Gine-Bissau hepatit B aşı çalışmasını onay çıkmayınca durdurdu

Tartışmalı aşı araştırmasında resmi onay engeli

Batı Afrika ülkesi Gine-Bissau'da yaklaşık 14 bin bebeği kapsaması hedeflenen geniş çaplı hepatit B aşı denemesi, idari mercilerden geçerli izinlerin alınamaması sebebiyle iptal edildi. Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri tarafından sağlanan 1,6 milyon dolarlık finansmanla yürütülen proje, uluslararası tıp camiasında ciddi etik kaygılara yol açmıştı.

Araştırmayı yürüten Danimarka merkezli Bandim Sağlık Projesi bünyesindeki araştırmacılar, yerel hükümetin gerekli izinleri onaylamadığını ve bu nedenle saha çalışmalarının sürdürülemeyeceğini duyurdu. Projenin durdurulduğuna dair açıklamaların ardından, Gine-Bissau resmi makamlarının sürece dair henüz kapsamlı bir resmi beyanat yayımlamadığı belirtildi.

Etik tartışmalar ve gecikmeli aşılama planı

Dünya Sağlık Örgütü kurallarına göre hepatit B aşısının doğumun hemen ardından uygulanması tavsiye ediliyor. Ancak planlanan çalışmanın bir kolunda, bebeklerin bir kısmına aşının doğumda değil, altı hafta gecikmeli olarak verilmesi tasarlanmıştı. Nüfusunun yaklaşık beşte birinin hepatit B virüsü taşıdığı bir ülkede aşılamanın ertelenmesi, küresel sağlık uzmanlarının sert tepkisine neden oldu.

Uluslararası tıp otoriteleri, kanıtlanmış bir koruyucu tedaviyi bebeklerden esirgemeyi etik dışı olarak nitelendirdi. Doğum sırasında anneden bebeğe geçebilen ve kalıcı karaciğer hasarına yol açan ölümcül bir enfeksiyona karşı korumanın geciktirilmesi, yerel kamuoyunda da ülkenin kısıtlı denetim kapasitesinin istismar edildiği eleştirilerini doğurdu.

Polis baskını ve güvenlik incelemesi

Projenin yürütüldüğü tesislere ekim ayı ortasında yargı polisi tarafından baskın düzenlendiği ve mevcut aşı partilerine el konulduğu bildirildi. Güvenlik güçlerinin başlattığı tahkikat kapsamında, yürütülen klinik süreçlerin ulusal güvenlik ve halk sağlığı standartlarına uygun olup olmadığı mercek altına alındı.

Araştırma ekibinin yöneticileri ise suçlamaları reddederek, Gine-Bissau'nun tüm yeni doğanlara aşı uygulama takvimini 2028 yılına ertelemiş olmasının kendilerine bu karşılaştırma için istisnai bir fırsat sunduğunu savundu. Ancak Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri ile yürütülen ortak değerlendirmelerin ardından, sağlık bakanlığı yetkilileri projenin revize edilmiş teklifine onay verildiği iddialarını yalanladı.