Hayatta Kalmak İçin Ot Yiyorlar

Oleşki’de yaklaşık 6 bin sivil, Rus işgali altında gıda, su ve sağlık hizmetlerine erişimin koptuğu bir kentte sıkıştı. Bu sayı, işgal öncesindeki yaklaşık 24 bin nüfusun dörtte biri.

Ukrayna hükümeti, kentte ve çevresinde kalanların yaklaşık 200’ünün çocuk olduğunu tahmin ediyor. Kent sakinleri, çocukların yetersiz beslenme, tedavi eksikliği ve eğitimsizlik nedeniyle daha ağır koşullarla karşı karşıya kaldığını söylüyor.

Dinyeper kıyısında sıkışan kent

Oleşki, 2022’den bu yana Rusya’nın kontrolünde ve Dinyeper Nehri hattında Ukrayna mevzileri ile Rus birlikleri arasında kalıyor. Bu konum, sivillerin tahliyesini ve yardım ulaştırılmasını daha zor hale getiren ana unsur olarak öne çıkıyor.

Kent, 2023’te Nova Kahovka Barajı’nın yıkılmasından sonra büyük hasar gören yerleşimler arasındaydı. Ukrayna ve NATO barajın Rusya tarafından havaya uçurulduğunu savunurken, Moskova sorumluluğu Kiev’e yükledi.

Baraj felaketinin ardından Oleşki’de elektrik, doğal gaz ve su hizmetlerinin kesildiği belirtiliyor. Kent sakinleri yemek pişirmek, ısınmak ve temel temizlik ihtiyaçları için geçici yöntemlere bağımlı hale geldi.

Gıda yolu 23 kilometre

Halia adıyla aktarılan bir kent sakini, son gıda yardımının mayıs ayında ulaştığını söyledi. Halia, “Günde yalnızca bir kez, sadece akşam yemeği yiyorum” diyerek öğünlerinin çoğunlukla ekmek, çay, bazen domates veya baldan oluştuğunu anlattı.

Oleşki’de açık mağaza kalmadığı, kıyafet ve hijyen ürünleri dahil temel ihtiyaçların bulunamadığı aktarılıyor. Yerel Telegram gruplarında hangi yabani otların yenebileceği, yiyeceklerin nasıl takas edileceği ve elde kalan ürünlerin kimlerle paylaşılacağı konuşuluyor.

Gıda arayışı, bazı siviller için ölümcül bir rotaya dönüştü. Dört ayrı kaynak, 20 Eylül’de Radensk’ten bir çanta yiyecekle dönen bir karı kocanın, yaklaşık 23 kilometrelik yolculuk sonrası sokağa çıkma yasağı başlamadan kente ulaşamadığını ve dron saldırısında öldüğünü doğruladı.

Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sybiha, Oleşki’deki halkın Rus güçleri tarafından “tam ablukaya” alındığını söyledi. Sybiha, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu sırasında uluslararası topluma Rusya’ya baskı yaparak insani yardım girişine izin verilmesini sağlama çağrısı yaptı.

Kremlin ise bu hafta Oleşki’de “kritik bir durum” yaşandığını ve gıda ile ilaç tedarikinde sorun bulunduğunu kabul etti. Moskova, Rus ordusunun sorunları gidermek için çalıştığını savundu ve koşullardan Kiev’i sorumlu tuttu.

Ölü sayısı belirsiz kalıyor

Oleşki’de can kaybını ölçmek güç, çünkü bağımsız erişim sınırlı ve bazı ölümlerin kayda geçirilip geçirilmediği bilinmiyor. Birleşmiş Milletler Ukrayna İnsan Hakları İzleme Misyonu, bu yıl Oleşki ve yaklaşık 24 kilometre doğudaki Hola Prystan’da en az 29 sivilin öldüğü, 54 sivilin yaralandığı yönünde raporlar kaydetti.

Yerel gönüllü Ksenia Arkhipova, 2022 yazında kentten ayrıldıktan sonra ölenlerin isimlerini ve doğum tarihlerini toplamaya başladığını söyledi. Arkhipova’ya göre liste yaklaşık 1.200 kişiye ulaştı, ancak bu toplam bağımsız biçimde doğrulanmış değil.

Arkhipova, “Bazen listeyi güncelleyecek zamanım olmuyor çünkü liste her gün bir veya iki kişi daha uzuyor. Biri dron tarafından öldürülüyor, bir başkası mayına basıyor” dedi.

Kent sakinleri, Rus işgal makamlarının bazı cenazelerin gömülmesine izin vermediğini söylüyor. Tetiana adlı bir sakin, “Bir dron tarafından öldürülmüşlerse, mayına basmışlarsa veya başka herhangi bir şekilde hayatlarını kaybetmişlerse ölüleri gömmemize izin vermiyorlar” dedi.

Aktarılan bilgilere göre işgal makamları bu tür ölümler için Rus bir doktorun otopsisini istiyor, ancak Oleşki’de bunun yapılması mümkün görünmüyor. Tetiana, yalnızca doğal nedenlerle ölenlerin gömülebildiğini, bazı cesetlerin aralık ayından bu yana sokaklarda kaldığını söyledi.

Humanity adlı yardım kuruluşunun kurucu ortaklarından Ester Vrataryova, cenazelerin bekletilmesini siviller üzerinde baskı kuran bir yöntem olarak niteledi. Vrataryova, “Bu, psikolojik bir baskı aracı. Bir cesedi gömmeye çalışırsanız sıradaki kişi siz olursunuz” dedi.

İnsani yardım koridoru açılırsa ilk etki gıda, ilaç ve tahliye akışında görülecek; bu, sivillerin hayatta kalma şansını artırırken Oleşki üzerindeki askeri baskıyı azaltabilir. Abluka devam ederse ölümlerin kaydı, çocukların sağlık durumu ve cenazelerin kaldırılması krizin en görünür ölçütleri olacak.