İsrail seçimlerinde kördüğüm: İki blok da çoğunluğu sağlayamadı

İsrail seçimlerinde ilk sonuçlar hiçbir bloğa 61 sandalye sağlamazken, Arap listelerinin desteği hükümet pazarlıklarında öne çıkıyor.

27 Ekim’deki oylamanın ardından aktarılan resmi olmayan dağılım, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun bloğunu 55, muhalefeti ise 49 sandalyede gösteriyor. İki Arap listesinin toplam 16 sandalyesi bulunuyor; ancak sayım sürerken bu rakamlar kesinleşmiş bir parlamento tablosu oluşturmuyor.

Knesset’in 120 üyeli yapısında salt çoğunluk için gereken 61 sandalyeye Netanyahu’nun bloğu altı, muhalefet ise 12 sandalye uzaklıkta. Bu nedenle mevcut dağılım korunursa hükümetin kuruluşu, blokların kendi içindeki uzlaşmanın yanı sıra dışarıdan sağlayabilecekleri desteğe de bağlı olacak.

Arap listelerinin desteği çoğunluğu değiştirebilir

Birleşik Arap Listesi lideri Mansur Abbas, partisinin muhalefetle birlikte çoğunluğa ulaşmasını istediğini açıkladı. Ancak iki Arap listesinin toplam sandalye sayısı, her ikisinin de aynı hükümet formülünü desteklediği anlamına gelmiyor; Ortak Liste Başkanı Yusuf Cabarin belirli bir seçeneğe açık destek vermedi.

Gadi Eisenkot’un önündeki seçeneklerden biri, Arap milletvekillerinin dışarıdan destekleyeceği bir azınlık hükümeti. Böyle bir düzenleme üzerinde anlaşılırsa, Arap partilerinin ev yıkımlarının durdurulması, Arap yerleşimlerinde suçla mücadele ve Filistinlilerle siyasi çözüm talepleri görüşmelerin parçası haline gelebilir.

Eisenkot daha önce planladığı koalisyona Arap partilerini almayacağını söylemişti; seçim sonrasında da hükümetin Siyonist niteliğini vurguladı. Bununla birlikte, kabineye katılım ile dışarıdan parlamenter destek farklı düzenlemeler olduğundan, önceki açıklaması tek başına dış destek seçeneğine ilişkin kesin bir tutum göstermiyor.

Abbas’ın partisi, Naftali Bennett ve Yair Lapid öncülüğünde 2021’de oluşturulan koalisyona katılmış, hükümet bir yıl sonra dağılmıştı. Bu deneyim Arap partilerinin hükümet oluşumuna katılımına örnek sunuyor; fakat aynı modelin yeniden kurulacağına ilişkin bir anlaşma açıklanmış değil.

Netanyahu ve Eisenkot farklı mesajlar veriyor

Netanyahu, Kudüs’teki Likud merkezinde yaptığı konuşmada sağ partileri bir hükümet etrafında birleşmeye çağırdı. Eisenkot ise seçmenlerin Netanyahu’ya karşı tavır aldığını savunarak görevden ayrılmasını istedi; güvenlik meselelerinin siyasi amaçlarla kullanılmaması gerektiğini söyledi.

Yair Lapid de sonuçları Netanyahu açısından yenilgi olarak nitelendirdi. Bunlar muhalefet liderlerinin siyasi değerlendirmeleri; verilen sandalye rakamları Netanyahu’nun bloğunu muhalefet bloğunun önünde, ancak tek başına çoğunluk sınırının altında gösteriyor.

Netanyahu ile Eisenkot’un dönüşümlü başbakanlık yapacağı bir birlik hükümeti, gündeme getirilen diğer formül. Muhalefet partilerinin Netanyahu başkanlığındaki bir kabineye katılmaya karşı tutumları değişmezse bu seçenek üzerinde uzlaşmak zorlaşacak; tarafların böyle bir düzenlemeyi kabul ettiğine ilişkin açıklanmış bir mutabakat bulunmuyor.

Resmi olmayan dağılımda Itamar Ben-Gvir ve Bezalel Smotrich’in partilerine toplam 13 sandalye düşüyor ve bu sayı Netanyahu bloğunun içinde yer alıyor. Dolayısıyla bu sandalyeler 55’e ayrıca eklenemiyor; birlik hükümeti tartışmasında iki partinin kabine dışında bırakılması da olası seçeneklerden biri olarak sunuluyor.

Kesin sayımın ardından hükümet görevi

Merkez Seçim Komitesi’nin açıklamasına göre katılım %77,7 oldu; bu oran 1999 sonrasının en yüksek düzeyini oluşturuyor. Sayımın, incelemelerin ve itirazların tamamlanmasıyla nihai tablonun 4 Kasım’a kadar ortaya çıkması bekleniyor.

Sonuçlar kesinleşince Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un hükümeti kurma görevini, parlamentoda yeterli desteği toplayabilecek bir lidere vermesi öngörülüyor. Koalisyon görüşmelerinin süresi de belirsiz: Netanyahu, Kasım 2022 seçimlerinden sonra hükümetini oluşturmak için 58 gün müzakere yürütmüştü.

Partiler destek konusunda anlaşamaz ve yeniden seçimin yasal koşulları oluşursa seçmenler tekrar sandığa gidebilir. Hükümet kurulana kadar Netanyahu’nun görevde kalacağı belirtilirken, ilk belirleyici gelişmeler kesin sandalye dağılımı ve partilerin hangi hükümet formüllerini destekleyeceklerini açıklamaları olacak.