İsrail Cumhurbaşkanı Herzog’un Bakü yolculuğunda “Tarifeli uçak” iddiası

Isaac Herzog’un Bakü’ye tarifeli uçuşla gittiği bildirildi; bir Türk yetkili, hava sahası kullanımı için talep gelmediğini söyledi.

İsrail Cumhurbaşkanı’nın yolculuğuna ilişkin haberlerde, Azerbaycan Hava Yolları tarafından gerçekleştirilen seferin Türkiye üzerinden geçtiği belirtildi. Bu anlatım, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın 2025’te İsrail uçaklarına yönelik açıkladığı hava sahası yasağının tarifeli bir seferdeki yolcu açısından nasıl uygulandığı konusunu gündeme getiriyor.

Bakü yolculuğunda tarifeli sefer ayrıntısı

Herzog’un ziyaretinin amacı, Asya'da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı (CICA) Devlet ve Hükümet Başkanları Konseyi Yedinci Toplantısı'na katılmak olarak aktarıldı. Seyahat haberleri, Cumhurbaşkanı’nın Tel Aviv çıkışlı bir yolcu uçağıyla Azerbaycan’a ulaştığını belirtiyor.

İsrail’de yayımlanan haberlerde, uçuşun Türk hava sahasından geçmesi sayesinde Karadeniz üzerinden izlenecek daha uzun güzergahın kullanılmadığı ifade edildi. Karadeniz rotasının Rusya-Ukrayna savaşıyla bağlantılı güvenlik riski taşıdığı değerlendirmesi de aynı haberlerde yer aldı; güzergaha ilişkin bağımsız uçuş kaydı sunulmadı.

Azerbaycan’daki haberlerde ise Herzog’a yardımcısının ve dar katılımlı bir heyetin eşlik ettiği aktarıldı. Bu anlatıma göre heyettekiler, diğer yolcularla aynı şekilde bilet alarak yolculuk yaptı; ziyaret için ayrı uçak sağlanmadı veya özel sefer oluşturulmadı.

Dolayısıyla haberlerde tarif edilen yolculuk, Herzog’a tahsis edilmiş bir devlet uçağının uçuşundan farklı. Ancak kullanılan uçağın tarifeli olması, Türkiye’nin hava sahası düzenlemesinin kapsamını tek başına açıklayan bir hukuki dayanak olarak sunulmuyor.

Türk yetkili talep gelmediğini söylüyor

Uçağın Türkiye üzerinden geçtiği yönündeki soruya yanıt veren Türk yetkili, hava sahasının kullanılması konusunda Ankara’ya başvuru yapılmadığını belirtti. Yetkili, Herzog’un normal bir yolcu seferini kullandığının anlaşıldığını da ifade etti.

Yetkili, yolcu bilgilerinin paylaşılması konusunda şu açıklamayı yaptı: "Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı kuralları gereği yolcu listeleri paylaşılmıyor". Açıklamada ilgili düzenlemenin numarası veya hangi hükmün bu uçuş bakımından geçerli olduğu belirtilmedi.

Bu yanıt, Türkiye’den Herzog’un seyahati için ayrıca izin istendiğini doğrulamıyor. Aynı zamanda uçuşun hangi izin kapsamında gerçekleştirildiğini veya Cumhurbaşkanı’nın uçakta bulunduğunun Türk makamlarınca önceden bilinip bilinmediğini açıklamıyor.

Yolcu listesinin paylaşılmamasına ilişkin açıklama ile hava sahasına giriş izni ayrı konular. Yetkilinin verdiği bilgi, ilk konuda bir kural bulunduğu iddiasını içerirken ikinci konuda yalnızca Türkiye’ye talep iletilmediğini bildiriyor; mevcut açıklamadan özel bir istisna tanındığı sonucu çıkarılamıyor.

Fidan’ın yasağı İsrail uçaklarını kapsıyor

İletişim Başkanlığı’nın aktardığı bilgiye göre Hakan Fidan, 30 Ağustos 2025’te İsrail uçaklarının Türk hava sahasına girişine izin verilmediğini söyledi. Fidan, aynı açıklamada Türkiye’nin İsrail’le ticareti durdurduğunu ve Türk gemilerinin İsrail limanlarına gitmesine izin vermediğini de belirtti.

Fidan’ın uçuşlarla ilgili ifadesinde doğrudan İsrail uçakları yer alıyor. Herzog’un seyahati hakkındaki haberlerde ise işletmeci olarak Azerbaycan Hava Yolları gösteriliyor; bu iki bilgi arasındaki ayrım, bir yolcunun kimliğiyle uçağın hangi ülkenin şirketince işletildiğinin aynı şey olmadığını ortaya koyuyor.

Bununla birlikte Fidan’ın açıklaması, başka bir ülkenin tarifeli seferinde seyahat eden İsrailli yetkililer için uygulanacak usulü ayrıntılandırmıyor. Herzog’un yolculuğu hakkında verilen yanıt da yolcu kimliğine bağlı ayrı bir izin yükümlülüğü bulunup bulunmadığını belirtmiyor.

Mevcut açıklamalar, Türkiye’nin 2025’te duyurduğu kısıtlamayı kaldırdığını veya Herzog için değiştirdiğini göstermiyor. Uygulamanın netleşmesi açısından belirleyici ayrıntılar, yasağın resmi kapsamı ile tarifeli uçuşlarda devlet görevlilerinin seyahatine ilişkin izin koşulları olacak.