ECB, %2,50 faizle Litvanya’nın %6,1’lik enflasyonuyla karşı karşıya

Eurostat'ın ekim ayı uyumlaştırılmış tüketici fiyatları endeksi, eylül ayı enflasyonunu Litvanya'da %6,1, Almanya'da %3,3 ve Finlandiya'da %2,7 olarak belirlerken ECB mevduat faizi %2,50 seviyesindeydi.

Bu uçurum, tek bir euro bölgesi faiz oranının nasıl farklı fiyat koşullarıyla karşılaştığını gösteriyor: Litvanya'da enflasyon %3,8'lik euro bölgesi ortalamasını %2,3 puan aşarken Finlandiya bu ortalamanın altında kaldı.

Ayrışmanın büyük bölümünü enerji tetikledi. Eurostat verileri, euro bölgesinde enerji fiyatlarının eylülde %18,9 arttığını ve manşet enflasyona %1,71 puan katkıda bulunduğunu gösterdi. Enerji hariç tutulduğunda euro bölgesi enflasyonu %2,3 oldu.

Üç ülke arasında en sert baskıyı Litvanya yaşadı. Eurostat enerji enflasyonunu %33,0, hizmet enflasyonunu %6,9 olarak belirlerken gıda, alkol ve tütün ürünleri yalnızca %0,5 arttı.

Uluslararası Para Fonu (IMF), Litvanya'daki artışı yüksek enerji fiyatlarına, ithalat bağımlılığına, güçlü iç talebe ve yüksek özel tüketim vergilerine bağladı. Konut ısınması, sıcak su ve yakacak odun üzerindeki KDV'nin ocak ayında %9'dan %21'e çıkarılması da baskıyı artırdı; hükümetin bütçe taslağında yalnızca ısınma tedbirinin enflasyonu %0,5 puan artıracağı tahmin edildi.

Ücretler bir diğer kanal olarak öne çıkıyor. Bank of Lithuania, ortalama ücretlerin 2026'da %9,4 artmasını bekliyor; European Commission ise hizmet enflasyonunu güçlü maaş artışlarına ve %11,1'lik asgari ücret artışına bağladı.

Finlandiya, ortak para politikası açısından zıt yönlü bir sorun sergiliyor. Eurostat, eylül ayında Finlandiya'da enerji enflasyonunu %13,1 olarak hesapladı; ancak manşet enflasyon %2,7, enerji, gıda, alkol ve tütünü dışarıda bırakan çekirdek enflasyon %1,4 ve hizmet enflasyonu %1,7 oldu.

European Commission, Finlandiya'nın fosil yakıtlara daha az bağımlı olmasının etkiyi hafiflettiğini bildirdi. Statistics Finland, benzin, dizel ve ısınma yakıtı ulusal tüketici fiyat endeksini yukarı çekse de ucuzlayan elektrik ve konut sahipliği maliyetlerinin endeksi baskıladığını tespit etti.

Finlandiya'nın iç ekonomisi belirtilen rakamlara göre zayıf seyrediyor. Bank of Finland, 2026'da işsizliğin %10,4 olacağını öngörürken Komisyon, GSYH'nin %0,8 büyümesini bekliyor. Statistics Finland, üçüncü çeyrekte nominal kazançların yıllık bazda %3,5, enflasyondan arındırılmış olarak ise %1,2 arttığını bildirdi.

Almanya ise iki ülkenin arasında yer alıyor. Eurostat verileri Almanya'da enerji enflasyonunun %13,4, çekirdek enflasyonun ise %2,5 olduğunu gösterdi. Alman istatistik ofisi Destatis, ulusal endekste motorlu taşıt yakıtlarının %37,1, ısınma yakıtının ise %74,9 arttığını tespit etti; bu iki kalem hariç tutulduğunda enflasyon %1,8 oldu.

Almanya'daki ücret baskısı Litvanya'ya kıyasla daha ılımlıydı. Toplu sözleşmeli ücretler ağustosta yıllık bazda %2,9 arttı ve Bundesbank 2026 için aynı ortalama oranı öngörüyor. Eurostat, Almanya'da hizmet enflasyonunu %2,8 olarak açıkladı.

Ulusal politikalar da aylık verileri değiştiriyor. Yürürlükteki Alman federal tedbirleri elektrik, gaz ve bölgesel ısıtma fiyatlarını düşürürken 1 Ekim'de yürürlüğe giren akaryakıt vergisi indirimi henüz eylül enflasyonuna yansımamıştı.

ECB, enflasyonun hedefin üzerinde olmasını ve enerji şokunun devam eden etkilerini gerekçe göstererek mevduat faizini eylülde %2,25'ten %2,50'ye yükseltti. Dolayısıyla aynı faiz oranı; Finlandiya'daki zayıf talebe, Almanya'daki yakıt kaynaklı sıçramaya ve Litvanya'daki daha kapsamlı enerji, vergi ve ücret baskısına karşı işliyor.

Yüksek ECB faizleri bir KDV artışını doğrudan geri çeviremez veya ithal yakıt maliyetlerini düşüremez. Faizlerin etkisi, zayıflayan talep ve ücret ile hizmet fiyat dinamikleri dahil ikinci tur etkilerin kontrol altına alınması yoluyla gerçekleşir.