Yapay zeka botları 11 bin aramalık artışla üniversite kütüphanelerini aksatıyor

CBC News'un 5 Kasım tarihli haberinde, bir üniversitede tek bir günde yapılan 11.000 Fince müzik aramasına atıfta bulunularak, dünya genelindeki akademik kütüphanelerin yapay zeka veri kazıma botlarının çevrim içi koleksiyonları yavaşlattığına veya çökerttiğine tanık olduğu bildirildi.

Bu baskı önemli, çünkü kütüphaneler, müzeler ve kültür kurumları büyük dil modellerini de besleyebilen açık dijital arşivlere ev sahipliği yapıyor; araştırmacılar raporların 2024'ün sonlarında Kuzey Amerika, Avrupa ve Okyanusya genelinde başladığını tespit etti.

Üniversite kütüphaneleri CBC'ye, ısrarlı otomatik trafiğin bazı koleksiyonları çevrim dışı bıraktığını söyledi. Arşivleri; öğrenciler, araştırmacılar ve kamu kullanıcıları için tasarlanmış akademik, tarihi ve resmi kayıtları içeriyor.

San Jose Eyalet Üniversitesi kataloglama ve resmi belgeler sorumlusu Jill Strykowski, CBC News'e yaptığı açıklamada, "İnternette öylece durup mümkün olduğunca çok materyal ele geçirmeye çalışarak bizi adeta bombardımana tutuyorlar," dedi.

Strykowski, bu trafiğin "dijitalleştirme çalışması yapan her kurum ve bilgiyi açıkça erişilebilir kılmaya çalışan her kurum için inanılmaz miktarda işe ve baş ağrısına neden olduğunu" söyledi.

Victoria Üniversitesi Kütüphaneleri koleksiyonlar ve dijital altyapı direktörü Dean Seeman, CBC'ye otomatik taleplerin hizmetleri geçici olarak devre dışı bırakacak kadar ciddi boyuta ulaşabildiğini söyledi. Seeman, "Bazen bot trafiği o kadar kötüleşiyor ki sitelerin kısa bir süreliğine tamamen çökmesine neden oluyor," dedi.

CBC'nin bildirdiğine göre botlar, yapay zeka şirketleri ve üçüncü taraf operatörler tarafından genellikle Claude, Gemini ve ChatGPT gibi büyük dil modelleri için web verisi toplamak amacıyla kullanılıyor. Kültür kurumları hedef açık hâlde, çünkü materyallerinin çoğu dijitalleştirilmiş, derlenmiş ve ödeme veya giriş engeli olmadan erişilebilir durumda.

Project Gutenberg yürütme direktörü Eric Hellman, CBC'ye yaptığı açıklamada, kötü programlanmış yapay zeka botlarının açık erişime zarar verdiğini yazdığı 2025 yılından bu yana sorunun kötüleştiğini söyledi. Hellman, arama motorlarının ve arşivlerin, otomatik sistemlere nelere erişebileceklerini söyleyen gönüllü bir web sitesi dosyası olan robots.txt kurallarına uyan tarayıcılar kullanabileceğini belirtti.

Hellman, bazı yapay zeka veri kazıma botlarının bu talimatlara uymadığını ve farklı formatlarda mükerrer indirmeler de dahil olmak üzere saniyede binlerce belgeyi arayabildiğini söyledi. North Carolina Üniversitesi, Chapel Hill geçen yıl aynı gün içinde binlerce internet adresinden Fince müzik için 11.000'den fazla arama yapıldığını ve bunun öğrencilerin, öğretim üyelerinin ve personelin kütüphane kataloğuna erişimini periyodik olarak engellediğini bildirdi.

CBC'nin haberine göre kütüphaneler CAPTCHA kontrolleri ve diğer doğrulama araçlarıyla yanıt verdi. NYU Hukuk Fakültesi ve Warwick Üniversitesi'ndeki akademik bir girişim olan GLAM-E'nin eş direktörü Michael Weinberg, bu araçların yararlı botları da engelleyebileceğini, giriş gereksinimlerinin ise açık materyal arayan insanlar için engeller oluşturduğunu söyledi.

CBC'nin bildirdiğine göre büyük yapay zeka firmaları, modelleri eğitmek için kamuya açık web verilerini kullanmanın adil kullanım kapsamında izin verildiğini ve kamu yararına hizmet ettiğini savundu. Haberde Anthropic, OpenAI, Google ve Microsoft'un geçen hafta standart bir robots.txt devre dışı bırakma sinyalini desteklediklerini belirttikleri, ancak uyumun gönüllü olacağı ve daha küçük yapay zeka geliştiricilerini veya üçüncü taraf kazıyıcıları kapsamayacağı ifade edildi.

Weinberg, mevcut kazıma dalgasının kurumları koleksiyonları çevrim içi yayınlamaktan caydırma riski taşıdığını söyledi. CBC'ye verdiği demeçte, "Kütüphanelerin, müzelerin ve diğer kültür kurumlarının koleksiyonlarını erişilebilir kılmak için büyük çaba sar etmelerinin toplum için muazzam bir fayda sağladığına inanıyorum," dedi.