin belediye arazilerinin "yabancılara" satışını durduracağını ve şehir merkezinin 20 kata kadar binalara izin verecek şekilde yeniden imara açılacağını söyledi. Dugmore, "Binalar ne kadar yüksek olursa, daireler o kadar ucuz olur" dedi.

ActionSA'dan James de bir arsa denetimi, 99 günlük bir takvim ve kiralama yerine tapu verilmesini önerdi. Zibi ise büyükşehir belediyelerinin arsa satın almasını, altyapıya yatırım yapmasını ve altyapılı arsalar sağlamasını; devletin ise bunu karşılayamayacak durumda olan kişiler için konut inşa etmesini teklif etti.

Mulder, belediyelerin her kent sakinine bir ev finanse edemeyeceğini söyleyerek sosyal konutların yanı sıra altyapılı arsaları da destekledi. Mofokeng ise EFF'nin mevcut konut birikimlerini azaltmak için zamana bağlı planlar belirleyeceğini, bekleme listelerini yayınlayacağını ve kent hizmetlerinin sunulabilmesi için kayıt dışı yerleşimleri resmiyete kavuşturacağını ifade etti.

Tartışma ayrıca, apartheid dönemi planlamasının yarattığı ve yoksul topluluklar ile ekonomik merkezler arasındaki kalıcı mesafeyi tanımlamak için kullanılan mekansal apartheid terimi üzerindeki görüş ayrılıklarını da ortaya çıkardı. Daily Maverick, Cape Town Belediye Başkanı Geordin Hill-Lewis'in bu ifadeyi "propaganda dili" olarak adlandırdığını aktarırken; Andrews, apartheid'ın insanları kentin çeperlerine ittiğini kabul ederek işe gidip gelenlerin harcanabilir gelirlerinin yaklaşık %40'ını ulaşıma harcayabildiğini ve günde yaklaşık üç saat kaybettiklerini söyledi.

James, konuyu Cape Flats'teki şiddet olaylarıyla ilişkilendirerek düşük ve orta gelirli kişilere öncelik verilmesi gerektiğini belirtti. Bu grubu ayda yaklaşık 3.500 ile 20.000 Rand arasında kazanan insanlar olarak tanımladı ve iki yatak odalı bir dairenin 5 milyon Rand tuttuğu projeleri eleştirdi. Atlas360 hesaplamalarına göre bu fiyat, James'in belirttiği üst aylık gelir rakamının 250 katına denk geliyor.

Kısa süreli kiralamalar konusunda Daily Maverick, DA dışındaki neredeyse tüm katılımcı partilerin bunları konut sorununu kötüleştiren bir unsur olarak gördüğünü aktardı. Zibi dijital göçebelere dikkat çekerek, yerel halkın, kent sakinlerinin üç ayda ödediği miktarı bir ayda ödeyebilen kiracılarla rekabet ettiğini söyledi. Dugmore ise Cape Town'da Airbnb'nin "hiçbir şekilde düzenlenmediğini" ifade etti.

Daily Maverick, Cape Town'ın kamuoyu görüşü alma süreci 5 Ekim'de sona eren kısa süreli kiralama taslak yönetmeliğinin, ilanların kaydını ve yılın yarısından fazlasında kısa süreli kiralanan evlerden ticari vergi alınmasını gerektireceğini belirtti. Yayın organı, önlemin henüz yasalaşmadığını bildirdi.

Andrews, kısa süreli kiralamaların temel sorun olduğu fikrini reddetti. Daily Maverick'e göre Andrews, "Piyasa nereye giderse oraya gider" dedi. Ayrıca Cape Town'da kira kontrolü ihtimalinin "hiç olmadığını" söyledi.

Seçim sınavları

4 Kasım'da Güney Afrika'da yapılacak yerel seçimler, her partinin Cape Town ve diğer büyükşehirlerde konut, arsa tahsisi ve hizmet sunumu politikaları üzerinde ne kadar belediye nüfuzuna sahip olduğunu gösterecek.

Kısa süreli kiralama konusunun ayrı bir belediye süreci bulunuyor. 5 Ekim'de kamuoyu görüşü alma sürecinin kapanmasının ardından takip edilebilir adım, Cape Town'ın yılın yarısından fazlasında kısa süreli kiralanan evler için kayıt ve ticari vergileri kapsayan taslak yönetmeliği ilerletip ilerletmeyeceği, değiştirip değiştirmeyeceği veya rafa kaldırıp kaldırmayacağıdır.

Tarih verilen diğer vaatler ise partilere özgü. ANC veya ActionSA 4 Kasım'dan sonra ilgili bir belediyede yetki kazanırsa, 100 gün ve 99 günlük arsa denetimi taahhütleri, seçim vaatlerinin belediye icraatına dönüşüp dönüşmeyeceği konusunda ölçülebilir son tarihler sunuyor.