G7 Liderleri Ukrayna, İran ve Yapay Zekayı Tartışıyor

G7 Zirvesi Fransa'da Başlıyor

G7 ülkelerinin liderleri, 15-17 Haziran tarihleri arasında Fransa'nın Évian kentinde bir araya geliyor. Zirvenin ana gündem maddeleri arasında savaşlar, ekonomik koordinasyon ve yapay zeka yer alıyor. Ancak toplantının asıl başarısı, grubun ortak bir cephe olarak hareket edip edemeyeceğiyle ölçülecek. Fransa'nın ev sahipliği yaptığı bu zirvede Avrupa Birliği'ni Avrupa Konseyi Başkanı António Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen temsil ediyor.

Resmi çalışma oturumları, jeopolitik zorluklar, Ukrayna ve Avrupa güvenliği, Orta Doğu'daki durum, uluslararası ortaklıklar, daha dengeli büyüme ve yapay zekanın geleceği gibi konuları kapsıyor. Liderlerin zirve boyunca çeşitli açıklamalar yapması bekleniyor, bu da toplantının diplomatik gösterinin ötesinde pratik bir test olacağını gösteriyor.

Macron'dan Kapsayıcı Yaklaşım

Fransa, zirveyi daha geniş bir soru etrafında şekillendirmeye çalıştı: Gelişmiş ekonomiler, ticaret gerilimleri, jeopolitik istikrarsızlık ve artan dengesizliklerle karakterize edilen uluslararası sisteme nasıl yanıt vermeli? Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 11 Haziran'da G7 ülkeleri ile Çin, Hindistan, Brezilya, Güney Kore ve Kenya temsilcileriyle makroekonomik dengesizlikler ve küresel ekonomik yönetişimi görüşmek üzere bir video konferans düzenledi.

Paris, zirvenin sanayileşmiş demokrasiler kulübünün ötesine geçmesini istediğini göstererek, G7 dışındaki bazı ülkelerin liderlerini de çalışma oturumlarına davet etti. Bu geniş katılım önemlidir, çünkü tedarik zincirlerinden kalkınma finansmanına kadar masadaki birçok sorun G7'nin tek başına çözebileceği konular değildir.

Rambouillet'nin Kökenlerine Dönüş

Fransa başkanlığı, zirveyi grubun 1975'teki kökenlerine bir dönüş olarak çerçeveledi. O dönemde liderler, ekonomik sıkıntılara yanıtları koordine etmek için ilk kez Rambouillet'de toplanmışlardı. Paris, küresel eşitsizlikleri azaltmayı ve koordineli iç ve dış politikalar aracılığıyla dengesizlikleri düzeltmeyi bu yılki başkanlığın temel hedefleri olarak belirtiyor.

Ayrıca, kalkınma finansmanı reformunu da gündeme getirdi ve geleneksel yardım araçlarının günümüzdeki ekonomik baskıların ölçeği için yetersiz olduğunu savundu. Kritik mineraller de bu gündemde yer alıyor; Fransa, dayanıklı değer zincirlerini baskıyı ve stratejik kırılganlığı azaltmanın bir yolu olarak görüyor.

Ukrayna İçin Birlik Beklentisi

Ukrayna, G7'nin uyumunun en net testlerinden biri olacak, özellikle de Avrupa hükümetleri kalıcı güvenlik desteği ararken Washington savaşın uzunluğundan duyduğu sabırsızlığı dile getiriyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin bir G7 çalışma oturumuna katılması bekleniyor. Ancak üst düzey bir ABD yetkilisi, Başkan Donald Trump'ın kendisiyle ayrı bir ikili görüşme yapmasının planlanmadığını belirtti. Aynı yetkili, Rusya'nın kazanımlarının "aşağı yukarı durduğunu" ve ABD'nin savaşın hızla sona ermesini istediğini ifade etti. Zirve, Ukrayna'nın Rus askeri ve enerji hedeflerine yönelik saldırılarına devam ettiği ve Zaporijya nükleer santralinin savaşın en uzun elektrik kesintilerinden birinin ardından şebekeye yeniden bağlandığı bir döneme denk geliyor.

Hürmüz Boğazı Gündemi Keskinleştiriyor

Orta Doğu'nun, İran, Gazze ve Hürmüz Boğazı gibi konularla liderlerin dikkatini Ukrayna ile paylaşması bekleniyor. Dış İlişkiler Konseyi, Fransa'nın planladığı gündemin, bu yılın başlarında ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırısı, Tahran'ın misillemesi ve Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla kısmen değiştiğini belirtti. Bu durum, enerji, navlun, gübre ve enflasyonla ilgili endişeleri artırdı. Resmi AB gündemi, Orta Doğu'yu bağımsız bir çalışma oturumu konusu olarak listelerken, İsrail-Filistin ayrılığındaki sivil toplum grupları G7 liderlerini Gazze'de ateşkes, Hamas'ın silahsızlandırılması, yeniden yapılanma ve yenilenmiş iki devletli bir çerçeve için baskı yapmaya çağırdı. Bu durum, Fransa'nın hem acil kriz diplomasisini hem de bölgenin zirveyi tüketmesini engellemeye yönelik daha uzun vadeli çabayı yönetmeye çalışmasına neden oluyor.

Yapay Zeka ve Mineraller Odak Noktası

Savaş diplomasisinin ötesinde, zirve aynı zamanda endüstriyel gücü de ele alıyor. Fransa, G7'nin ekonomik güvenlik, kritik mineral tedarik zincirleri ve kalkınma ortaklıkları konularıyla ilgilenmesini isterken, yapay zeka Évian gündeminin önemli bir parçası haline geldi. AB, liderlerin yapay zekanın geleceğini tartışacağını belirtiyor ve CFR, Macron'un gündeminde yapay zeka konusunda işbirliğinin yer aldığını, Fransa'nın kendisini sektör için önde gelen bir Avrupa merkezi olarak konumlandırmaya çalıştığını ifade ediyor. Bu konular şirketleri, çalışanları ve hükümetleri aynı anda etkiliyor: minerallere erişim batarya ve savunma üretimini şekillendiriyor, yapay zeka kuralları yatırımı ve rekabet gücünü belirliyor ve tedarik zinciri politikası, G7 ekonomilerinin Çin bağlantılı darboğazlara ne kadar maruz kalacağını belirliyor.

En büyük risk, liderlerin Évian'dan, politikayı değiştiren kararlar yerine anlaşmazlıkları örtbas eden açıklamalarla ayrılmasıdır. Yerel polise göre, Cenevre'de Pazar günü yaklaşık 20.000 kişinin katıldığı G7 karşıtı bir protestoda çıkan çatışmalarda çevik kuvvet polisi göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullandı; İsviçre ve Fransız yetkililer zirve için binlerce polis görevlendirdi ve 35 karayolu sınır kapısından sadece yedisi açık kalacaktı. Güvenlik operasyonu, toplantı etrafındaki siyasi iklimi gösteriyor: aktivistler liderlere eşitsizlik, Gazze, iklim ve kapitalizm konularında baskı yaparken, hükümetler görünür bir kamu öfkesi anında kontrolü göstermeye çalışıyor. İleriye dönük çıkarım açık: eğer G7 Ukrayna, İran, tedarik zincirleri ve yapay zeka konularında güvenilir bir uyum sağlayamazsa, zirve forumun kriz yönetimi için hala faydalı ancak küresel ekonomi için bir yönlendirme komitesi olarak daha zayıf olduğu görüşünü pekiştirebilir.