İnterneti bitirecek ‘Okyanus’ planı

Denizaltı kabloları, küresel veri trafiğinin yüzde 95'inden fazlasını taşıdığı için NATO’nun Rusya risk dosyasında yeni bir odak noktası olarak öne çıktı.

Aktarılan verilere göre okyanus tabanına döşenmiş fiber optik hatların toplam uzunluğu 1,4 milyon kilometreye ulaşıyor. Bu ağ, sivil internetin yanı sıra uluslararası finans mesajlaşması, bulut hizmetleri ve askeri haberleşme için de temel taşıyıcı konumunda.

NATO dosyasında deniz tabanı

NATO karargahı ve Batılı istihbarat servislerine atfedilen değerlendirmeler, olası bir tırmanışta ilk hedeflerden birinin açık çatışma araçları yerine deniz tabanındaki altyapı olabileceğini savunuyor. Bu çerçevede risk, tek bir kablonun kopmasından çok kritik geçiş noktalarında eş zamanlı kesinti ihtimalinde yoğunlaşıyor.

Değerlendirmelerde adı geçen ana Rus birimi GUGI, yani Derin Deniz Araştırmaları Ana Müdürlüğü. Metinde bu yapının Rusya Savunma Bakanlığı Genelkurmayı’na bağlı çalıştığı ve geleneksel denizaltı filolarından ayrı hareket ettiği aktarılıyor.

GUGI ile ilişkilendirilen Yantar gibi özel donanımlı oşinografik araştırma gemileri ile Losharik ve Belgorod nükleer denizaltıları, binlerce metre derinlikte çalışabilen robotik kollara sahip araçlar olarak tanımlanıyor. Bu platformların kablolara sensör yerleştirme veya kriz sırasında fiziksel müdahale kapasitesine sahip olduğu iddiası Batılı güvenlik değerlendirmelerine dayandırılıyor.

Brüksel’de kurulan özel hücre

NATO’nun Brüksel’de Kritik Denizaltı Altyapı Koordinasyon Hücresi kurduğu, Kuzey Denizi, Baltık ve Kuzey Atlantik çevresindeki hareketliliğin ardından bildiriliyor. Hücrenin odağı, deniz altındaki enerji ve veri hatlarının daha yakından izlenmesi ve müttefikler arasında koordinasyonun artırılması.

İngiltere ve müttefik istihbarat birimlerine atfedilen değerlendirmeler, Rusya’nın bu alandaki faaliyetlerini 'Gri Bölge Savaşı' doktrini içinde okuyor. Bu tanım, sıcak çatışma eşiğinin altında kalan ancak finansal, dijital ve kurumsal işleyişi baskı altına alabilecek hamleleri ifade ediyor.

Rus araştırma gemilerinin kritik hatlar üzerinde veya yakınında görülmesi, tek başına sabotaj kanıtı olarak sunulmuyor. Ancak aynı hareketlilik, deniz altı altyapısının barış zamanında haritalanması, izlenmesi veya kriz için seçenek hazırlanması ihtimali nedeniyle güvenlik kurumlarının dikkatini çekiyor.

Kritik boğazlarda kesinti riski

Uzman değerlendirmelerine göre küresel internet ağı tek bir hatla ayakta durmadığı için münferit bir kopma genellikle trafiğin alternatif güzergahlara aktarılmasıyla yönetilebilir. Sorun, Atlantik veya Kızıldeniz gibi dar ve yoğun geçişlerde birden fazla ana hattın aynı anda devre dışı kalması halinde büyür.

Böyle bir senaryoda finansal mesajlaşma, sınır ötesi bankacılık işlemleri, bulut hizmetleri ve şirketlerin uluslararası veri akışı aynı anda gecikme veya kesintiyle karşılaşabilir. Etki tek bir şirketle sınırlı kalmaz; bankalar, borsalar, bulut sağlayıcıları, telekom operatörleri ve kamu kurumları aynı altyapıya bağlı çalışır.

Onarım tarafındaki kapasite de sınırlı görünüyor. Aktarılan bilgilere göre okyanus tabanındaki fiber kabloları çıkarıp ek yapabilecek özel kablo tamir gemilerinin sayısı dünya genelinde yaklaşık 60 düzeyinde; savaş veya kriz koşullarında bu gemilerin hasarlı bölgelere ulaşması haftalar, tamir süreci ise aylar alabilir.

Sınırlı bir kesinti senaryosunda küresel makro etki daha çok gecikme, maliyet artışı ve yedek kapasite talebi üzerinden hissedilir. Şirket düzeyinde bankalar ve bulut sağlayıcıları trafik yönlendirme maliyetiyle karşılaşırken, sektör düzeyinde kablo işletmecileri ve telekom grupları yedek güzergah yatırımlarını hızlandırmak zorunda kalabilir.

Eş zamanlı ve koordineli bir kesinti senaryosunda ise küresel finansal işlemlerin akışı, veri merkezleri arasındaki senkronizasyon ve askeri-sivil haberleşme daha ağır baskı görür. Ana belirsizlik, hangi hatların en savunmasız olduğu, NATO’nun yeni hücresinin ne kadar hızlı koordinasyon sağlayacağı ve sınırlı onarım filosunun kriz bölgelerine girip giremeyeceği.