Tat tomurcuğu sinyalleri bazı uzun COVID hastalarında değişti

University of Colorado Anschutz ve iki İsveç üniversitesinden araştırmacılar, 19 Ekim'de Chemical Senses dergisinde yayımlanan çalışmada, COVID-19'dan sonra 1 yıldan uzun süren tat sorunlarını 28 kişide tat tomurcuğu sinyal değişimleriyle ilişkilendirdi.

Kanıt düzeyi: Erken (küçük, hayvan, hücre veya ön baskı çalışması). Bu bulgu önem taşıyor çünkü 28 katılımcıdan 8'inde belirgin şekilde anormal tat puanları görülürken, 11'i başta tatlı, acı ve umami olmak üzere belirli tatlarda güçlük bildirdi.

Katılımcılar, COVID-19 enfeksiyonundan sonra 1 yıldan uzun süren kalıcı tat bozukluklarına sahipti. University of Colorado Anschutz materyallerine dayanan ScienceDaily haberine göre, hiçbir katılımcı COVID-19 nedeniyle hastaneye yatırılmamıştı.

Araştırmacılar, tuzlu ve ekşi tadın büyük ölçüde korunduğunu buldu. Umami; mantar ve et suyu gibi gıdalarla ilişkilendirilen lezzetli tattır.

Ekip, 20 katılımcıdan küçük tat tomurcuğu doku örnekleri topladı. Tat reseptör hücrelerinin beyne tat sinyalleri iletmek için kullandığı bir protein olan PLCβ2 ile bağlantılı ve protein üretiminde rol oynayan genetik materyal olan mesajcı RNA miktarında azalma bildirildi.

“PLCβ2, tat hücrelerinin içinde moleküler bir amplifikatör gibi davranır” dedi University of Colorado Anschutz'ta hücresel ve gelişimsel biyoloji profesörü ve çalışmanın sorumlu yazarı olan Thomas Finger. “Sinyal beyne iletilmeden önce onu güçlendirir. Seviyeler azaldığında, tat sinyali zayıflar.”

Bu mekanizma, çalışmada tanımlanan tat örüntüsüyle ilişkilendirildi. ScienceDaily aktarımına göre; tatlı, acı ve umami sinyali PLCβ2'ye bağımlıyken, tuzlu ve ekşi tat farklı sinyal yollarını kullanıyor.

Araştırmacılar ayrıca bazı tat tomurcuklarında yapısal farklılıklar bildirdi. Finger, “Bazı denekler normal görünümlü tat tomurcuklarına sahipken, diğerleri yapısal bozulma gösterdi” dedi. “Bu durum, hem moleküler hem de mimari değişikliklerin kalıcı tat bozukluğuna katkıda bulunabileceğini gösteriyor.”

Çalışma, enfeksiyon sırasında kısa süreli tat kaybı yaşayan herkesi değil, en doğrudan COVID-19 sonrasında uzun süreli tat bozukluğu yaşayan kişileri kapsıyor. Kaynak, COVID kaynaklı tat değişiklikleri yaşayan çoğu insanın haftalar veya aylar içinde iyileştiğini, daha küçük bir grubun ise daha uzun süren semptomlara sahip olduğunu belirtti.

Çalışma, anormalliklerin normale dönüp dönmeyeceğini ya da bir tedavinin tat sinyalini geri kazandırıp kazandıramayacağını gösteremiyor.

Yazarlar, “Bulgularımız, virüs temizlendikten uzun süre sonra bazı COVID sonrası hastalarda uzun süreli tat bozukluğuna dair ölçülebilir kanıtlar sunuyor” diye yazıyor. Araştırmacıların moleküler değişikliklerin geçici olup olmadığını ve tat sinyalini hedefleyen tedavilerin daha iyi iyileşmeyle ilişkili olup olmadığını hâlâ belirlemesi gerekiyor.

Kaynak: University of Colorado Anschutz materyallerine dayanan ScienceDaily haberi, 19 Ekim; Chemical Senses dergisindeki çalışma, 2026.

Atlas360 sağlık araştırmalarını aktarır, tıbbi tavsiye vermez.