Meta kurucusu Zuckerberg’den vergi hamlesi: Şirket yapısı yeniden düzenleniyor

Meta, California'daki %5 servet vergisi teklifi öncesinde, Zuckerberg'in oy kontrolünü koruyarak hisse satmasını sağlayacak bir plan açıkladı.

Şirketin 21 Ekim tarihli duyurusunda aktarılan düzenleme, kurucunun nakit elde etmek için yönetimde söz hakkı sağlayan paylarını satma ihtiyacını azaltmayı amaçlıyor. Karşılığında Mark Zuckerberg, belirli istisnalar dışında, sekiz yıllık süreyle California'da ya da Meta merkezinin bulunduğu bölgede ikamet etmeyi taahhüt ediyor.

California seçmenlerinin 3 Kasım'da değerlendireceği teklif, milyarderlerin servetine tek seferlik yüzde 5 vergi uygulanmasını öngörüyor. Henüz yürürlüğe girmeyen teklif ile Meta'nın hisse planı ayrı süreçler oluşturuyor; şirket, yeni yapının başlangıcı için 19 Ocak 2027 tarihini hedefliyor.

Zuckerberg'in payı ile kontrolü ayrışıyor

Meta'nın açıkladığı verilere göre, ekim başında Zuckerberg'in sermayedeki payı yaklaşık %13,4 düzeyindeyken toplam oy gücündeki ağırlığı yüzde 60,6'ya ulaşıyordu. Bu fark, kurucunun sahip olduğu B sınıfındaki her payın 10 oy taşımasından kaynaklanıyor.

Plan, mevcut A ve B sınıflarındaki her paya karşılık yatırımcılara birer adet C sınıfı pay verilmesini içeriyor. Yeni sınıf oy hakkı taşımayacağı için şirket, dağıtımın ekonomik hakları korurken hissedarlar arasındaki oy dağılımını değiştirmeyeceğini belirtiyor.

Zuckerberg açısından düzenlemenin temel işlevi, satılabilecek varlıklarla şirket yönetiminde kullanılan hakları birbirinden ayırmak. Kendisine tahsis edilen C paylarını elden çıkarması halinde, bunlar oy taşımadığından, satış doğrudan mevcut oy gücünü azaltmayacak.

Ancak kurucunun yeni paylarının tamamını hemen nakde çevirmesi mümkün olmayacak. Şirketin açıkladığı koşullar, tahsis edilen C paylarının yüzde yirmi'sinin satışına izin verirken geriye kalan %80'i başlangıçta kısıtlamaya tabi tutuyor.

Bu sınırlamaların aşamalı kaldırılması, Zuckerberg'in Meta'daki tam zamanlı görevini sürdürmesine bağlanıyor. Böylece anlaşma, kurucunun likidite erişimiyle şirkette çalışmaya devam etmesi arasında doğrudan bir koşul kuruyor.

İkamet taahhüdü yapay zekâyla bağlantılı

Facebook, Instagram ve WhatsApp'ı bünyesinde barındıran Meta'nın yönetimi, yapay zekâ yatırımları sırasında Zuckerberg'in merkeze yakın bulunmasını önemli görüyor. İkamet taahhüdü yalnızca California'yı değil, genel merkezin bulunduğu bölgeyi de kapsıyor; dolayısıyla anlaşma mutlak bir eyalette kalma zorunluluğu olarak okunmamalı.

Taraflar anlaşmayı 14 Eylül'de tamamladı, kamuoyuna açıklama ise 21 Ekim'de yapıldı. Düzenleme, Zuckerberg'in yıllık 1 dolarlık temel ücretini değiştirmiyor ve buna ilave performans ödemesi getirmiyor.

Meta, oy taşımayan payları kurucunun olası vergi ödemesinin ötesinde de kullanmayı planlıyor. Şirketin belirttiği kullanım alanları arasında yapay zekâ projelerine kaynak sağlanması, satın alma işlemleri ve çalışanlara pay tahsisi bulunuyor.

Şirket, 2026 için sermaye harcaması beklentisini 135 milyar dolar alt sınır ve 145 milyar dolar üst sınırla ifade ediyor. Meta'nın paylaştığı üçüncü çeyrek gelir rakamı ise önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 26 artışla 64,6 milyar dolar seviyesinde bulunuyor.

Vergi oylaması nakit ihtiyacını belirleyecek

Teklif kabul edilirse, servetinin önemli kısmı şirket paylarından oluşan Zuckerberg için vergi ödemesine yönelik nakit sağlama ihtiyacı doğabilecek. Yeni sınıf, bu ihtiyacın oy taşıyan paylar satılmadan karşılanmasına yönelik bir araç sunuyor; ancak açıklanan bilgiler kişisel vergi tutarını hesaplamaya yetmiyor.

Benzer bir likidite ihtiyacı, teklif kapsamına girecek diğer teknoloji milyarderleri için de söz konusu olabilir. Bunun sektör genelinde ne ölçüde hisse satışına dönüşeceği veya piyasa fiyatlarını nasıl etkileyeceği konusunda sunulan bilgilerden bir sonuç çıkarmak mümkün değil.

Teklif reddedilirse, bu vergiye bağlı nakit ihtiyacı senaryosu gerçekleşmeyecek; Meta'nın açıkladığı diğer kullanım amaçları ise ayrı bir başlık olarak kalacak. Sürecin somut eşikleri, 3 Kasım oylamasının sonucu ve şirketin ocak ayında uygulamaya geçirmeyi planladığı hisse düzenlemesi olacak.